Достық үшін футбол

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Достық үшін футбол (орыс. ФУТБОЛ ДЛЯ ДРУЖБЫ; ағылш. FOOTBALL FOR FRIENDSHIP) – жыл сайынғы «Газпром» ААҚ жүзеге асыратын халықаралық балаларға арналған әлеуметтік бағдарлама. Бағдарламаның мақсаты - әртүрлі елдердің балаларын әртүрлі мәдениеттер мен ұлттардың құрметіне тәрбиелеу, жас ұрпаққа қажетті құндылықтар мен салауатты өмір салтына деген қызығушылықты дамыту[1]. Бағдарлама аясында әлемнің 12 елінен келген[2] футболшылар жыл сайынғы халықаралық балалар форумына, «Достық үшін футбол» бойынша Әлем кубогына, Халықаралық футбол және достық күніне қатысады.[2] Бағдарламаны ФИФА, УЕФА БҰҰ, [3] Олимпиадалық және Паралимпиадалық комитеттер, әртүрлі елдердің мемлекет, үкімет басшылары мен футбол федерациялары, халықаралық қайырымдылық қорлары, қоғамдық ұйымдар және планетаның жетекші футбол клубтары қолдайды.[4] Бағдарламаның ғаламдық операторы АГТ байланыс тобы.[5]

Тарих[өңдеу]

Футбол достық үшін 2013[өңдеу]

2013 жылғы 25 мамырда Лондонда алғашқы «Достық үшін футбол» халықаралық балалар форумы өткізілді, оған 8 елден 700 адам қатысқан: Болгария, Біріккен Королдік, Венгрия, Германия, Греция, Ресей, Сербия және Словения.[6]

Форумға Челси, Зенит, Шальке 04, Црвена Звезда сияқты командалар; 2018 жылы FIFA Әлемдік кубогы ойындарының иесі болатын Ресейдің 11 қаласынан 11 футбол командасы; Газпром Спорт күнінің жеңімпаздары, сонымен қатар Алау фестивалінің лауреаттары қатысты.

Форумның өтуі барысында балалар басқа елден келген құрдастарымен, атақты футболшылармен араласып, Уэмбли стадионында UEFA 2013 Чемпиондар Лигасының ақтық ойынына барып қайтты.[7]

Форум балалар құрастырған ашық хаттың оқылуымен аяқталды, онда жобаның сегіз құндылығы анықталған: достық, теңдік, әділдік, денсаулық, бірлік, адалдық, жеңіс және дәстүрлер. Содан соң хат UEFA, FIFA және ХОК басшыларына жолданды.[8] 2013 жылдың қыркүйегінде Йозеф Блаттер Владимир Путин және Виталий Муткомен кездесу кезінде хатты алғанын растап, «Достық үшін футбол» жобасының құндылықтарына қатысты өз қолдауын білдірді:

«Аталған қағидалар шын мәнінде барлық футболшылар мен спорттық ойындар жанкүйерлері үшін маңызды рөл атқарады. Мен осы хатты алғаныма мақтан етемін және шын ниетіммен бұл қағидаларды ұстанамын».[9]

Футбол достық үшін 2014[өңдеу]

«Достық үшін футбол» Екінші халықаралық балалар форумы 2014 жылдың 23-25 мамырында Лиссабонда өткізілді, мұнда 16 ел ойыншылары кездесті: Беларусь, Болгария, Біріккен Королдік, Венгрия, Германия, Италия, Голландия, Польша, Португалия, Ресей, Сербия, Словения, Түркия, Украина, Франция және Хорватия. Форум барысында балалар көше футболы бойынша жарысқа қатысып, UEFA 2014 Чемпиондар Лигасының ақтық ойынын көріп қайтты.[10]

«Достық үшін футбол» қозғалысының көшбасшысын сайлау форумның шарықтау шегі болды. Филипе Суарес (Португалия) бір жылға көшбасшы болып тағайындалды.[11]

