Италиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Италияның 50 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 46 нысан мәдени, 4 табиғи критерийлар бойынша іліккен[1]. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Италия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 40 нысан үміткер ретінде тіркелген[2].

Тізім[өңдеу]

Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

# Сурет Аты Мекені Жасалған кезі Тізімге кірген жылы Талаптар
1 Scena di duello R6 - Foppe - Nadro (Foto Luca Giarelli).jpg Валькамоника петроглифтары
(итал. Incisioni rupestri della Valcamonica)
Брешия
Ломбардия
б.з.б.VIмыңжылдықтан бастап 1979 94 iii, vi
2 Tavares.Forum.Romanum.redux.jpg Римнің тарихи орталығы және Ватиканның меншігі, оның ішіндеСан-Паоло-фуори-ле-Мура шіркеуі
(итал. Centro storico di Roma, le proprietà extraterritoriali della Santa Sede nella città e la Basilica di San Paolo fuori le mura)
Рим қаласы
Лацио
Ватиканмен бірге Flag of the Vatican City.svg)
б.з.б.VIII ғ. 1980 91 i, ii, iii, iv, vi
3 Santa Maria delle Grazie Milano 07-08-2007.JPG Санта-Мария-делле-Грацие шіркеуі Леонардо да Винчидің «L'Ultima Cena» фрескасымен бірге
(итал. Chiesa e Convento Domenicano di Santa Maria delle Grazie con «L'Ultima Cena» di Leonardo da Vinci - Milano)
Милан қаласы
Ломбардия
XV ғ. 1980 93 i, ii
4 From the campanile.jpg Флоренция қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Firenze)
Флоренция
Тоскана
XV-XVI ғ. 1982 174 i, ii, iii, iv, vi
5 CanaleGrande2008.JPG Венеция жәнеВенециялық лагуна
(итал. Venezia e la sua laguna)
Провинция: Венеция
Регион: Венето
V ғ. 1987 394 i, ii, iii, iv, v, vi
6 Campo dei Miracoli overview2.jpg Пьяцца деи Мираколи
(итал. Piazza del Duomo, Pisa)
Пиза қаласы
Пиза провинциясы
Тоскана
XI-XIV ғ. 1987 395 i, ii, iv, vi
7 San Gimignano.JPG Сан-Джиминьяно қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di San Gimignano)
Сиена провинциясы
Тоскана
1990 550 i, iii, iv
8 Matera boenisch nov 2005.jpg И-Сасси-ди-Матера
(итал. Sassi di Matera)
Матера провинциясы
Базиликата
1993 670 iii, iv, v
9 Villa Rotonda front.jpg Виченца қаласы және Венетодағы Андреа Палладио виллалары
(итал. Città di Vicenza e le Ville palladiane del Veneto)
Венето 1994
1996
712 i, ii
10 Siena14.jpg Сиена қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Siena)
Сиена провинциясы
Тоскана
XII-XV ғ. 1995 717 i, ii, iv
11 Naples-Castel Nuovo.jpg Неаполь қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Napoli)
Неаполь провинциясы
Кампания
1995 726 ii, iv
12 Crespi panorama.jpg Креспи-д'Адда
(итал. Crespi d'Adda)
Бергамо провинциясы
Ломбардия
XIX-XX ғ. 1995 730 iv, v
13 Three-coloured Arrows.jpg Феррара ренессанс қаласы және По өзенінің сағасы
(итал. Ferrara, città del Rinascimento e il suo Delta del Po)
Феррара провинциясы
