Егістік қатпаргүл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Егістік қатпаргүл
Knautia arvensis.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Dipsacales
Тұқымдасы: Caprifoliaceae
Кіші тұқымдасы: Dipsacoideae
Тегі: Knautia
Түрі: K. arvensis
Екі-есімді атауы
Knautia arvensis
(L.) Coult.

Егістік қатпаргүл[1] (лат. Knautia arvensis) – ұшқаттар тұқымдасы, қатпаргүл туысына жататын бір, екі және көп жылдық өсімдік.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

Гүлі
  • Биіктігі 30-80 см, сыртын түк жапқан.
  • Тамыр сабағы көп тармақты, күзге қарай қыстайтын тармақтары жетіледі.
  • Сабағы тік, қарапайым немесе бұтақталған, төменгі жағында түгі бар, кейде сыртын без жапқан бұтақтары болады.
  • 5 (7) жұп қандауыр тәрізді жапырақтары сабаққа сағақсыз орналасқан, ұзындығы 7-15 (20) см, ені 2-5 (10) см, жиегі тегіс. Төменгі тамыр жапырақтары кішірек, қысқалау сағақты. Сыртқы орама жапырақтары ұзынша жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 8-10 мм, үшкір, жиегі кірпікшелі.
  • Тостағаншасы табақша тәрізді, ұзындыы 1 мм, сыртын түк басқан, ұзын әрі тік 8 тікенегі бар. Ұзынша жұмыртқа тәрізді күлтесінің ұзындығы 9-11 мм, көкшіл, сирек қызғылт және сарғыш түсті, сыртын аздап түк басқан. Ішкі гүлдеріне қарағанда сыртқы гүлдерінің күлтесі үлкенірек.
  • Тұқымы сопақша жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 5-6 мм, ені 2 мм, түгі қатты, бас жағында кішірек тісшелері болады. Маусым-шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді.

Өсетін жері мен таралуы[өңдеу]

Еуропада, Азияның батысында, Африканың солтүстігінде кездеседі. Қазақстанда Жалпы Сырттың сілемдерінде, Тобыл-Есіл жазығында, Ертіс өзені маңында, Ақтөбе, Торғай, Көкшетау аймақтарында шалғында, қайың, терек ормандарының шетінде, үй маңында және арамшөп ретінде егістікте, тыңайған жерлерде, жол бойында өседі.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5