Тайпақ (Батыс Қазақстан облысы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ауыл
Тайпақ
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

Ауылдық округ орталығы

Облысы

Батыс Қазақстан

Ауданы

Ақжайық

Ауылдық округі

Тайпақ

Тарихы мен географиясы
Координаттары

49°02′03″ с. е. 51°49′44″ ш. б. / 49.03417° с. е. 51.82889° ш. б. / 49.03417; 51.82889 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°02′03″ с. е. 51°49′44″ ш. б. / 49.03417° с. е. 51.82889° ш. б. / 49.03417; 51.82889 (G) (O) (Я)

Бұрынғы атаулары

Калмыково

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

4692 адам (2009)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

07

Тайпақ картада
Тайпақ
Тайпақ
Тайпақ картада
Тайпақ
Тайпақ

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Тайпақ деген бетті қараңыз.

ТайпақБатыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл, Тайпақ ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны[өңдеу]

Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстікке қарай 142 км жерде, Жайықтың оң аңғарының жусаны аралас баялыш, көкпек, бетеге, қау өскен сұр, сортанды сұр, шалғыңды қоңыр топырақты шөлді белдемде орналасқан.

Халқы[өңдеу]

1999 жылы тұрғындар саны 5070 адам (2524 ер адам және 2546 әйел адам) болса, 2009 жылы 4692 адамды (2345 ер адам және 2347 әйел адам) құрады.[1]

Тарихы[өңдеу]

1996 жылға дейін Калмыково деп аталып келген. Тайпақ жөніндегі алғашқы мәліметтер 16 ғасырға жатады. Орал қаласынан кейінгі облыс аумағындағы ең көне елді мекен - осы Тайпақтың орнындағы бұрынғы Калмыков кенті. Елді мекенде қалмақ хандығының ордасы болған. Аңыз бойынша, бұл жерге бір қезде қалмақ князі қоныстанған. Оны жергілікті қазақтар «Князь қала» деп те атайды. Екі ғасыр бойы қамал ретінде және Азиядан Ресейге баратын сауда керуен жолындағы елді мекен болды. 1875 жылы уездік қалаға айналған. Мұнда 1884 жылы «Тургенев кітапханасы» 479 деп аталатын кітапхана, мектеп, медпункт ашылады. Тайпақта жыл сайын үлкен жәрмеңкелер өтіп тұрады. Жаратылыстанушы ғалымдар мен саяхатшылар (П.И. Рычков, 1734; П.С.Паллас, 1769; Н.А. Северцов, 1862) жол жазбаларында Тайпақ туралы және Жайықтың осы өңірі туралы құнды деректер жазып кеткен. Саратов-Орал темір жолы салынғаннан кейін Тайпақтың сауда маңызы жойыла бастады. Өйткені шығыстан келетін керуен жолы Ойыл арқылы өтіп, Оралға тура тартатын болды. 1928-1997 жылдар аралығыңда Тайпақ ауданның орталығы және «Краснояр» қаракөл қой өсіру кеңшарының орталығы болды. Оның негізіңде 1997 жылдан Тайпақта оған қарасты Шабдаржап, Томпақ ауылдарында 237 шаруа қожалығы жұмыс істейді.

Инфрақұрылымы[өңдеу]

Ауылдарда 4 орта, 2 орталау мектеп, кәсіптік-техникалық мектеп, мәдениет үйі, 4 кітапхана, дәрігерлік-амбулаторлық және 3 фельдшер-акушерлік пункт орналасқан. Тайпақ арқылы Орал-Атырау автомобиль жолы өтеді. Жайық арқылы кеме қатынайды.[2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том
  2. Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8