Эмилия-Романья
XV-XVI ғ. 1995
(расширен в 1999)
733 ii, iii, iv, v, vi
14 Castel del Monte in Apulia.JPG Кастель-дель-Монте бекеті
(итал. Castel del Monte)
Андрия қаласы
Барлетта-Андрия-Трани провинциясы
Апулия
XIII ғ. 1996 398 i, ii, iii
15 Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg Альберобелло қаласындағы «Трулло»
(итал. Trulli di Alberobello)
Бари провинциясы
Апулия
XVI ғ. 1996 787 iii, iv, v
16 Ravenna BW 3.JPG Равенна қаласындағы көне христиан ескерткіштері
(итал. Primi monumenti cristiani di Ravenna)
Равенна
Эмилия-Романья
V-VI ғ. 1996 788 i, ii, iii, iv
17 Palazzo Piccolomini Pienza.JPG Пьенца қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Pienza)
Сиена
Тоскана
XV ғ. 1996 789 i, ii, iv
18 Caserta-reggia-15-4-05 036.jpg Казертадағы корольдік сарай паркімен бірге, акведук Ванвителли және Сан-Леучо фабрикалық елді мекені
(итал. Palazzo Reale di Caserta con il Parco, Acquedotto di Vanvitelli e complesso di San Leucio)
Кампания XVIII ғ. 1997 549 i, ii, iii, iv
19 Castello di Racconigi.jpg Турин қаласының және оның маңындағы сарайлар
(итал. Residenze sabaude di Torino e dintorni)
Турин
Пьемонт
XVI ғ. 1997 823 i, ii, iv, v
20 OrtoBotPadova Incrocio viali.jpg Падуя қаласындағы ботаникалық бақ
(итал. Orto Botanico di Padova)
Падуя
Венето
1545 год 1997 824 ii, iii
21 Chiesa di San Pietro di Porto Venere - vista dal mare.jpg Портовенере қаласы, Чинкве-Терре мәдени ландшафты, Пальмария аралдары, Тино және Тинетто
(итал. Porto Venere, le Cinque Terre e le isole di Palmaria, Tino e Tinetto)
Лигурия 1997 826 ii, iv, v
22 Duomo di Modena - interno.jpg Модена қаласындағы кафедралық собор, Торре-Чивика мұнарасы және Пьяцца-Гранде алаңы
(итал. Duomo, Torre Civica e Piazza Grande di Modena)
Модена
Эмилия-Романья
XII ғ. 1997 827 i, ii, iii, iv
23 Alexandermosaic.jpg Помпеи, Геркуланум және Торре-Аннунциата археологиялық аймақтар
(итал. Aree archeologiche di Pompei, Ercolano e Torre Annunziata)
Кампания I ғ. 1997 829 iii, iv, v
24 It amalfistw2.jpg Костьера-Амальфиана
(итал. Costiera amalfitana)
Салерно
Кампания
XI ғ. 1997 830 ii, iv, v
25 Agrigent BW 2012-10-07 13-09-13.jpg Агридженто қаласындағы археологилық ескерткіштер
(итал. Parco Archeologico e Paesaggistico della Valle dei Templi di Agrigento)
Агридженто
Сицилия
б.з.б.VI ғ. 1997 831 i, ii, iii, iv
26 Su Nuraxi 2.jpg Су-Нуракси-ди-Барумини тарихқа дейінгі мұнаралар
(итал. Su Nuraxi)
Ең жақын елді мекен: Барумини
Медио-Кампидано
Сардиния
б.з.б.2000 жыл 1997 833 i, iii, iv
27 Thermes Casale.jpg Вилла Дель-Казале
(итал. Villa Romana del Casale)
Ең жақын елді мекен: Пьяцца-Армерина
Энна
Сицилия
IV ғ. 1998 832 i, ii, iii
28 Aquileia, Basilica. Interno - Foto Giovanni Dall'Orto.jpg Аквилеядағы археологиялық қорық пен Патриаркале базилика
