Зинедин Зидан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Зинедин ЗиданФутбол
Zidane Zizu.jpg
Жалпы мағлұмат
Толық аты Зинедин Язид Зидан
Лақап аты Зизу
Туған күні 23 маусым 1972(1972-06-23) (47 жас)
Марсель, Франция
Азаматтығы Франция Франция
Бойы 185 см
Салмағы 80 кг
Позиция жартылай қорғаушы
Клуб жайлы ақпарат
Клуб Испания Реал Мадрид,бас бапкер
Карьера
Жастар клубы
1982—1983 Франция Сен-Анри
1983—1987 Франция Сетем-ле-Валлон
1987—1988 Франция Канн
Клуб карьерасы*
1988—1992 Франция Канн 61 (6)
1992—1996 Франция Бордо 139 (28)
1996—2001 Италия Ювентус 151 (24)
2001—2006 Испания Реал Мадрид 155 (37)
1988—2006 Барлығы 506 (95)
Ұлттық құрамы**
1988—1989 Франция Франция-17 4 (1)
1989—1990 Франция Франция-18 6 (0)
1990—1994 ФранцияФранция-21 20 (3)
1995 ФранцияФранция А 1 (0)
1994—2006 Франция Франция 108 (31)
Бапкерлік карьерасы
2013—2014 Испания Реал Мадрид көмекші
2014—2016 Испания Реал Мадрид Кастилья
2016—2018 Испания Реал Мадрид
2019— Франция Реал Мадрид

* Кәсіби клубтарда соққан голдары мен ойындары тек әртүрлі ұлттық лига чемпионаттарында ғана саналады.

** Ресми матчтарда ұлттық құрамда болған ойындары мен голдар саны.

Зинедин Язид Зидан (фр. Zinédine Yazid Zidane, араб.: زين الدين زيدان‎, 1972 жылы 23 маусымда Марсельде (Франция) туған) — кабиль ататегінен шыққан француз футболшысы, бапкер, "Реал Мадрид" клубының бас бапкері. Жартылай қорғаушы позициясында Канн, Бордо, Ювентус, Реал Мадрид футбол клубтарында және Франция ұлттық құрамасында өнер көрсеткен. Танымал лақап аты – Зизу.

Бапкер ретінде УЕФА Чемпиондар Лигасын қатарынан үш рет ұтқан (2016, 2017, 2018) жалғыз жаттықтырушы.

1998 жылы ФИФА Әлем Кубогын және Еуро 2000 Франция ұлттық құрамасының мүшесі болған, капитан болып 2006 жылғы Әлем Кубогында, мансабының соңғы ойынында италиялық қорғаушы Марко Матерацциді қарама-қайшылыққа толы баспен соққанымен белгілі болған. Командасын финалға жеткізгені үшін "Алтын доппен" мараппатталған.

2009 жылдың 1 маусымынан 2011 жылдың мамырына дейін Реал Мадрид президенті Флорентино Перестің көмекші ролін атқарған. Хорхе Вальдано кетісімен 2011 жылдың маусымында мадридтік Реалдың спорттық директор постына көшеді.[1].

Зидан Еуропаның төрт клубында өнер көрсеткен, матчты жеңетіндей соңғы гол соғып Реал Мадридті УЕФА Чемпиондар Лигасы 2002 жеіңімпазы атандырады. Үш дүркін ФИФА Жылдық Әлем ойыншысы атанған екі футболшының бірі (екіншісі – Роналдо), сонымен қатар Зидан үздік үштікке үш рет ілінген, 1998 жылғы Еуропаның Жылдық Футболшысы атанды. 2004 жылы жанкүйерлер оны УЕФА-ның 15-жылдығына байланысты Алтын Мерейтой Сауалнамасында үздік деп таныды, сонымен қатар ол Пеленің 125 ең мықты әлі өмір сүретін футболшылар тізіміне кірген.

Зидан кәсіпқой футболмен ФИФА Әлем Кубогы 2006-дан кейін қоштасады.

Алғашқы жылдары[өңдеу]

Балалық және жастық шағы[өңдеу]

Зиданның Алжирдегі ата-анасының үйі

Зиданның ата-аналары Алжирдегі Кабилия ауданынан Парижге 1953 жылы алжир соғысы басталмай тұрып эмиграцияға кетеді. Кейінірек, 60-жылдардың ортасында, Ла Кастеллана (фр. La Castellane) жеріндегі Марсельге көшеді. Сол жерде 1972 жылдың 23 шілдесінде Зидан туылады. Ол жанұяның ең кіші мүшесі болады. Одан басқа үйде 4 бала болған: әпкесі Лила, ағалары Джамель, Фарид және Нордин. Зиданның әкесі универмагта қамбашы болып жұмыс істеген, ал шешесі үй шаруасындағы әйел болған. Тұрған үйлері соншалықты кіші болғандықтан, жанұя мүшелері тамақтанғанда столға кезек-кезек отыратын. Әкесі тұрақты жұмыс істеген, сондықтан олар тұрған ауданда, жанұя нашар өмір сүрмеген. Аудан Марсель бойынша жұмыссыздық пен криминал үшін әйгілі еді. Кішкентай Зидан футболдан басқа дзюдомен қызығатын, жасыл белбеуі де болған. Тағы да скейтбордингпен және велосипедтермен қызығатын, бірақ оның басты таланты футболда ашылды. Футболды жастайынан Ла Кастеллана кварталында тұратын Алжир, Мароккодан келген өзі сияқты кішкентай балалармен ойнайтын.