Футбол достық үшін 2015[өңдеу]

06.06.2015 Берлинде «Газпром» компаниясының «Футбол – достық үшін» әлеуметтік бағдарламасының аясында ұйымдастырылған Үшінші халықаралық балалар форумы болып өтті. Бағдарлама, балалар футболын дамытуға және балалар мен жасөспірімдер арасында адамзатқа ортақ құндылықтарды алға жылжытуға бағытталған. Іс-шараға Еуропа мен Азияның 24 елінен, яғни Австрия, Беларусь, Бельгия, Болгария, Хорватия, Қытай, Чехия Республикасы, Франция, Германия, Венгрия, Италия, Жапония, Қазақстан, Голландия, Польша, Ресей, Сербия, Словакия, Словения, Испания, Швейцария, Түркия, Украина және Біріккен Королдік.[12]

Бағдарламаның достық, теңдік, әділет, денсаулық, бейбітшілік, адалдық, жеңіз, дәстүрлер және ар-намыс сияқты құндылықтарын жүзеге асыратын әлеуметтік жобаларды іске асырғаны үшін «Футбол – достық үшін» іс-шарасының жас қатысушыларынан УЕФА Чемпиондар лигасының кәсіби клубтарына табыс етілетін «Тоғыз құндылық» кубогымен марапаттау салтанаты Форумның кульминациясына айналды. Спорт қоғамдастығында теңдесі жоқ осы бірегей олжа алғашқы рет табыс етіліп отыр. Форум қарсаңында 24 қатысушы-елдің барлығында өткен жаһандық дауыс беру рәсіміне қатысқан балалар жеңімпазды анықтады.

Barcelona футбол клубы Кубок иегері атанды. Балалар, клубтың балалар футболын қолдау және дамыту бойынша бастамаларын, сондай-ақ дамып келе жатқан елдердің жас футболшыларына берген көмегін атап өтті.[13]

Форум аяқталысымен барлық қатысушылар дәстүр бойынша УЕФА Чемпиондар лигасының финалына қатысты.[14]

Футбол достық үшін 2016[өңдеу]

«Достық үшін футбол» халықаралық әлеуметтік балалар бағдарламасының төртінші маусымы[15] Мюнхен қ.[16] 2016 жылдың 24 наурызында өткен[17] онлайн Нangouts баспасөз-конференциясының аясында басталды.

«Достық үшін футбол» төртінші халықаралық балалар форумы 2016 жылдың 26-29 мамырында Милан қаласында өтті.[18] Биыл бағдарламаға Әзірбайжан, Алжир, Армения, Аргентина, Бразилия, Вьетнам, Қырғызстан, Сирия елдерінің 8 жасөспірімдер құрамасы қосылды.[19]

2016 жылдың 5 сәуіріндегі Форум қарсаңында бірегей марапат – «Тоғыз құндылықтар» кубогы үшін дауыс беру басталды[20]. Жеңімпазды таңдауға бүкіл әлемдегі жанкүйерлер қатысты, алайда соңғы шешім «Достық үшін футбол» бағдарламасының қатысушылары дауыс беру арқылы қабылдады. Биылғы жылы Кубоктың иегері – «Бавария» футбол клубы (Мюнхен) атанды. «Достық үшін футбол» жобасының қатысушылары клубтың арнайы қажеттіліктері бар балаларды қолдау, сондай-ақ әртүрлі елдердегі науқас балаларды емдеу және мұқтаж жандарға көмек қолын созу бастамаларын атап өтті.[21]

«Достық үшін футбол» жобасының Форумы көше футболы бойынша балалар арасындағы халықаралық турнирдің шешуші ойынымен аяқталды. Бұл тартыста Словениялық «Марибор» құрамасы жеңіске жетті.[22]

Форумның аяқталуынан кейін қатысушылар дәстүрлі түрде УЕФА Чемпиондар лигасының ақтық ойынына қатысты.[23]

Форумның оқиғаларын әлемнің жетекші БАҚ 200 тілшілері, сондай-ақ жобаға қатысушы-елдердің жас журналисттерінен құралған Халықаралық балалар баспасөз-орталығы жарықтандырды.[24]

Футбол достық үшін 2017[өңдеу]

«Футбол достық үшін» Халықаралық балалар әлеуметтік жобасының Бесінші маусымының[25] өткізілу орны болып[26] Санкт-Петербург (Ресей) таңдалды 26 маусымнан 3 шілдеге дейін[27].

