Пруссия

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Preußen
Prussia
Prussia байрағы Prussia Coat of arms (1866–1918)
ҰраныSuum cuique  (Latin)
"To each his own"
Prussia орналасуы
Елордасы Königsberg, later Berlin
Үкімет түрі Monarchy
Ұлттық ақшасы Reichsthaler
[1]

Пруссия — неміс феодалдарының Орталық Шығыс, Оңтүстік-Шығыс Европадағы соғыс экепансиясы нәтижесінде пайда болған мемлекет, Германиядағы реакция мен милитаризм тірегі. Бранденбург курфюрлігі (герман феодалдарының славян тайпаларына қарсы 12 ғасырда бастаған агрессиясы барысында құрылған) мен Тевтон ордені 13 ғ-да; нрусс (Пруссия атауы осыдан шыққан) тайпаларына қарсы қырғын соғыс және 14 ғ-да славян жерлерін басып алу нәтижесінде негізі қаланған негізінде ұйымдасты. 1618 ж. Пруссия герцогтығы Бранденбургке қосылып, біріккен Бранденбург-прусс мемлекеті пайда болды. 17 ғ-дың аяғында Бранденбург-прусс мемлекеті Пруссия корольдығына айналды. 18 г-дың соңғы ширегінде Пруссия Ресей және Австриямен бірге Польша жерін бөлісуте қатысты. Бірінші (1772), екінші (1793), үшінші бөліс (1795) нәтижесінде Познаньды, Польшаның орталық аудандарын (Варшаваны қоса), Гданьскіні, Торунь т. б. территорияларды қосып алды. 18 ғасырдың аяғында Пруссия территориясының көлемі 300 мың кл2-ден асты. Пруссия билеп-төетеушілері Познаньда азаттық қозғалысын жаныштады, Германияда рев.-демокр. күштерді талқандады. 1849 ж. прусс юякерлері Саксониядағы, Пфальцтегі және Бадендегі революцияны талқандауда шешуші роль атқарды. 1862 жылдан Бисмарк басқарган Пруссия үкіметі бүкіл Германияда Пруссия үстемдігін орнату саясатын жүргізді. 1864 ж. Пруссия Австриямен бірге Данияға қарсы, ал 1866 ж. Австрияға және онымен одақтас ұсақ неміс мемлекеттеріне қарсы соғысты, Ганновер, Курфгессен, Нассау, Шлез- виг-Голыптейн, Франкфурт территорияларын бағындырды. 1870—71 ж. Франциямен соғысып, одан Эльзас, Шығыс Лотарингияны басып алды. 1933 ж. қаңтарда Германияда фаш. диктатура орнатылғаннан кейін, Пруссия мемлекет аппараты «Үшінші империя» аппараттарына қосылып, Пруссия фашистендірілді. 2-дүн. жүз. соғыста фаш. Германия талқандалғаннан кейін, Германияда құрылған Бақылау кеңесі 1947 жылы мемлекетін жою жөнінде заң қабылдады.[2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. tacitus.nu
  2. Қазақ Совет Энциклопедиясы,9 том