(итал. Zona archeologica e Basilica Patriarcale di Aquileia)
Гориция
Фриули-Венеция-Джулия
V ғ. 1998 825 iii, iv, vi
29 PanoramaUrbino.JPG Урбино қаласының тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Urbino)
Пезаро-э-Урбино
Марке
XV ғ. 1998 828 ii, iv
30 Paestum BW 2013-05-17 15-08-53.jpg Чиленто ауданының мәдени ландшафты, Валло-ди-Диано ұлттық паркі, Пестум және Элеяның археологиялық ескерткіштері, Чертоза-ди-Падула монастырі
(итал. Parco nazionale del Cilento, Vallo di Diano con i siti archeologici di Paestum Velia, e la Certosa di Padula)
Кампания 1998 842 iii, iv
31 Maritime theatre Villa Adriana n2.jpg Тиволидағы Вилла Адриана
(итал. Villa Adriana)
Рим
Лацио
II ғ. 1999 907 i, ii, iii
32 Verona - ponte pietra at sunset.jpg Верона
(итал. Città di Verona)
Верона
Венето
б.з.б.I-XIV ғ. 2000 797 ii, iv
33 Assisi San Francesco BW 1.JPG Ассизи қаласындағы Сан-Франческо шіркеуі және т.б. фрацискандық құрметті жерлері
(итал. Assisi, Basilica di San Francesco e altri luoghi francescani)
Перуджа
Умбрия
Орта ғасырлар 2000 990 i, ii, iii, iv, vi
34 Eolie.jpg Изоле-Эолие
(итал. Isole Eolie)
Мессина
Сицилия
ПлейстоценГолоцен 2000 908 viii
35 Villa d'Este 01.jpg Тиволидағы Вилла д'Эсте
(итал. Villa d'Este)
Рим
Лацио
XVI ғ. 2001 1025 i, ii, iii, iv, vi
36 Ragusa-Chiesa-Anime-Purgatorio.JPG Валь-ди-Нотодағы бергі барокко қалалары
(итал. Città tardo barocche del Val di Noto (Sicilia sud orientale))
Рагуза, Сиракуза
Сицилия
1693 2002 1024 i, ii, iv, v
37 Santuario Oropa 03.JPG Пьемонт және Ломбардиядағы Сакри-Монти кешені
(итал. Sacri Monti del Piemonte e della Lombardia)
Пьемонт, Ломбардия XVI-XVII ғ. 2003 1068 ii, iv
38 Casa colonica grande Val d'Orcia Cassia.jpg Валь д'Орча мәдени ландшафты
(итал. Val d'Orcia)
Ең жақын елді мекен: Сиена
Сиена
Тоскана
XIV-XV ғ. 2004 1026 iv, vi
39 Louvre, sarcofago degli sposi 00.JPG Черветери және Тарквиниядағы этрус қорымдары
(итал. Necropoli etrusche di Cerveteri e Tarquinia)
Рим, Витербо
Лацио
б.з.б.IX-I ғ. 2004 1158 i, iii, iv
40 Theatre at Syracuse, Sicily.jpg Ежелгі Сиракуза және Панталика қорымы
(итал. Siracusa e la Necropoli Rupestre di Pantalica)
Сиракуза
Сицилия
б.з.б.XIII-VII ғ. 2005 1200 ii, iii, iv, vi
41 Palazzo Reale - Genova.jpg Генуядағы Ле-Страде-Нуове көшесі және Палацци-деи-Ролли сарайлар кешені
(итал. Genova: Le Strade Nuove ed il complesso dei Palazzi dei Rolli)
Генуя
Лигурия
XVI ғ. соңы - XVII ғ. басы 2006 1211 ii, iv
42 Landwasserviadukt.jpg Ретика темір жолы
(итал. Ferrovia retica nel paesaggio dell'Albula e del Bernina)
Ең жақын елді мекен: Тирано
Сондрио
Ломбардия
Швейцариямен бірге Flag of Switzerland.svg
1904 2008 1276 ii, iv
43 Mantova from Mincio.jpg Мантуя және Саббьонета
(итал. Mantova e Sabbioneta)
Мантуя
Ломбардия
XI-XVI ғ. 2008 1287 ii, iii
44 SassolungoHDR.jpg Доломит Альпылар