2017 жылы қатысушы елдердің саны 32-ден 64-ке дейін көбейді[28]. Алғаш рет "Футбол достық үшін" жобасына Мексика[29] және АҚШ балалары қатысатын болады[30]. Осылайша, жоба төрт континенттің— Африканың, Еуразияның, Солтүстік Американың және Оңтүстік Американың жас футболшыларын біріктірді[31].

Бесінші маусымның жаңа тұжырымдамасы бекітілген: 2017 жылы өзінің еліне уәкіл болатын 1 жас футболшы таңдалынады. Балалар сегіз интернационалдық құрамаларға бірігеді[32] — Достық құрамаларына[33], олар 12 жастағыұлдар мен қыздардан, оның ішінде мүмкіндіктіері шектеулілерден, құралады[34]. Ашық жеребе тастау барысында құрамалардың елдік құрамы және қатысушы елдердің уәкілдері үшін ойын жайғасымдары анықталды. Жеребе тарту рәсімі ғаламтор-конференция режимінде өтті[35].

Ашық жеребе кезінде қатысушы елдердің құрама командаларының құрамы мен ойыншы позициялары анықталды. Жеребе интернет-конференция[36] бойынша өтті. Сегіз достастық командаларды мына жас бапкерлер бастады: Рене Ламперт (Словения), Стефан Максимович (Сербия), Брендон Шабани (Ұлыбритания), Чарли Суй (Китай), Анатолий Чентулоев (Ресей), Богдан Кролевецкий (Ресей), Антон Иванов (Ресей), Эмме Хеншен (Нидерланды)[36]. Сонымен қатар жеребеде «Футбол достық үшін» халықаралық пресс-орталығының өкілі Лилия Мацумото (Жапония) қатысты[36]

2017 «Футбол достық үшін» халықаралық балалар Форумына Виктор Зубков («Газпром» ҚАҚ директорлар кеңесінің төрағасы), Фатма Самура (FIFA бас хатшысы), Филипп Ле Флок (FIFA бас коммерциялық директоры), Джулио Баптиста (белгілі бразилиялық футболшы), Иван Заморано (чилилік форвард), Александр Кержаков (ресейлік футболшы) және жас буын арасында негізгі адамзаттық құндылықтарды насихаттауға шақырған басқа да қонақтар қатысты[37].

2017 жылы бұл жоба 600 мыңнан астам адамды біріктірді, ал Санкт-Петербургтегі ақтық сыңға 1000 астам балалар мен ересектер дүние жүзінің 64 елінен қатысты[38]

Футбол достық үшін 2018[өңдеу]

2018 жылы «Достық үшін футбол»  алтыншы маусымы 15 ақпан  және 15 маусым аралығында өтті. Финалдық кездесулер ФИФА-2018 Әлем кубогының қарсаңында Мәскеуде өтті. Бағдарламаға 211 ел мен аймақ өкілдері қатысатын жас футболшылар мен журналистер қатысты. 2018 жылғы бағдарламаның ресми басталуы «Достық үшін футбол» тірі ойынымен берілді, нәтижесінде 32 футбол командасы - Халықаралық достық командалары[39] қалыптасты.

2018 жылы экологиялық миссияның аясында Халықаралық достық топтары сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерімен аталды.

