Мезоамерика
Мезоамерика – қазіргі Мексиканың орталығы мен оңтүстігін, Белиз, Гватемала, Сальвадор, батыс Гондурас, Никарагуа мен Коста-Риканың Үлкен Никоя аумақтарын қамтитын тарихи және мәдени аймақ.[1][2][3][4] Бұл терминді 1943 жылы неміс философы және антрополог Пауль Кирхгофф енгізген.
Колумбқа дейінгі Мезоамериканыӊ тұрмысы келесі сипаттамалармен белгілі:
- егіншілікке негізделген қоғам. Басқару түрі күрделі болған, кейде мемлекеттік басқару деңгейіне жеткен;
- ірі қалаларында күрделі құрылыстарымен сипатталған (пирамидалар, сарайлар, ойын алаңдар)
- қолөнердің дамуының өте биік дәрежесі: тас пен ағаш өндеу кәсібі, керамика, тоқыма, сурет, металлдар өндеуі.
- ғылымдардың бастамасы: астрономиядан, жазудан хабардардық, дәл күнтізбе, т.б.Мезоамерика көптеген жоғары дамыған мәдениеттердің отаны болған:
- Ацтектер
- Майя
- Миштектер
- Ольмектер
- Пурепеча
- Сапотектер
- Тольтектер
- Тотонактар
- Уастектер
- Чичимектер
Мезоамериканың үндістер тілдері 10 топтан құралады. Олар өзара өте қатты ұқсас, қазіргі уақытта Мезомерикалық тілдес одағы деп аталады. Бірақ шын мәнісінде Мезоамерикада испан тілі басымды болып табылады. Жергілікті тілдердің тасымалдаушылары азайып бара жатыр.
Тағы қараңыз
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Mesoamerica. Education | National Geographic Society. Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 желтоқсан 2023.
- ↑ Mesoamerica // A Companion to Latin American History — John Wiley & Sons. — P. 24–41. — ISBN 978-1-4443-3884-3.
- ↑ Mesoamerica, an introduction (ағыл.). Art of the Americas to World War I. Khan Academy. Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 қараша 2023.
- ↑ Marcus, Joyce (2022-02-21), "The Archaeology of Mesoamerica", Latin American Studies, Oxford University Press, doi:10.1093/obo/9780199766581-0263, ISBN 978-0-19-976658-1, https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766581/obo-9780199766581-0263.xml, retrieved 2024-04-14