Ертіс ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қазақстан ауданы
Ертіс ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Павлодар облысы

Аудан орталығы

Ертіс

Ауылдық округтер саны

12

Ауыл саны

27

Әкімі

Болатбек Шәріпов[1]

Тарихы мен географиясы
Координаттары

53°15′36″ с. е. 74°39′36″ ш. б. / 53.26000° с. е. 74.66000° ш. б. / 53.26000; 74.66000 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°15′36″ с. е. 74°39′36″ ш. б. / 53.26000° с. е. 74.66000° ш. б. / 53.26000; 74.66000 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1938 жыл

Жер аумағы

10,2 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

19 459[2] адам (2012)

Ұлттық құрамы

қазақтар (58,2 %)
орыстар (24,37 %)
украиндар (7,85 %)
немістер (4,36 %)
белорустар (1,19 %)
татарлар (1,01 %)[2]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

140500-140517

Автомобиль коды

14

Қазақстан картасындағы Ертіс ауданы

Ертіс ауданыПавлодар облысының солтүстік-батыс жағында, Ертіс өзенінің сол жағасында орналасқан. 1928 жылы құрылған. Ауданы 10,2 мың ш. км., халық саны 27,2 мың адамды құрайды.

Физикалық –географиялық сипаттамасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Географиялық жағдайы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан солтүстікте Ресей Федерациясының Омбы облысымен, шығыста облыстың Железинка, Қашыр аудандарымен, Оңтүстікте Ақтоғай ауданымен, батыста Ақмола облысымен шектеседі. Ертіс ауданы 1928 жылы құрылды.

Климаты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан климаты қатал континентальды. Көктем мен күз тұрақты емес, жылыдан суыққа ауысып отыратын температурада қысқа болып келеді. Қаңтардың орташа температурасы −18ºС-қа, шілденің - +20ºС-қа тең. Жауын-шашын көбінесе жазда болады. Атмосфералық жауын-шашынның жылдық мөлшері — 250—300 мм. Қар жамылғысының орташа биіктігі қыс соңында 25 см-ге жетеді. Жыл бойы жиі желдер болып тұрады; бұлттылық пен ауа ылғалдылығы басым емес. ===Жер бедері мен гидрография]] Аудан аумағы Ертіс жазығының солтүстік бөлігін алып жатыр. Жағалары жыраларға тілімденген көптеген көлдер бар (Қызылқақ, Селетытеңіз, Тобылғысор және басқалар). Көлдердің көбі ұсақ түрде келетін асқа жарамды тұзы бар көлдер болып келеді. Топырағы қара, сортаң, сонымен қатар сұр, сұрғылт – сары реңктегі құм, супес пен балшық түрінде де келеді. Ауданда Ертіс өзені алқабында орналасқан шығанақты шалғындар бар. Пайдалы қазбалардың ішінде алебастр кезедеседі.

Флора және фауна[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан аумағында өзге өсімдіктермен қоса, бетеге, жусан, терек, үйеңкі, шеңгел, мойыл, итмұрын кездеседі. Қасқыр, түлкі, қоян, борсық, сарышұнақ, суыр, елік секілді аңдар мекендайді.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Этникалық құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ұлттық құрам (2012 жылдың 1 қаңтарына)

  • қазақтар — 11 326 адам (58,2 %)
  • орыстар — 4 742 адам (24,37 %)
  • украиндер — 1 528 адам (7,85 %)
  • немістер — 849 адам (4,36 %)
  • татарлар — 197 адам (1,01 %)
  • белорустар — 232 адам (1,19 %)
  • басқалары — 585 адам (3 %)
  • Барлығы— 19 459 адам (100,00 %)

Санның серпінділігі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2012 жылы халық саны— 19,459 мың адамды құрады. Халықтың орташа тығыздығы 2012 жылы 1 км² 1,9 адамнан келді.

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1928 жыл 17 қаңтарда Павлодар округы құрылғаннан кейін тоғыз ауданмен қоса Ертіс ауданы да құрылды.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

27 елді мекен 12 ауылдық округке біріктірілген:

Ауылдық округ Халқы (2009) Елді мекендері
Абай ауылдық округі 985 Голубовка ауылы
Ағашорын ауылдық округі 1419 Ағашорын, Ұзынсу ауылдары
Амангелді ауылдық округі 930 Амангелді, Ленино ауылдары
Байзақов ауылдық округі 1559 Иса Байзақов, Луговое, Үлгілі ауылдары
Ертіс ауылдық округі 7772 Ертіс ауылы
Қарақұдық ауылдық округі 790 Қарақұдық, Кеңес, Қараөткел, Ынтымақ ауылдары
Қоскөл ауылдық округі 960 Қоскөл, Қызылқақ ауылдары
Қызылжар ауылдық округі 1580 Қызылжар, Тоғызақ ауылдары
Майқоңыр ауылдық әкімдігі 612 Майқоңыр ауылы
Панфилов ауылдық округі 1968 Панфилов, Қосағаш, Тоқты ауылдары
Северный ауылдық округі 1293 Северное, Қараағаш, Степное ауылдары
Сілеті ауылдық округі 705 Сілеті, Бұланбай, Қызылағаш ауылдары

Экономика[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Павлодар қаласымен көлік байланысы су жолы арқылы іске асады, Павлодар, Екібастұз, Ақсу қалаларымен негізгі байланыс түрі – автомобильді көлік.

Ауылшаруашылық[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ауылшаруашылық мамандандырылуы: бидай шаруашылығы, сүтті мал шаруашылығы. Тары, қаратұмық, күнбағыс өсіріледі, ет, ұсақ тері шикізаты өндіріледі. Ауданда өндірілетін негізгі өндірістік және ауылшаруашылық өнімнің түрлері: бидай дақылдарын өсіру, сүт және ет өндіру. МАЖС, АЖС саны — 11 Ауылшаруашылық тауар өндірушілердің саны: Ауыл шаруашылық — 26 Шаруа қожалықтары— 434

Әлеуметтік сала[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Білім беру мен ғылым[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2012 жылғы оқу жылының басында 4140 оқушысы бар 31 мемлекеттік күндізгі жалпы білім беру мектептері, 269 оқушысы бар 1 кәсіби-техникалық мектеп қызмет етті.

Денсаулық сақтау[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Емдейтін мекемелер саны-35, оның ішінде аурухана, поликлиника, туберкулезге қарсы аурухана.

Мәдениет[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Клубтар саны-22, кітапханалар саны-19, музей-1. Екі аудандық газеттер бар, олардың біреуі мемлекеттік тілдегі «Ертіс нұры», екіншісі - орыс тілдегі «Иртыш».[3] Ағымдағы жылдың 1 қаңтар ахуалына 457 шаруа қожалықтары, 23 ауыл шаруашылық кәсіпорындар, оның ішінде 23 ЖШС қызмет етеді, жеке аулалар саны 6286.

Белгілі адамдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Иса Байзақовақын, әнші-композитор.
  2. Каржасов, Қабдыл-Ғалым Насырұлы - сүретші, кескіндемеші

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]