Жастар клубтары[өңдеу]

Бұл футболға деген құштарлық кейін кәсіби мансабына айналды. 10 жасында Зидан футболист лицензиясын алып, Ла Кастелланадағы Сен-Анри деген жергілікті клубтың балалар командасына ойнай бастайды. Бір жарым жыл өтісімен Зидан Сетем-ле-Валлон клубына көшеді. Ол клубта 14 жасына дейін ойнайды. Осы уақыт аралығын Экс-ан-Прованс қаласындағы Региональный Центр Спортивных Состязаний и Физической Культуры ұйымының үшкүндік лагеріне шақырылады. Бұл ұйым Франция Футбол Федерациясының қарамағында еді. Осы кезде Зиданның талантын Канн клубының скауты Жаном Варро байқап, клубтың оқыту центрінің директоры Жиль Рампиллонге бала туралы айтады.

Жанұя үлкен және бай емес болатын, әкесі универсамда қамбашы болып жұмыс істеп, ақша тек керек затқа жұмсалатын. Сондықтан әкесі Зиданның Канн жастар командасына өтуіне қарсы болмады. Ол Зидан жақсы жағдайда тұрып жақсы білім алад деп уіде берді. Өзінің бірінші келісім шартына 1978 жылы 14 жасында қол қояды. Дәл сол кезде Зинедин Канны курорттық қалашығына тұрмыс көшеді, сол жерден футбол Олимпының шыңына өз сапарын бастайды.

Клубтық карьера[өңдеу]

Ұлттық құрама[өңдеу]

Футболшылық ғұмырында үш әлем чемпионатына, үш Еуропа чемпионатына қатысты. Жұлдызды шағы 1998 жылы Францияда өткен әлем чемпионатына тұспа-тұс келді. Топтық турнирдің екінші матчында Сауд Арабиясы құрамасымен (4:0) ойында алаңнан қуылды да, ширек финалда бір-ақ ойынға оралды. Финалда Бразилияның қақпасына бірінші таймда-ақ екі гол соғып, құраманы жеңіске жақындатып қойды. Бұдан соң француздар тағы бір гол соғып, 3:0 есебімен жеңіске жетті де, тарихта бірінші рет әлем чемпионы атанды.

2000 жылғы Еуропа чемпионатында да Зидан айрықша өнер көрсетті, екі гол ғана соққанымен (ширек финалда Испанияға, жартылай финалда Португалияға) құраманың Еуропа чемпионы атануына өлшеусіз үлес қосты.

2002 жылы Жапония мен Кореяда өткен әлем чемпионатында Зидан жарақатының кесірінен екі турды өткізіп жіберуге мәжбүр болды, үшінші турда Даниямен ойынға алаңға шықты, бірақ жарақатынан толық айыға алмай, команданың 1/8 финалға шығуына көмегі тимеді.

2004 жылғы Еуропа чемпионатында Франция 1/4 финалда Грекиядан ұтылды, Зидан топтық турнирде үш доп енгізді: соның екеуін Англиямен матчтың соңғы минуттарында соғып, Францияға жеңіс әперді. Үшінші турда Швейцария қақпасына бір гол соқты.

Осы турнирден соң Зидан құрамамен қоштасты, бірақ Франция құрамасының ӘЧ-2006 іріктеуіндегі сүреңсіз ойындарынан соң оны құрамаға қайта шақырып алды да, Зидан қайта оралды. Франция құрамасы оның тәп-тәуір ойыны арқасында әлем чемпионатына жолдама алды.

Зидан ӘЧ-2006 турнирінен соң футболмен мүлде қоштасатынын бірнеше рет мәлімдеді. 34-ке келген футболшыдан ешкім жақсы ойын күте қоймады, алайда, Зидан плей-оффтан бастап керемет ойнай бастады. 1/8 финалда Испанияға бір доп соқты, ширек финалда оның берген пасын Анри Бразилия қақпасына енгізіп, ойын тағдырын шешті, жартылай финалда Зидан соққан пенальти Портургалия құрамасын тізе бүктірді. Финалда да Зидан 7-минутта есеп ашып Францияны алға шығарғанымен, кейін италиялықтар есепті теңестірді. 110-минутта өзіне әлдебір ауыр сөз айтқан Марко Матеррациді баспен соғып құлатты да, алаңнан қуылды.

Расымен де Зидан осы турнирден соң футболмен мүлде қоштасты.