(итал. Dolomiti)
Венето, Трентино — Альто-Адидже 2009 1237 vii, viii
45 Lake Lugano.jpg Монте-Сан-Джорджио
(итал. Monte San Giorgio)
Варезе
Ломбардия
Швейцариямен бірге Flag of Switzerland.svg
2003
(расширен в 2010)
1090 viii
46 Trevi.Clitumno001.jpg Италиядағы лонгобардтар
(итал. Longobardi in Italia: i luoghi del potere (568-774))
Удине, Брешия, Варезе, Перуджа, Беневенто, Фоджа
Фриули-Венеция-Джулия, Ломбардия, Умбрия, Кампания, Апулия
VI -VIII ғ. 2011 1318 ii, iii, vi
47 Flag of Lombardy.svg Альпының маңындағы тарихтан бұрынғы бағана үстіндегі тұрғын жайлар
(итал. Antichi insediamenti sulle Alpi)
Фриули-Венеция-Джулия, Ломбардия, Пьемонт, Трентино — Альто-Адидже
Франциямен Flag of France.svg, Германиямен Flag of Germany.svg, Швейцариямен Flag of Switzerland.svg, Австриейямен Flag of Austria.svg, Словениямен Flag of Slovenia.svg) бірге
б.з.б.V-I мыңжылдықтар 2011 1363 iii, iv
48 EtnaAvió.JPG Этна жанартауы
(итал. Etna)
Ең жақын елді мекен: Катания
Катания
Сицилия
2013 1427 viii
49 Cafaggiolo-Villa front large.jpg Тосканадағы Медичи әулетінің сарайлары, бақтары және қала сыртындағы виллалары
(лит. Ville e Giardini medicei in Toscana)
Прато, Флоренция
Тоскана
XV ғ. 2013 175 ii, iv, vi
50 Langhe.jpg Италиялық жүзім егісінің табиға ландшафты: Ланге-Роеро және Монферрат
(итал. Paesaggio vitivinicolo del Piemonte: Langhe, Roero e Monferrato)
Пьемонт, Ломбардия 2014 1390 iii, v

Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар[өңдеу]

Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
# Сурет Аты Орналасуы Құрылған уақыты Тізімге кірген уақыты
1 LagoMaggiore.jpgOrta veduta.jpg Лаго-Маджоре және Орта көлдері
(итал. Lago Maggiore e Lago d'Orta)
Новара, Вербано-Кузьо-Оссола, Варезе
Пьемонт, Ломбардия
2006 325 ii, vi
2 Piazza della Vittoria, Pavia.jpgCertosa di Pavia - facciata -.jpg Павияның және Чертозаның тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Pavia e Certosa di Pavia)
Провинция: Павия
Ломбардия
XIV ғ. 2006 327 ii, iv, v
3 Bergamo città alta.jpg Бергамо
(итал. Bergamo)
Бергамо
Ломбардия
I ғ. 2006 331 iv
4 Giardini Botanici Hanbury - pavilion.JPG Хэнбери ботаникалық бағы
(итал. Giardini Botanici Hanbury)
Вентимилья
Империя
Лигурия
XIX ғ. 2006 336 ii, iv
5 Veduta di lucca dal monte san quirico 02.JPG Лукканың тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Lucca)
Лукка
Тоскана
XII ғ. 2006 340 ii, iv
6 Orvieto 3.JPG Орвието
(итал. Orvieto)
Терни
Умбрия
XII ғ. 2006 344 i, iv, v
7 Appia antica 2-7-05 062.jpg Аппиа жолы
(лит. Via Appia)
Лацио, Апулия, Кампания, Молизе IV ғ. 2006 349 i, iii iv, v, vi
8 Villa rufinella.jpg Папа ақсүйектер отбасыларының виллалары
(лит. Ville della nobiltà papale)
Рим, Витербо
Лацио
XVI ғ. 2006 351 i, ii, iii, iv
9 Duomo e Battistero di Parma.jpg Парманың тарихи орталығы