Сондай-ақ, 2018 жылғы экологиялық миссияның аясында, 30 мамырда, әлемдегі сирек кездесетін жануарлар түрлерін құтқару үшін халықаралық ұйымдарға қолдау көрсетуге шақырған «Happy Buzz Day» халықаралық акциясы басталды. Акцияға Ресей, АҚШ, Непал және Ұлыбританияның ұлттық парктері мен қорлары қосылды[40].

Сондай-ақ, Мәскеудегі «Достық үшін футбол» бойынша бағдарламасының соңғы оқиғалары кезінде қатысушылар табиғи газбен жүретін экологиялық таза автобустарға көшті[41].

32 Халықаралық Достық федерациясы 2018 жылы «Достық үшін футбол» кубогына қатысты. Жобаның тарихында тұңғыш рет соңғы ойынды Сириядан келген жас комментатор Язн Таха түсіндірді[42] және матчты Ресейдің жас төрешісі Богдан Баталин[43] деп бағалады.

«Достық үшін футбол» әлем чемпионатының жеңімпазы 2018 жылы Чимпанзе командасы болды, оның құрамына Доминика, Сент-Китс және Невис, Малави, Колумбия, Бенин және Конго Демократиялық Республикасы кірді. Сарансктан  келген жас спортшы Владислав Поляков команданы жаттықтырлы[44].

Бағдарламаның алтыншы маусымының соңғы оқиғасы Мәскеудегі Океанография және теңіз биологиясы орталығында 13 маусымда өткен «Достық үшін футбол» Халықаралық балалар форумы болды. Ол «Газпром» ААҚ директорлар кеңесінің төрағасы Виктор Зубков, РФ Үкіметінің Төрағасының орынбасары Ольга Голодец, Икер Касильяс (испан футболшысы, ұлттық құраманың бұрынғы капитаны), Александр Кержаков (ресейлік футболшы, Ресей жастар құрамасының жаттықтырушысы) сондай-ақ бүкіл әлемнің 54 елшілігінің өкілдері және басқа қонақтар[45].

Алтыншы маусымның үздік жас футболшылары форумда: Конго Демократиялық Республикасы (үздік шабуылшы) Де Кальенга Мвенце, Бениннен Ямиру Ору (үздік жартылай қорғаушы), Уэльстен Иван Волынкин (Бразилиядан) және Густаво Синтра Роча (MVP)[46].

2018 жылы «Достық үшін футбол»  бағдарламасына арналған футболдың үздік жас журналисі Арубадағы Шейкали Асенсьон болды. Қыз блогты ұстап, Океанияның қоршаған орта туралы хабардарлығын түсіндіруге шақырады[46].

Форумда өткен маусымның қатысушылары Үндістаннан Ананьи Камбоджа кітабының тұсаукесері және қолтаңба сессиясы өтті[47]. 2017 жылы «Достық үшін футбол» бесінші маусымын аяқтағаннан кейін Ананьи My journey from Mohali to St. Petersburg” кітабын жазды,  жас журналист  ретінде қатысу тәжірибесі туралы. Онда ол бағдарламаның Тоғыз мәндері туралы айтып, әлемді жақсы жаққа өзгертуге көмектесті.

14 маусымда «Достық үшін футбол» Халықаралық балалар форумы аяқталғаннан кейін жас футболшылар мен журналистер 2018 жылы Ресейде өтетін ФИФА әлем кубогының ашылуына қатысты. Лужники стадионында балалар осы жылы бағдарламаға қатысатын барлық 211 ел мен аймақтың туын салтанатты түрде көтерді[48]. Содан кейін Достық үшін футбол футболының жас қатысушылары Ресей мен Сауд Арабиясының ұлттық құрама командалары арасындағы ашық матчты тамашалады.

Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин Ресейдің «Достық үшін футбол» жас елшісі Альберт Зиннатовты өзінің ойын алаңына шақырды. Онда жас жігіт Бразилиядан әлем чемпионатының чемпионы Роберто Карлоспен және испан футболшысы Икер Касильяспен сөйлесті[49].

