Көк кит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Көк кит
Ересек көк кит
Ересек көк кит
Blue whale size.svg
Амандық күйі
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Хордалылар
Табы: Сүтқоректілер
Сабы: Киттәрізділер
Кіші сабы: Mysticeti
Тұқымдасы: Balaenopteridae
Тегі: Balaenoptera
Түрі: B. musculus
Екі-есімді атауы
Balaenoptera musculus
(Linnaeus, 1758)
Ареал (көк)
Ареал (көк)
Түршелері
  • B. m. brevicauda Ichihara, 1966
  • ?B. m. indica Blyth, 1859
  • B. m. intermedia Burmeister, 1871
  • B. m. musculus Linnaeus, 1758

Көк кит (көкшіл кит, немесе блювал, лат. Balaenoptera musculus) - жолақала киттер тұқымдасының теңіз жануары. Жер шарындағы ірі жануар, ұзындығы 33 м, салмағы 150 т, ал жүрегінің салмағы 1 тонна. Денесі, қара-сұр, көкшіл реңді, ақшыл сұр дақтары және мәрмәр өрнекті. Кит мұртының тақташасы қошқыл-қара, биіктігі 1 м дейін, саны 350- 400 жұп. Таңдайы қара. Арқа жүзбеқанаты кішкентай, денесінін артқы бөлігінде орналасқан. Арктикадан Антарктикаға дейін таралған. Азығы, планктонды шаянтәрізділер. Жыныстық жетілуі 4-6 жасында аяқталады, буаздығы 12 аптаға созылады. Солтүстік Атлантика бөлігінде 1960 жылдан бастап оларды аулауға тиым салынған, ал Антарктикада 1965 жылдан және Тынық мұхитының солтүстік бөлігінде 1966 жылдан бастап. ХТҚО және КСРО Қызыл кітабына енгізілген.[2]

Қызықты деректер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жердегі ең үлкен жануар піл болса, сол пілдердің салмағы ары кеткенде 4 тонна тартады. Ал, көк киттің тілінің өзі 4 тонна болады екен.

Тағы бір айта кетерлігі, адам киттің тамырларының ішінде емін-еркін сырғанай алады екен. Бұл да киттің үлкендігін көрсетіп тұр.

Көк киттің жүрегінің үлкендігі жеңіл автокөліктің көлемімен бірдей, салмағы 1 тоннаға дейін жетеді екен. Сол алып жүрек күніне 8000 мың литр қанды аналдырып тұрады.

Киттің жаңа туған баласының денесі 8 метрге дейін жетуі мүмкін. Оны анасы күніне 350 литр сүтін беріп өсіреді екен.

Кейбір ірілері күніне 6 тоннаға дейін криль жей алады. [3]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Reilly, S.B., Bannister, J.L., Best, P.B., Brown, M., Brownell Jr., R.L., Butterworth, D.S., Clapham, P.J., Cooke, J., Donovan, G.P., Urbán, J. & Zerbini, A.N. (2008). Balaenoptera musculus. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 7 қазан 2008.
  2. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3
  3. Blue Whale https://www.fisheries.noaa.gov/species/blue-whale