Сапармұрат Атаұлы Ниязов

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту

Сапармұрат Атаұлы Ниязов
түрікм. Saparmyrat Ataýewiç Nyýazov (Сапармырат Атайевич Ныязов)
Сапармұрат Атаұлы Ниязов
Сапармұрат Ниязов, 2002 жыл
Лауазымы
Ту
Түрікменстанның 1-ші Президенті
Ту
27 қазан 1991 жыл — 21 желтоқсан 2006 жыл
(Лақап аты Түрікменбашы)
Премьер-Министр Хан Ахмедов (1990—1992)
Өзі (Түрікменстан Министрлер Кабинетінің Төрағасы ретінде)
Ізашары лауазым ұйымдастырылды, өзі (Түрікмен КСР Президенті ретінде)
Ізбасары Құрбанқұлы Бердімұхамедов
Ту
Түрікменстан Демократиялық партиясының Төрағасы
16 желтоқсан 1991 жыл — 21 желтоқсан 2006 жыл
Ізашары лауазым ұйымдастырылды
Ізбасары Құрбанқұлы Бердімұхамедов
Ту
Түрікмен КСР Президенті
Ту
27 қазан 1990 жыл — 21 қазан 1991 жыл
Ізашары лауазым ұйымдастырылды
Ізбасары лауазым өзгертілді, өзі (Түрікменстан Президенті ретінде)
Ту
КОКП ОК саяси бюросының мүшесі
Ту
14 шілде 1990 жыл — 6 қараша 1991 жыл
Президент Михаил Горбачёв
Ту
Түрікменстан Коммунистік партиясының 13-ші Төрағасы
Ту
21 желтоқсан 1985 жыл — 16 желтоқсан 1991 жыл
Ізашары Мұхамедназар Гапуров
Ізбасары лауазымы жойылды
Өмірбаяны
Партиясы КОКП (1962—1991)
TDP logo.svg ТДП (1991—2006)
Білімі 1) М.И.Калинин атындағы Ленинград политехникалық институты

2) КОКП орталық комитетінің Жоғарғы партия мектебі

Мамандығы инженер-энергетик
Діні Ислам (ханафизм)
Дүниеге келуі 19 ақпан 1940 (1940-02-19)
Гыпджак ауылы, Рухабат этрапы (ауданы), Ашхабад облысы, Түрікмен КСР, КСРО
Қайтыс болуы 21 желтоқсан 2006 (2006-12-21) (66 жас)
Ашхабад, Түрікменстан
Жерленді Түрікменбашы Рухы мешіті маңындағы Сапармұрат Ниязов кесенесі
Туған кездегі есімі Сапармұрат Атаевич Аннаниязов
Әкесі Атамұрат Ниязов
Анасы Құрбансұлтан Ниязова (Құрбансолтан Эдже)
Жұбайы Муза Алексеевна Ниязова
Балалары ұлы: Мұрат
қызы: Ирина
Әскери қызметі
Құрамында болды  Түрікменстан
Әскер түрі Turkmenistan Armed Forces emblem.svg Түрікменстан Қарулы Күштері
Атағы Армия генералы
Басқарды Turkmenistan-Army-OF-9.svg Жоғарғы Бас Қолбасшы
Құрамында болды  Түрікменстан
Құрамында болды  Түрікменстан
Марапаттары Түрікменстан:

TM Gold star.pngTM Gold star.pngTM Gold star.pngTM Gold star.pngTM Gold star.pngTM Gold star.png
Bitaraplyk planc.jpg TM Order For the love of Turkmenistan rib.png TM Order Revival rib.png TM Order Rukhubelent rib.png
КСРО:
Халықтар Достығы ордені альт=«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі Шетел мемлекеттері:
Кінәз Ярослав Мудрый ордені Ribbon bar of order of St. Mesrop Mashtoc.png

Сапармұрат Атаұлы Ниязов (19 ақпан 1940 жыл Қыпшақ ауылы, Ашхабад облысы – 21 желтоқсан 2006 жыл, Ашхабад) (Түрікменбашы лақап атымен танымал) – Түрікменстан Республикасының бірінші және өмірбақи президенті.

Балалар үйінде тәрбиеленіп, 1967 жылы Санкт-Петербург политехникалық интернатын бітірген. 1970 – 1985 жылы Түрікменстанда әр түрлі партиялық басшы қызметтерде болды. 1985 жылы Түрікмен КСР-і Министрлер Кеңесінің төрағасы, сол жылдың желтоқсан айында Түрікменстан КП ОК-нің 1-хатшысы болып сайланды. 1990 жылдың қаңтарынан бастап республика Жоғарғы Кеңесінің төр-ағасы қызметін қоса атқарды. Бүкілхалықтық тікелей дауыс беру арқылы. Түрікменстанның тұңғыш президенті болды. Ниязов ішкі саясатта ұлттық мәдениет пен ислам дініне сенім артты. Республика ақсақалдар құрылтайында (1994) оған «Түрікменстанның құрметті ақсақалы» деген атақ берілді.

Ниязовтың билігі дүние жүзінде үлкен сынға алынды, оның президенттігінде Түрікменстанда диктатура, тоталитаризм және авторитаризм пайда болған еді.

Түрікменстандағы 1 қала және 100 деген кәсіпорындар мен ұйымдар Ниязовтың есімімен аталады, көптеген жерлерде оған ескерткіш мүсіндер орнатылған. Ниязовтың бейнесі ұлттық ақша – манатқа басылған, ақындардың мадақтау, арнау өлеңдерін жариялайтын «Түрікменбашы» альманағы шығып тұрады.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]