Мәскеудегі соңғы іс-шараларға 211 елдің және аймақтың 1500-ден астам балалар мен жасөспірімдер қатысты. Барлығы алтыншы маусымда әлемнің түрлі өңірлерінде 180-ден астам іс-шара ұйымдастырылды, онда 240 мыңнан астам бала қатысты[50].

2018 жылы жобаны билік қолдады. Ресей Федерациясы Үкіметі төрағасының орынбасары Ольга Голодец Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путиннің Халықаралық балалар форумының қатысушылары мен қонақтарына арнаған құттықтау сөзін оқыды. Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасы Дмитрий Медведев «Достық үшін футбол» алтыншы Халықаралық балалар форумы қатысушыларына және қонақтарына құттықтау жеделхатын жолдады[51].

23 мамырда өткен брифингте Ресей Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мария Захарова бүгінде «Достық үшін футбол» бағдарламасын әлемдік қауымдастық Ресейдің халықаралық әлеуметтік саясатының маңызды гуманитарлық құралы ретінде қабылдағанын атап өтті[52].

ФИФА-да «Достық үшін футбол» бағдарламасын дәстүрлі түрде қолдады. Ұйым Мәскеуде өткен соңғы іс-шаралардың қатысушылары мен қонақтарының жалпы саны 5000 адамға жетті[53].

Футбол достық үшін 2019[өңдеу]

2019 жылы 28 мамырдан 2 маусымға дейін Мадридте «Достық үшін футбол» бағдарламасының жетінші маусымының негізгі оқиғалары өткізіледі. Дәстүр бойынша, ашық ұтыс ойыны кезінде аралас топтардың құрамы - Халықаралық Достық Командалары анықталады. 2018 жылы бағдарламаның экологиялық бастамасы аясында командалар сирек кездесетін және жойылып кету қаупі төнген жануарлар түрлерімен аталды.

Жетінші маусымның басты оқиғаларының бірі - «Достық үшін футбол» форумының халықаралық футболы. 2019 жылы форум - футболшылар, саясаткерлер мен қоғамдық және спорттық ұйымдардың өкілдері арасында сындарлы диалог пен тәжірибе алмасу алаңы. Форум әлемдегі балалар мен жасөспірімдер футболын дамытуға арналған.

Көше футболы бойынша халықаралық жарыс[өңдеу]

Көше футболы бойынша халықаралық жарыс 2014 жылдан бастап «Достық үшін футбол» жобасының аясында өткізіледі. Бірінші жарыста 16 елден 16 команда қатысты.[54] «Бенфика» жасөспірімдер командасы (Португалия) алғашқы турнирдің жеңімпаздары болды, екінші орынды "Црвена Звезда" (Сербия), ал үшінші орынды 2018 футбол бойынша әлем чемпионатын қабылдаушы Ресей қалаларының құрама командасы иеленді.[55]

Халықаралық балалар пресс-орталығы[өңдеу]

Халықаралық балалар пресс-орталығы 2014 жылы «Достық үшін футбол» бағдарламасы аясында құрылды. Оған 16 елден 12-14 жас аралығындағы 16 журналист - «Мен – репортермын!» ұлттық шығармашылық конкурстардың жеңімпаздары енді.[56] Жеңімпаздар Лиссабондағы «Достық үшін футбол» екінші форумын жариялап, UEFA чемпиондар лигасының ақтық ойынын көріп қайтты.[57] Голландиялық Филомена үздік жас репортер болып танылды. Оған жобаның тұрақты өкілі Франц Беккенбаэрден сұхбат алу мүмкіндігі тиді.[58]

2015 жылы 24 елдің 24 репортеры Халықаралық балалар пресс-орталығында бас қосып, Үшінші форум мен бағдарлама аясында өткізілетін ұлттық іс-шараларды жариялайтын болады. Сондай-ақ, Берлиндегі УЕФА 2015 Чемпиондар лигасына қатысады.[59]

