Мехико

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Қала
Мехико
ис. Ciudad de México
Мехико
Ту Таңбасы
Ту Таңбасы
Ел Мексика
Статусы Астана
Федералдық округ Федералдық округ
Координатасы Координаттар: 19°25′10″ с. е. 99°08′44″ ш. б. / 19.419444° с. е. 99.145556° ш. б. (G) (O) (Я)19°25′10″ с. е. 99°08′44″ ш. б. / 19.419444° с. е. 99.145556° ш. б. (G) (O) (Я)
Ішкі бөлінісі 16 аудан
Үкімет басшысы Мигель Анхель Манкера Эспиноса
Құрылған уақыты 1521
Жер аумағы 1 499 км²
Орталығының биiктігі 2240 м
Тұрғыны 8 851 080[1] адам (2010)
Тығыздығы 5 904,66 адам/км²
Шоғырлануы 21,2 млн[2]
Конфессионалдық құрамы Католиктер (90,5 %), протестанттар мен евангелисттер (3,6 %), басқа христиандар (1,3 %), иудеилер (0,2 %), басқа діндер (0,8 %), атеисттер мен агностиктер (2,9 %).
Этнохороним мехиколық
Телефон коды 55
Пошта индекстері 01000, 16999
Ресми сайты http://www.df.gob.mx/  (исп.)
Мехико (Мексика)
Locator Dot2.gif

Мехико (ис. Ciudad de México) — (ис. Distrito Federal) федералды округі мен Мексиканың саяси астанасы, экономикалық, өндірістік және мәдени орталығы. Әлемдегі Токио мен Сеулден кейінгі үшінші ірі қалалық англомерация; БҰҰ WUP2003 есебі бойынша оның аумағында 19,72 млн жұрт тұрады.

Ацтек соғыс құдайы Мехитли құрметіне аталған[3].

Географиясы және климаты[өңдеу]

AerialViewPhotochemicalSmogMexicoCity 2.jpg

Мехико қаласы Мекиканың дәл орталығында орналасқан. Қала Мексика таулы өлкесінде орналасып, барлық жағынан таулармен қоршалған. Теңіз деңгейінен 2240 м биіктікте орналасқан.

Қала аспанында жыл бойы смог болады. Жиі болып тұратын жер сілкіністеріне қала тұрғындары үйреніп қалған. Ең ірі жер сілкінісі 1985 жылы 19 қыркүйекте 7сағат 19 минутта тіркелген. Бұл табиғи опаттың арқасында 100 метрлік теледидар мұнарасы құлап, 10 мыңнан астам қала тұрғындары қайтыс болған.

Климаты - субропикалық, қаңтардағы орта температура +12 °C, шілдеде — +17 °C. Жылғы орта жауын-шашын мөлшері  — 750 мм.

Қаланың мәдени маңызы[өңдеу]

Мекико қаласының ішкі жалпы өнімі 2008 жылы $390 млрд АҚШ $ құрап, әлемдегі сегізінші бай қала болып табылады.[4] Мексико қаласы Мексиконың ІЖӨ 21% өндірсе, ал мегаполис ретінде 34% өндіреді.[5]

Мехиконы жиі сәулет ескерткіштері мен мұражайлар қаласы деп атайды. Шыныменде, ескерткіштері мен өзіндік ерекше ғимараттар саны (Мехикода олардың саны 1400) бойынша Мексика астанасымен еш басқа қаланы салыстыруға болмайды. Мехико аумағында сонымен қатар 10 археологияллық бақ бар. Бұл қала барлық әлем өркениеттеріне әсер еткен көне мәдениетімен ерекшеленеді. Мехиконың негізгі туристік нысанасы — ацтектер үшкілдері (XIV ғ.), Ұлттық кафедралды щіркеуі (15631667 жж.),Хесус Насарено госпиталі ғимараты (XVI ғ.), муниципальды сарай (1720 ж.), қазіргі кезде президент резиденциясы мен елдің парламенті орналасқан Ұлттық сарай (1792 ж.), Саграрио Метрополитано шіркеуі (XVIII ғ.). XVIIXVIII ғасырларда салынған бірқатар ғибадатханалардың қала үшін үлкен зор маңызы бар.[6]

Халқы, тілі, діні[өңдеу]

Мехико халық саны 19,7 млн адам. Астана тұрғындарының жартысынан көбі — испан-үндіс метистер, шамамен 20 % — көне Мехико тұрғындары — үндістер, қалғандары — еуропалықтар. Мемлекеттік тілі — испан тілі. Мехико үнді тұрғындары ойынша тағы бірнеше тілдер де пайдаланылады, соның ішінде ацтек тілі (науатль), майя тілі, отоми. Сенушілер арасында католиктер (90 %) басым, аздаған протестантизм ұстанушылар да бар.

Туыс қалалар[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. INEGI. Перепись населения Мексики 2010 года  (исп.)
  2. National Population Council Mexico City Metropolitan Area. Government of the State of Mexico.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 27 желтоқсан 2009.[dead link]
  3. Үлгі:Из
  4. PricewaterhouseCoopers Emerging market city economies set to rise rapidly in global GDP rankings says PricewaterhouseCoopers LLP. UK Media Centre (February 11, 2009). Тексерілді, 27 желтоқсан 2009.
  5. Mexico City GDP as compared with national GDP. Тексерілді, 19 тамыз 2010.
  6. Город Мехико — Столица Мексики
  7. Städtepartnerschaft Mexiko-Stadt
  8. Documento de declaración de hermanamiento entre la ciudad de Dolores Hidalgo y la Ciudad de México. Último acceso el 18/09/2008.
  9. México DF, otro hermano para Cádiz
  10. Texto de la Conferencia dictada tras la firma del Convenio de Colaboración en el Bicentenario entre la Municipalidad de Rosario, Argentina, y la Ciudad de México.