Канадалық Арктикалық топарал

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Канадалық Арктикалық топарал
ағылш. Canadian Arctic Archipelago, фр. Archipel arctique canadien
Сам-Форд фьорды — Баффин Жерінің солтүстік жағалауы
Сам-Форд фьорды — Баффин Жерінің солтүстік жағалауы
75°00′ с. е. 90°00′ б. б. / 75.000° с. е. 90.000° б. б. / 75.000; -90.000 (G) (O) (Я)Координаттар: 75°00′ с. е. 90°00′ б. б. / 75.000° с. е. 90.000° б. б. / 75.000; -90.000 (G) (O) (Я)  (T)
АкваторияСолтүстік Мұзды мұхит
Аралдар саны36 563
Ірі аралыБаффин Жері
Жалпы ауданы1 424 500 км²
Ең биік нүктесі2616 м
Ел Канада
АймақтарНунавут, Солтүстік-Батыс территориялары
Канадалық Арктикалық топарал (Канада)
Brown 804000 pog.svg
Канадалық Арктикалық топарал
Тұрғындар (2001 жыл)13 233 адам
Халық тығыздығыАйтылым қатесі: Күтілмеген оператор < адам/км²
Commons-logo.svg Канадалық Арктикалық топарал Ортаққорда

Канадалық Арктикалық топаралСолтүстік Мұзды мұхитта, Солтүстік Америка құрлығының қиыр Солтүстігіндегі аралдар тобы. Жалпы аумағы 1,3 млн. км². Ең ірі аралдары: Баффин Жері (512 мың км²), Элсмир (200,5 мың км²) және Виктория аралдары (212 мың км²). Канадаға қарайды. Топарал құрлықтың Солтүстік шетін төрттік дәуірде теңіз басуының нәтижесінде пайда болған. Баффин Жері, Девон аралы және Элсмир аралдарының ежелгі кристалдық жыныстардан түзілген шығыс бөліктері таулы-қыратты (1500 – 2000 м). Бұл жерлерге фьордтық жағалау тән. Элсмир аралының Солтүстік мен Аксель-Хейберг аралын каледон қатпарлығының таулары алып жатыр (абс. биіктігі 2926 м). Топаралдың бүкіл батыс бөлігінің жер бедері тегіс, үстіртті. Тау бастарын мұз басқан (аум. 154 мың км²). Климаты қатаң, континенттік. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –35°С. Шілденің орташа температурасы –10°С-қа жуық. Канада-арктикалық топарларының солтүстігін арктикалық шөл, қалған бөлігін тундра алып жатыр. Мұнай мен газ, темір кен орындары бар. Халқының негізін эскимостар құрайды. Олар аң және балық аулаумен айналысады. Халық өте сирек қоныстанған. Басты елді мекендері: Фробишер-Бей, Кембридж-Бей, Резольют.