Халықаралық футбол және достық күні[өңдеу]

Халықаралық футбол және достық күнін «Достық үшін футбол» бағдарламасы аясында 25 сәуірде жобаның барлық қатысушы-елдері тойлайды.[60]

Алғаш рет бұл күн 2014 жылы аталды[61] Бұл күні қатысушыларға «Достық үшін футбол» бағдарламасының құндылықтарын ескерту үшін достық матчтері ұйымдастырылады.[62],[63]

2015 жылы Футбол және достық күні 24 елде аталды[64] Достық матчтерімен қатар басқа нысандағы іс-шаралар өткізілді. Германияда Шальке 04 ФК-нен Юлиан Дракслер мен Жоэль Матип, Германия ұлттық құрамасының ойыншылары Шальке U13 командасы үшін ресми жаттығу өткізді.[65] Ресейде Соқырлар спорты федерациясының қолдауымен «Тең мүмкіндіктер жарысы» ұйымдастырылды[66] Сербияда Црвена Звезда ФК арнайы телевизиялық бағдарламаға қатысты.[67]

«Достық үшін футбол» тоғыз мәні[өңдеу]

2013 жылдың 25 мамырында өткен Бірінші Халықаралық Балалар Форумы барысында Ұлыбритания, Германия, Словения, Венгрия, Сербия, Болгария, Грекия және Ресейдің жас елшілері бағдарламаның алғашқы сегіз мәнін - достық, теңдік, әділеттілік, денсаулық, бейбітшілік, адалдық, Жеңіс және дәстүрлер - оларды ашық хатта ұсынды. Хат халықаралық футбол ұйымдарының басшыларына: Халықаралық футбол федерациясына (FIFA), Еуропалық футбол қауымдастықтары одағына (UEFA) және Халықаралық олимпиада комитетіне жіберілді. 2013 жылдың қыркүйегінде Джозеф Блаттер Владимир Путинмен және Виталий Мутконың кездесуінде хатты алғанын растады және «Достық үшін футбол» қолдауға дайын екендігін мәлімдеді[11].

2015 жылы Қытайдан, Жапониядан және Қазақстаннан қатысушылар «Достық үшін футбол» футболына қосылып, тоғызыншы мәнге – құрмет мәнін қосуға ұсынды[68].

Достық білезігі[өңдеу]

Футбол және достық күні барлық іс-шаралар төзімділік, теңдік және салауатты өмір салты белгісі - Білезік алмасумен басталады. Білезік көк және жасыл түсті екі жіптен тұрады: жасыл түс футбол алаңын білдіреді, ал көк түс аспанды білдіреді.[69]

2014 жылы Достық білезіктері Витор Баияға[70], Дик Адвокатқа[71], Франц Бекенбауэрге [72], Анатолий Тимощукке сыйға тартылды.[73]

Басқа қызмет[өңдеу]

