Боралдай (өзен)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Боралдай
Боралдай өзені, Қазақстан
Боралдай өзені, Қазақстан
Сипаттамасы
Ұзындығы 130 км
Су алабының
ауданы
1 760 км²
Су шығыны 10,5 м³/с
Су ағысы
Бастауы Қаратаудағы Ақшоқы, Арқарлы, Боралдай таулары
 • Координаттары 42°52′46″ с. е. 69°57′08″ ш. б. / 42.87944° с. е. 69.95222° ш. б. / 42.87944; 69.95222 (G) (O) (Я) (T)
Сағасы Арыс өзені
 • Координаттары 42°35′54″ с. е. 69°20′36″ ш. б. / 42.59833° с. е. 69.34333° ш. б. / 42.59833; 69.34333 (G) (O) (Я)Координаттар: 42°35′54″ с. е. 69°20′36″ ш. б. / 42.59833° с. е. 69.34333° ш. б. / 42.59833; 69.34333 (G) (O) (Я) (T)
Орналасуы
Ел ҚазақстанҚазақстан Қазақстан
Аймақ Түркістан облысының Бәйдібек, Ордабасы аудандары

Боралдай - Арыс өзенінің оң саласы.

Географиялық орны[өңдеу]

Түркістан облысының Бәйдібек, Ордабасы аудандарымен ағып өтеді. Ұзындығы 130 км, су жинайтын алабының аумағы 1760 км2.

Бастауы[өңдеу]

Қаратаудағы Ақшоқы, Арқарлы, Боралдай тауларынан басталып Ордабасы ауданындағы Шұбар ауылының маңында Арыс өзеніне құяды.

Гидрологиясы[өңдеу]

Жоғары ағысы тау шатқалымен өтеді, аңғарында жабайы жеміс ағаштары (алма, долана, жабайы жүзім, т.б.) басым. Арыс өзеніне құятын тұсында аңғары кеңейіп, ені 1 - 4 км-ге жетеді. Қар, жаңбыр және жер асты суларымен толығады. Боралдай ауылы тұсындағы жылдық орташа су ағыны 10,5 м3/с. Суы тұщы. Минералдылығы 0,2—0,4 г/л. Жергілікті тұрғындар Боралдайдың суын егін, бау-бақша суаруға, ауыз суға пайдаланады. Өзеннен тікелей 10-нан астам ирригациялық каналдар тартылған.[1]

Атау сыры[өңдеу]

Боралдай атауына байланысты нұсқалар:

  • Боралдай - қалмақ тілінде "лай су" деген мағынаны білдіреді. Тау суы тасыған жолындағы жер қыртысын қопара ағады.


Боралдайдың боры бар,
Даңғараған жолы бар.
Боралдайға бармаған,
Адамдардың соры бар.

  • Боралдай - моңғол әскерінің батыры Бұрындаймен байланысты. 1236 жылы Бұрындай әскері қыстап шыққан.
  • Боралдай - қалмақ тілінде "буурулда" сөзі жусан (өсімдік) деген ұғымды бреді. Демек, "Боралдай" дегеніміз - "жусанды, жусан көп өсетін жер", ал, тыва тілінде (түркі тілі тобына жататын) "боралдыр" сөзі "күлгін" түсті, түрік тілінде "бурулдай" сөзі "күлгін түсті құс" деген мағынан білдіреді

.[2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы
  2. Жамбыл облысының топономикалық атауларының анықтамалығы