Сапармұрат Атаұлы Ниязов

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Сапармұрат Атаұлы Ниязов
түрікм. Saparmyrat Ataýewiç Nyýazov (Сапармырат Атайевич Ныязов)
Сапармұрат Атаұлы Ниязов
Сапармұрат Ниязов, 2002
Лауазымы
Түрікменстанның 1-ші Президенті
27 қазан 1991 — 21 желтоқсан 2006
(Лақап аты Түрікменбашы)
Премьер-Министр Хан Ахмедов (1990—1992)

Өзі (Түрікменстан Министрлер Кабинетінің Төрағасы ретінде)

Ізашары лауазым ұйымдастырылды, өзі (Түрікмен КСР Президенті ретінде)
Ізбасары Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Түрікменстан Демократиялық партиясының Төрағасы
16 желтоқсан 1991 — 21 желтоқсан 2006
Ізашары лауазым ұйымдастырылды
Ізбасары Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Түрікмен КСР Президенті
27 қазан 1990 — 21 қазан 1991
Ізашары лауазым ұйымдастырылды
Ізбасары лауазым өзгертілді, өзі (Түрікменстан Президенті ретінде)
КОКП ОК саяси бюросының мүшесі
14 шілде 1990 — 6 қараша 1991
Президент Михаил Сергеевич Горбачев
Түрікмен КСР Жоғарғы Кеңесінің 13-ші Төрағасы
18 қаңтар — 2 қараша 1990
Ізашары Оразгельды Овезгельдыев
Ізбасары Сахат Непесұлы Мұрадов
Түрікменстан Коммунистік партиясының 13-ші Төрағасы
21 желтоқсан 1985 — 16 желтоқсан 1991
Ізашары Мұхамедназар Гапуров
Ізбасары лауазымы жойылды
Түрікмен КСР Министрлер Кеңесінің 10-шы Төрағасы
18 наурыз 1985 — 4 қаңтар 1986
Ізашары Чары Союнұлы Каррыев
Ізбасары Аннамурад Ходжамурадов
Өмірбаяны
Партиясы КОКП (1962—1991)

ТДП (1991—2006)

Білімі 1) М.И.Калинин атындағы Ленинград политехникалық институты

2) КОКП орталық комитетінің Жоғарғы партия мектебі

Мамандығы инженер-энергетик
Діні Ислам (ханафизм)
Дүниеге келуі 19 ақпан 1940 (1940-02-19)
Гыпджак ауылы, Рухабат этрапы (ауданы), Ашхабад облысы, Түрікмен КСР, КСРО
Қайтыс болуы 21 желтоқсан 2006 (2006-12-21) (66 жас)
Ашхабад, Түрікменстан
Жерленді Түрікменбашы Рухы мешіті маңындағы Сапармұрат Ниязов кесенесі
Туған кездегі есімі Сапармұрат Атаевич Аннаниязов
Әкесі Атамұрат Ниязов
Анасы Құрбансұлтан Ниязова (Құрбансолтан Эдже)
Жұбайы Муза Алексеевна Ниязова
Балалары ұлы: Мұрад

қызы: Ирина

Әскери қызметі
Құрамында болды  Түрікменстан
Әскер түрі Түрікменстан Қарулы Күштері
Атағы Армия генералы
Басқарды Түрікменстан Қарулы Күштерінің Жоғарғы Басқарушысы
Құрамында болды  Түрікменстан
Құрамында болды  Түрікменстан
Марапаттары Түрікменстан:

6 рет Түрікменстан Батыры медалі
Түрікменстан Президентінің "Бейтараплык" атты ордені
Тәуелсіз Түрікменстанды көп сүйгені үшін ордені
"Галкыныш" ордені
"Рухубелент" ордені
КСРО:
Ұлттар достастығы ордені
Еңбектегі ерлігі үшін медаль
Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі
Шетел мемлекеттері:
Украинаның кінәз Ярослав Мудрый ордені
Арменияның Қасиетті Месроп Мештоц ордені

Сапармұрат Атаұлы Ниязов (19.2.1940 ж. т. Қыпшақ ауылы, Ашқабат облысы - 21.12.2006 ж. Ашқабат қ.) (Түрікменбашы атты лақап аты бар) – Түрікменстан Республикасының бірінші және өмірбақи президенті.

Балалар үйінде тәрбиеленіп, 1967 ж. Санкт-Петербург политехникалық интернатын бітірген. 1970 – 1985 ж. Түрікменстанда әр түрлі партиялық басшы қызметтерде болды. 1985 ж. Түрікмен КСР-і Мин. Кеңесінің төрағасы, сол жылдың желтоқсан айында Түрікменстан КП ОК-нің 1-хатшысы болып сайланды. 1990 жылдың қаңтарынан бастап республика Жоғарғы Кеңесінің төр-ағасы қызметін қоса атқарды. Бүкілхалықтық тікелей дауыс беру арқылы. Түрікменстанның тұңғыш президенті болды. Ниязов ішкі саясатта ұлттық мәдениет пен ислам дініне сенім артты. Республика ақсақалдар құрылтайында (1994) оған “Түрікменстанның құрметті ақсақалы” деген атақ берілді. Түрікменстандағы 1 қала, 100-деген кәсіпорындар мен ұйымдар Ниязовтың есімімен аталады, көптеген жерлерде оған ескерткіш мүсіндер орнатылған. Ниязовтың бейнесі ұлттық ақша – манатқа басылған, ақындардың мадақтау, арнау өлеңдерін жариялайтын “Түрікменбашы” альманағы шығып тұрады.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]