«Достық үшін футбол» жобасының ойыншылары ресми маусымнан тыс уақытта да түрлі іс-шараларға қатысады. Словения командасы Марибор Камбоджаға барып, мұнда қайырымдылық достық матчін өткізді.[74] 2014 жылғы 14 қыркүйекте Сочиде бағдарламаның ресейлік қатысушылары Владимир Путинмен кездесті, бұл кездесу FIFA президенті Йозеф Блаттермен кездесу аясында өткізілді.[75]. 2014 жылғы маусымда Франция президенті Франсуа Олланд «Достық үшін футбол» бағдарламасының қатысушысы «Таверни» футбол командасын Елисей сарайына «Франция - Нигерия» 2014 футбол бойынша әлем чемпионатының матчін бірлесіп көруге шақырды.[76]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. https://www.sportindustry.biz/news/football-friendship-project-returns
  2. inserbia.info/today/2014/04/gazproms-football-for-friendship-2014
  3. www.newswire.ca/en/story/1505319/europe-and-asia-to-meet-within-football-for-friendship-international-children-s-social-project-of-gazprom
  4. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/futbol-dlya-druzhby-2018-obyavleny-imena-uchastnikov-programmy-ot-rossii-1401229/
  5. www.prnewswire.com/news-releases/young-football-players-from-24-countries-of-europe-and-asia-meet-at-third-international-childrens-football-for-friendship-forum-506472841.html
  6. Chelsea and Minister for Sport Hugh Robertson back ‘Football for Friendship’ programme
  7. Creating a Legacy: Gazprom’s "Football for Friendship" plays host to ‘Der Kaiser’
  8. FIFA partners. Gazprom
  9. Vladimir Putin und FIFA-Präsident Joseph S. Blatte bei "Football for Friendship"
  10. Football for Friendship: Teaching values through football
  11. a b Del Secondo Forum Internazionale FOOTBALL FOR FRIENDSHIP
  12. Young football players from 24 countries of Europe and Asia meet at Third International Children’s Football for Friendship Forum
  13. Young Players Meet at Int'l Children’s Football for Friendship Forum
  14. Young Football Players From 24 Countries of Europe and Asia Meet at Third International Children's Football for Friendship Forum
  15. http://www.interfax-russia.ru/Moscow/special.asp?id=711022&sec=1725
  16. http://matchtv.ru/news/sostoyalas-konferentsiya-posvyashchennaya-startu-mezhdunarodnoy-detskoy-sotsialnoy-programmy-futbol-/
  17. https://www.youtube.com/watch?v=ZhOPARx9Lko&ebc=ANyPxKrvVtcwcH9jri5yZlDYu3Oz8gjiQSs-_JdHR04yPPX6STY0qUKkmMqBxBqNHhtknqxzPoQu_9MH7gROEKUPGf_5XZDygQ&nohtml5=False),
  18. http://tass.ru/sport/3117141
  19. http://www.metronews.ru/sport/dan-start-chetvjortomu-sezonu-mezhdunarodnoj-detskoj-programmy-futbol-dlja-druzhby/TpopcB---lKtXqzDdQ9UI/
  20. http://www.gazeta.ru/sport/news/2016/04/05/n_8462843.shtml
  21. https://lenta.ru/photo/2016/06/01/footballforfriendship/#14
  22. Дети счастливы, взрослые – в восторге<article><header> </header></article>
  23. http://www.kommersant.ru/doc/3000773
  24. http://www.sports.ru/tribuna/blogs/sergeyvladimirov/958966.html
  25. http://nsn.fm/hots/startoval-pyatyy-sezon-detskogo-sotsproekta-futbol-dlya-druzhby.php
  26. http://tass.ru/press-relizy/4103645
  27. https://lenta.ru/news/2017/03/22/gazpromdruzhba/
  28. http://tass.ru/press-relizy/4103645
  29. http://www.sportsdaily.ru/news/pryamaya-translyacziya-otkrytaya-zherebevka-2017-goda-mezhdunarodnoj-progarmmy-gazproma-futbol-dlya-druzhby
  30. http://www.sport-express.ru/football/news/futbol-dlya-druzhby-2017-otkrytaya-zherebevka-1230734/
  31. https://www.raso.ru/news/23454/
  32. http://ugs.gazprom.ru/press/news/2017/03/76/
  33. https://www.sport-express.ru/football/news/futbol-dlya-druzhby-2017-otkrytaya-zherebevka-1230734/
  34. http://re-port.ru/pressreleases/nachinaetsja_pjatyi_sezon_mezhdunarodnogo_detskogo_proekta_gazproma_futbol_dlja_druzhby/
  35. https://www.championat.com/football/news-2746560-startoval-pjatyj-sezon-mezhdunarodnogo-proekta-gazproma-futbol-dlja-druzhby.html