(итал. Centro storico di Parma)
Провинция: Парма
Регион: Эмилия-Романья
С XI века 2006 1148 i, ii, iv
10 Lecce Santa Croce.jpg Саленто және Барокко Леччезедағы тарихи ескерткіштер
(итал. Salento e Barocco leccese)
Апулия XVI-XVIII ғ. 2006 1149 i, iii, iv
11 Stilocattolica.jpg Каттолика ди Стило және басқа византия-базилиан кешендері
(итал. Cattolica di Stilo e altri siti basiliano-bizantino calabresi)
Стило
Реджо-Калабрия
Калабрия
XI ғ. 2006 1150 ii, iii, iv
12 Capo-San-marco-ovest-IMG 0485.jpgMal di ventre.jpg Ористано шығанағының ылғал жерлері, Синис түбегі және Маль-ди-Вентре аралы
(итал. Stagni di golfo di Oristano / Penisola del Sinis / Isola Mal di Ventre)
Ористано
Сардиния
2006 1152 ix, x
13 CappelladegliScrovegni.jpg Скровеньи капелласы
(итал. Cappella degli Scrovegni)
Падуя
Падуя
Венето
13001303 2006 1153 i, ii, iii
14 Palmanova-IMG 3159.JPG Пальманова қала-бекет
(итал. Palmanova)
Удине
Фриули-Венеция-Джулия
XVI-XVII ғ. 2006 1154 i, iii, iv
15 Duomo di Molfetta 1.jpg Апулиядағы роман шіркеулері
(итал. Cattedrali romaniche di Puglia)
Апулия XI-XIII ғ. 2006 1160 ii, iii, iv
16 Aerial view of Taormina.jpgSicilia Isola Bella-Beach View.jpg Таормина және Изола-Белла
(итал. Taormina e Isola Bella)
Мессина
Сицилия
XIV ғ. 2006 1164 iii, iv, vi
17 La Maddalena Archipel Aerial view.jpg Ла-Маддалена архипелагы және Бонифачо бұғазының аралдары
(итал. Arcipelago della Maddalena e gruppo di isole di bocche di Bonifacio)
Ольбия-Темпио
Сардиния
2006 2028 vii, ix, x
18 Mozia Kothon.jpg Мотия аралы және Лилибей көне қаласы
(итал. Mozia e Lilibeo)
Трапани
Сицилия
б.з.б. XII ғ. 2006 2029 iii, iv, vi
19 Serapeum (Pozzuoli) -2.jpg Флегрей жазығындағы брадисейсмдер
(итал. Il bradisismo nei Campi Flegrei)
Неаполь
Неаполь
Кампания
2006 2030 vii, viii, x
20 Cascatemarmore.jpgValnerina.jpg Каската-делле-Марморе қолдан жасалған сарқырама және Вальнерина жазығы
(итал. Cascata delle Marmore e Valnerina)
Терни
Терни
Умбрия
2006 2031 i, iv, v, vi
21 Santuario dei cetacei.png Лигурий теңізіндегі халықаралық киттер қорығы
(итал. Santuario per i mammiferi marini)
Лигурия, Тоскана, Сардиния 2006 2032 vii, ix, x
22 Cala Reale - Asinara, Sardinia.jpg Азинара аралы
(итал. Asinara)
Сассари
Сардиния
2006 5002 vii, ix, x
23 SAR-Subregioni-Sulcis-Iglesiente.jpg Сульчис-Иглесьенте тарихи аймағы
(итал. Sulcis-Iglesiente)
Сардиния 2006 5003 ix, x
24 Carrara01.jpg Каррарадағы мәрмәр кашалатын орындар
(итал. Carrara)
Масса-Каррара
Тоскана
2006 5004 ii, vi, vii, viii, ix, x
25 Peltuinum-TratturoMagno.JPG Трансуманца: Италияның корольдік мал айдау жолдары
(итал. La transumanza: i Regi Tratturi)
Абруццо, Молизе, Кампания, Апулия 2006 5005 ii, iii, x
26 Volterra101.jpg Вольтерраның тарихи орталығы және мәдени ланшафты
(итал. Centro storico di Volterra)
Пиза
Тоскана
