Мұстафа Исмет Инөнү

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту

Мұстафа Исмет Инөнү
түр. Mustafa İsmet İnönü
Мұстафа Исмет Инөнү
Лауазымы
Ту
Түркияның 12-ші премьер-министрі
Ту
20 қараша 1961 — 20 ақпан 1965
Президент Жемал Гүрсел
Ізашары Жемал Гүрсел
Фахреттин Өзділек (қ.о.)
Ізбасары Суат Хайри Үргүплү
Ту
Түркияның 2-ші президенті
Ту
11 қараша 1938 — 22 мамыр 1950
Ізашары Мұстафа Кемал Ататүрік
Ізбасары Желал Баяр
Ту
Түркияның 3-ші премьер-министрі
Ту
6 наурыз 1925 — мамыр 1937
Президент Мұстафа Кемал Ататүрік
Ізашары Әли Фатхи Оқиар
Ізбасары Махмуд Желал Баяр
Ту
Түркияның 1-ші премьер-министрі
Ту
1 қараша 1923 — 21 қараша 1924
Президент Мұстафа Кемал Ататүрік
Ізашары лауазым құрылды
Ізбасары Әли Фатхи Оқиар
Ту
Түркияның 4-ші Сыртқы істер министрі
22 қазан 1922 — 21 қараша 1924
Президент Мұстафа Кемал Ататүрік
Премьер-Министр Рауф Орбай
Әли Фатхи Оқиар
Өмірбаяны
Партиясы Cumhuriyet Halk Partisi Logo.svg Республикалық Халық партиясы
Білімі Осман Әскери колледжі
Діні Сунни Ислам
Дүниеге келуі 24 қыркүйек 1884 (1884-09-24)
Измир, Айдын уәлаяты, Осман империясы
Қайтыс болуы 25 желтоқсан 1973 (1973-12-25) (89 жас)
Анкара, Түркия
Жерленді Анытқабір, Анкара
Туған кездегі есімі Мұстафа Исмет-паша
Әскери қызметі
Әскер түрі Түркия Осман империясы (1903–1920)
Түркия Анкара үкіметі (1920–1923)
 Түркия (1923–1926)
Атағы Генерал
Шайқасы Бірінші дүниежүзілік соғыс
Грек-түрік соғысы (1919-1922)
Қолтаңбасы Қолтаңбасы

Исмет Мұстафа Инөнү (түр. Mustafa İsmet İnönü; 24 қыркүйек 1884(18840924)[1][2][3], Измир25 желтоқсан 1973[1][2][3], Анкара) — түрік мемлекеттік, саяси және әскери қайраткер, Түркияның екінші президенті (1938—1950), Ататүріктің мұрагері.

Туған кездегі есімі — Мұстафа Исмет-паша (түр. Mustafa İsmet-paşa). Исмет Инөнү есімі 1935 жылдың 1 қаңтарынан бастап Түркияда титулдардың жойылуына және фамилиялардың енгізілуіне байланысты қабылданды.

Әскери-артиллериялық училищенің түлегі. Жас түріктер төңкерісі кезінен бастап Ататүріктің жақын серігі болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Месопотамия майданындағы полковник.

Өмірібаяны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мұстафа Исмет Инөнү 1884 жылы 24 қыркүйекте Измир қаласында туған. Осман шенеунігі Хаджи Решид бейдің ұлы. Әскери-артиллерия училищесінде білім алған. Түркиядағы революция кезінде Ататүріктің жақын жақтасы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде месопатамия майданында полковник қызметін атқарған.

Қатысқан соғыстары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мустафа Исмет түрік-грек соғысы кезінде Инөнү шайқасқа қатысып, атаққа ие болады. Сол кезден бастап тегін Инөнү деп алады. Республика құрылған соң, бірінші премьер-министр болып тағайындалып, 1937 жылға дейін осы қызметті атқарады. Ататүрік қайтыс болған соң 1938 жылдың 11 қараша айынан 1950 жылға дейін президенттік таққа отырады.

Республикалық ұлттық партияның негізін салушылардың бірі болған. Ол партияны 1938-1972 жылдар аралығында басқарған. 1972 жылы саясат өмірінен алшақтайды.

1973 жылы 25 желтоқсанда Анкара қаласында қайтыс болады.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]