  36. a b c http://www.newswit.com/.gen/2017-03-17/bafb838790ea60129b53d1add5e4ee99/
  37. http://www.euronews.com/2017/07/06/football-brings-kids-together 
  38. http://stomp.straitstimes.com/singapore-seen/12-year-old-sporean-messi-wins-global-football-contest-in-russia
  39. rbth.com/sport/2015/05/15/children_from_24_countries_celebrate_day_of_football_and_friendship_46087.html
  40. https://www.gazprom-football.com/ru/f4f18/news/detail/178.htm
  41. https://www.gazprom-football.com/ru/f4f18/news/detail/215.htm
  42. https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1059219-shikarnyj-futbol-krepkaja-druzhba
  43. https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1058343-ih-podruzhil-futbol
  44. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/yunyy-trener-iz-rossii-stal-chempionom-mira-po-futbolu-dlya-druzhby-1420530/
  45. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/more-schastya-druzhby-i-futbola-1428124/
  46. a b https://www.sovsport.ru/others/lifestyle/articles/1059219-shikarnyj-futbol-krepkaja-druzhba
  47. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/reviews/more-schastya-druzhby-i-futbola-1428124/
  48. https://rsport.ria.ru/russia2018_news/20180615/1138055010.html
  49. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/yunyy-posol-futbola-dlya-druzhby-vstretilsya-s-prezidentom-rossii-na-chm-v-moskve-1424143/
  50. https://www.sport-express.ru/football/gazprom/news/uchastniki-futbola-dlya-druzhby-iz-211-stran-i-regionov-pribyli-v-moskvu-1419265/
  51. government.ru/gov/persons/183/telegrams/32841/
  52. www.mid.ru/ru/press_service/spokesman/briefings/-/asset_publisher/D2wHaWMCU6Od/content/id/3231268
  53. https://www.fifa.com/worldcup/news/211-countries-and-regions-took-part-in-the-sixth-international-football-for-frie
  54. Chelsea Foundation youngsters head to Lisbon
  55. Big football for little Europeans
  56. For Friendlies Football Scope'Young Reporter Competition'to be held
  57. Football For Friendship Are On The Hunt For Talented Young Journalists
  58. Nederlands voetbaltalent scoort tijdens Football for Friendship: Beste Jonge Journalist uit Nederland interview Franz Beckenbauer
  59. 24 Young Journalists Join the Football For Friendship Int'l Press Center
  60. Kids from 24 Countries in Europe and Asia are Celebrating International Day of Football and Friendship
  61. Children from 24 countries celebrate Day of Football and Friendship
  62. Kids From 24 Countries Celebrate International Football and Friendship Day
  63. Said & Done: David Cameron; Sepp in Sochi; and how to say sorry like you mean it
  64. The International Day of Football and Friendship
  65. International day of Football and Friendship: Julian and Joel Matip hosted an opened training session for kids today
  66. Children from 24 countries celebrate Day of Football and Friendship
  67. Kids from 24 Countries in Europe and Asia are Celebrating International Day of Football and Friendship
  68. www.joblenobl.ru/news/287-v-ramkakh-programmy-futbol-dlya-druzhby-uchrezhden-kubok-devyati-tsennostej
  69. Kids From 24 Countries Celebrate International Football and Friendship Day
  70. Vitor Baia tips Portugal for 'special' World Cup if Cristiano Ronaldo shines and believes former boss Jose Mourinho will get things right at Chelsea next season
  71. Double Dutchie Dirk Proper uit Elst: 'Een voetballer moet altijd willen winnen, maar ook kunnen verliezen
  72. Interview sends Megan Mackey to Champions League final
  73. Второй международный детский форум «Футбол для дружбы»
  74. "Футбол для дружбы" шагает по планете
  75. Meeting with FIFA President Joseph Blatter
  76. Mondial 2014. Hollande invite deux clubs amateurs à l'Elysée pour France-Nigéria