Клубтық карьерасы[өңдеу]

Зидан "Канн", "Ювентус", "Реал Мадрид" клубтары сапында ойнады. Клубтық деңгейдегі барлық жүлдеге қол жеткізді. 2001 жылы жазда 64 миллион долларға "Ювентустен" "Реалға" ауысып, сол кездегі ең қымбат футболшыға айналды. 2002 жылғы Чемпиондар Лигасының финалында "Байер" қақпасына шешуші голды енгізіп, командаға жеңіс әперді — 2:1.

Бапкерлік карьерасы[өңдеу]

Зидан әуелі "Реал" клубында бапкер көмекшісі боп қызмет атқарды. "Реал Мадрид Кастилья" клубын да жаттықтырды. 2016 жылы қаңтарда "Реал" клубына бапкер міндетін атқарушы боп тағайындалды да, сол жылы-ақ Чемпиондар Лигасын жеңіп алды. Келесі маусымда "Реал" оның жаттықтыруымен Еуропа суперкубогын, Клубтар арасындағы әлем чемпионатын, Испания чемпионатын, тағы да Чемпиондар Лигасын ұтты.

2017/18 жылғы маусымды "Реал" қатарынан үшінші рет чемпиондар Лигасын ұтумен қорытындылады да, 31 мамыр күні Зидан өз еркімен ол қызметтен кетті.

2019 жылы 11 наурыз күні "Реалға" жаттықтырушы ретінде қайта оралды.


Футболшы ретінде жетістіктері[өңдеу]

Командалық

«Бордо»
  • Интертото кубогы: 1995
«Ювентус»
  • Италия чемпионы (2): 1996/97, 1997/98
  • Италия суперкубогы: 1997
  • УЕФА суперкубогы: 1996
  • Құрлықааралық кубок: 1996
  • Интертото кубогы: 1999
«Реал Мадрид»
  • Испания чемпионы: 2002/03
  • Испания суперкубогы (2): 2001, 2003
  • Чемпиондар Лигасы: 2002
  • УЕФА суперкубогы: 2002
  • Құрлықаралық кубок : 2002
Франция құрамасы
  • Әлем чемпионы: 1998
  • Еуропа чемпионы: 2000
  • Әлемнің Вице-чемпионы: 2006

Жеке

  • ФИФА-100
  • 2006 жылғы әлем чемпионатының үздік футболшысы
  • Италияның үздік легионер футболшысы: 1997, 2000, 2001
  • ЕУРО-2000 үздік футболшысы

Бапкер ретінде[өңдеу]

Командалық

«Реал Мадрид»
  • Испания чемпионы: 2016/17
  • Испания суперкубогы: 2017
  • Чемпиондар Лигасы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18
  • УЕФА суперкубогы (2): 2016, 2017
  • ПКлубтар арасындағы әлем чемпионаты (2): 2016, 2017

Жеке

  • Ла Лиганың үздік бапкері (2): сәуір 2016, мамыр 2017\
  • Еуропаның үздік бапкері (2): 2016/17, 2017/18
  • ФИФА версиясы бойынша жыл бапкері: 2017

Карьера статистикасы[өңдеу]

Клубтық[өңдеу]

Клуб Маусым Чемпионат Кубок Еуропа Барлығы
Ойындар Голдар Ойындар Голдар Ойындар Голдар Ойындар Голдар
Франция Канн 1988/89 2 0 - - - - 2 0
1989/90  - - - - - - - -
1990/91 28 1 3 0 - - 31 1
1991/92 31 5 3 0 4 0 38 5
Барлығы 61 6 6 0 4 0 71 6
Франция Бордо 1992/93 35 10 4 1 - - 39 11
1993/94 34 6 3 0 6 2 43 8
1994/95 37 6 4 1 4 1 45 8
1995/96 33 6 1 0 15 6 49 12
Барлығы 139 28 12 2 25 9 176 39
Италия Ювентус 1996/97 29 5 2 0 13 2 44 7
[1997/98 32 7 5 1 11 3 48 11
1998/99 25 2 5 0 10 0 40 2
1999/2000 32 4 3 1 6 0 41 5
2000/01 33 6 2 0 4 0 39 6
Барлығы 151 24 17 2 44 5 212 31
Испания Реал Мадрид 2001/02 31 7 9 2 10 3 50 12
2002/03 33 9 1 0 15 3 49 12
2003/04 33 6 7 1 10 3 50 10
2004/05 29 6 1 0 10 0 40 6
2005/06 29 9 5 0 4 0 38 3
Барлығы 155 37 23 3 49 9 227 49
Мансап бойынша барлығы 506 95 58 7 122 23 686 125

Ұлттық құрама[өңдеу]

Ұлттық құрама Жыл Оындар Голдар Пас саны
Франция Франция ұлттық құрамасы 1994 2 2 0
1995 6 2 3
1996 12 2 4
1997 8 1 0
1998 15 5 3
1999 6 1 1
2000 13 4 4
2001 8 2 0
2002 9 1 2
2003 7 3 3
2004 7 4 1
2005 5 2 1
2006 10 3 1
Мансап бойынша барлығы 108 31 23

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Marca: Зидан станет спортивным директором "Реала" (rus). Чемпионат.ру. Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 тамыз 2011.

Сiлтемелер[өңдеу]