Куляб
| Қала | |
| Куляб | |
| тәж. Кӯлоб | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Облыс | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
37°54′43″ с. е. 69°46′51″ ш. б. / 37.91194° с. е. 69.78083° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 37°54′43″ с. е. 69°46′51″ ш. б. / 37.91194° с. е. 69.78083° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты |
VII ғ. |
| Алғашқы дерек |
VII ғ. |
| Қала статусы |
1934 |
| Орталығының биiктігі |
580 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
105 500 адам (2019) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+992 3322 |
| Пошта индексі |
735360 |
Куляб шекарасы
| |
Куляб,[1] кейде Күләб[2] (тәж. Кӯлоб, орыс. Куляб) — оңтүстік Тәжікстандағы қала, халық саны бойынша республикадағы төртінші қала, 2019 жылдың 1 қаңтарына халық саны 105 500 адамды құрайды.
Географиялық сипаттама
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Куляб қаласы Пандж бассейнінің Яхсу өзенінің аңғарында, Хазратишох тау жотасының етегінде, Тәжікстанның астанасы Душанбеден 203 шақырым жерде орналасқан. Қаланың атауы тәжікше «Кулоба» сөзінен шыққан, яғни «көл суы» немесе «батпақты жер».[3]
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Эллинизм заманында қазіргі Күләб қаласы Грек-бактрия патшалығының құрамында болған еді. Кулябта б.з.б. 200-195 жылдарға жатқызылатын жазба табылды, онда Гелиодотос есімді грек патша I Евтидемге мен оның ұлы I Деметрий үшін Гестияға отты құрбандық үстелін арнағаны белгілі болды.
Тарихшы Мұхаммед ибн Джәрир әт-Табари қаланың тұңғыш дерегін б.з.б. 737 жылына жатқызады, дегенмен қала бұдан әлдеқайда ертерек пайда болды деп саналады. Өзінің бүкіл тарихында Кулоб қазіргі тәжік тілінде Хатлан немесе Хатлон деген атаумен белгілі болды.
XVI ғасырдан бастап Бұхара хандығының (XVIII ғасырдан бастап Бұхара әмірлігі) бір бөлігі, қала 1750 жылы Хатлон атауын Кулябқа өзгертті. Ресейдің Орта Азияны жаулап алуынан кейін КСРО құрамында Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды. 1929 жылы Куляб республикадағы ең ірі қалалардың біріне айналды.
1990 жылдардың басындағы Тәжікстандағы азамат соғысы кезінде қала Халық майданы жасақтарының негізгі базасы болған. Куляб ауданындағы Данғара ауылы Тәжікстанның 2-президенті Эмомали Рахмонның туған жері.
2006 жылы қыркүйекте Куляб өзінің 2700 жылдығын атап өтті.
Әкімшілік бөлінісі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Куляб қаласы құрамына Кулябтың өзі және 4 джаомат жатады.
| Джаомат | Халық саны (2015 қаңтар) |
|---|---|
| Даһана | 29,776 |
| Куляб джаоматы | 19,840 |
| Зардбор | 23,839 |
| Зираки | 28,747 |
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Мұнда аккумулятор зауыты, мақта тазалау зауыты, сүт зауыты, ет өңдеу зауыттары және нан зауыттары орналасқан. Олар сондай-ақ құрылыс материалдарын шығарады. Педагогикалық институт, театр, өлкетану мұражайы және Мирсаид Хамадони кесенесі (XIV-XVII ғасырлар) бар.
Мұнда медициналық мекемелер желісі бар, оның ішінде 2000 жылдары пайдалануға берілген бірқатар заманауи нысандар — онкологиялық орталығы бар көп салалы аурухана, кардиология және офтальмология клиникалары, перзентхана, диагностикалық орталық, жедел жәрдем және жедел медициналық көмек стансасы бар.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Тәжікстан. Куляб - Қала Тарихы BIRMISS.COM kk.birmiss.com.
- ↑ Тағы жеті мешіт үйсіз-күйсіздерге баспана ретінде берілді islam.kz
- ↑ Тәжікстан. Хатлон облысы. Тексерілді, 31 қазан 2025.
| ||||||