б.з.б. IV ғ. 2006 5006 iv, v
27 Aniene da Ponte Nomentano 2.JPGTivoliVillaGregoriana-Cittadella.JPG Аниене өзенінің алабы жәнеГригориан вилласы
(итал. Valle dell'Aniene e Villa Gregoriana)
Тиволи
Рим
Лацио
XIX ғ. 2006 5008 i, ii, iii, iv
28 Murge Castel del Monte.jpg Мурджия карст платосы
(итал. Murgia)
Бари
Апулия
2006 5009 iii, vii, viii
29 Bologna sanluca 02.jpg Болоньядағы кіші порттар
(итал. Portici a Bologna)
Болонья
Эмилия-Романья
XI-XX ғ. 2006 5010 iii, iv, v
30 Grotte Castellana 03apr06 04.jpg Апулиядағы карст үңгірлері
(итал. Grotte della Puglia)
Лечче
Апулия
2006 5011 i, ii, iii
31 Flag of Alessandria.svg Алессандрия цитаделі
(итал. Cittadella di Alessandria)
Алессандрия
Пьемонт
XVIII ғ. 2006 5013 ii, iii, iv
32 Venosa Notarchirico2.jpg Изерниа-ла-Пинета және Нотарчирикодағы төменгі неолит тас қазбалары
(итал. Sito archeologico del Paleolitico di Isernia La Pineta e di Notarchirico)
Веноза
Потенца
Базиликата
2006 5020 iii, iv, vi
33 Mont Blanc from Aosta Valley.JPG Монблан тау массивы
(итал. Massiccio del Monte Bianco)
Валле-д’Аоста
Валле-д’Аоста
2008 5265 vii, viii, ix, x
34 Cefalu Cathedral exterior BW 2012-10-11 12-13-18.jpg Палермодағы араб-норман архитектурасы/ Чефалу соборлары / Монреале соборы
(итал. Palermo / Duomo di Cefalù / Duomo di Monreale)
Палермо
Сицилия
XI-XIII ғ. 2010 5565 i, ii, iv
35 Hillside View of Valdobbiadene.jpg Конельяно және Вальдоббьаденедегі просекко өндіру орындары мен жүзімдіктер
(итал. Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene)
Тревизо
Венето
2010 5566 iii, v, vi
36 Lago Ariamacina.jpg Сила ұлттық паркі
(итал. Parco nazionale della Sila)
Кротоне
Катандзаро, Кротоне, Козенца
Калабрия
2012 5669 viii, ix, x
37 Ivrea Montenavale EXMensa 01.JPG Иврея
(итал. Ivrea)
Турин
Пьемонт
XX ғ. 2012 5736 ii, iv, vi
38 MassiccioArgentera.jpg Теңіз жағалауындағы Альпы
(итал. Mercantour/Alpi Marittime)
Кунео, Империя
Пьемонт, Лигурия
2013 5820 viii, ix, x
39 Ottagono Ca' Roman.JPG XV — XVII ғ-дағы Венеция республикасының қорғаныс құрылыстары
(итал. Fortificazioni veneziane degli XV — XVII secoli)
* Бергамо
* Пескьера-дель-Гарда
* Пальманова
Ломбардия, Венето, Фриули-Венеция-Джулия XV-XVII ғ. 2013 5844 ii, iii, iv
40 Montecatini Terme Stabilimento Tettuccio.jpg Еуропаның атақты батпақ шипажайлары
(итал. Montecatini Terme)
* Монтекатини-Терме
Пистоя
Тоскана
XX ғ. 2014 5928 ii, iii, iv, vi

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Критерии. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 қазан 2012.
  2. Tentative  (ағыл.). UNESCO World Heritage Centre. — Италиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізіміне үміткерлер. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2012. Тексерілді, 30 тамыз 2011.

Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]