Текелі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қала
Текелі
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Облысы

Алматы облысы

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1937

Қала статусы

1952

Координаттары

44°50′ с. е. 78°49′ ш. б. / 44.833° с. е. 78.817° ш. б. / 44.833; 78.817 (G) (O) (Я)Координаттар: 44°50′ с. е. 78°49′ ш. б. / 44.833° с. е. 78.817° ш. б. / 44.833; 78.817 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

174 км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

26 976[1] адам (2010)

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+7 72835

Автомобиль коды

05

tekeli.gov.kz/
 (қаз.) (орыс.)

Текелі картада
Текелі
Текелі
Текелі картада
Текелі
Текелі

ТекеліҚазақстан Республикасы, Алматы облысына бағыныстағы қала (1952 жылдан), темір жол стансасы.

Талдықорған қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км қашықтықта орналасқан. Аумағы 0,1 мың шаршы км (61,33 га). 2003 жылғы деректер бойынша 24,3 мың тұрғыны бар. Қала Текелі өзенінің сол жағалауында, Жетісу Алатауының батыс сілемдері шатқалының бірінде, теңіз деңгейінен 950-1600 м биіктікте орналасқан.

Оған Рудничный кенті қарайды (тұрғыны 1000 адам).

Тарихы[өңдеу]

1911 жылы іргесі қаланып, 1927 жылы кент дәрежесіне көтерілді. 1933 жылы инженер-геологтар М. Юдичев пен М. Қаділбековтің зерттеу-барлау жұмыстарының нәтижесінде Текелі өзенінің оң жағалауынан қорғасын, мырыш, күміс, кадмий, германий кендері табылды. 1937 жылы Текелі қорғасын-мырыш басқармасының құрылысы басталып, 1942 жылы қорғасын-мырыш комбинаты құрылды. 1939 жылы емхана салынды, 1941 жылы бірінші орта мектеп ашылды.

Климаты[өңдеу]

Текелінің климаты континенттік, қысы суық, жазы жылы. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы −11-13С, шілденікі — 20-22С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 650-1900 мм. Қаланың маңында, Қора өзеңінің шатқалында биіктігі 90 метр болатын Бұрханбұлақ атты сарқырама бар.

Табиғаты[өңдеу]

Қалаға жақын әсем тау шатқалдарында Жетісубақа тісі (тритон), марал, таутеке, елік, қоңыр аю, борсық, күзен, суыр, түлкі, қасқыр, тиін, сілеусін, қоян, жабайы шошқа, т.б. аңдар кездеседі. Сондай-ақ, мұнда шырша, қайың, терек, тал, көктерек, қарағай, алма ағашы, т.б. жалпақ жапырақты орман қалыптасқан. [2]

Дерекнама[өңдеу]

«Жетісу энциклопедиясы». «Арыс» баспасы. Алматы. 2004

Сыртқы сілтеме[өңдеу]

Текелі қаласы жайлы сайт

Дереккөздер[өңдеу]

  1. ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны
  2. «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том