Мартөк ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Мартөк ауданы
Статусы:

Аудан

Кіреді:

Ақтөбе облысы

Әкімшілік орталығы:

Мәртөк аулы

Ресми тілі:

қазақ тілі

Тұрғыны (2014):

31 098

Тығыздығы:

4,7 адам/км²

Жер аумағы:

6 600 км²

Мартөк ауданы картада

Уақыт белдеуі:

UTC+5:00

Пошта индекстері:

030600-030616[1]

Автомобиль коды:

04, D,

Мәртөк ауданыАқтөбе облысының солтүстігіндегі әкімшілік-аумақтық бөлік. Орталығы — Мәртөк ауылы.

Мәртөк ауданы солтүстігінде Ресей Федерациясының Орынбор облысымен, оңтүстік-батысында Қобда, оңтүстігінде Алға ауданы мен Ақтөбе қаласының әкімшілік аумағы, шығысында Қарғалы ауданымен шектеседі. Аудан солтүстіктен оңтүстікке 110 шақырымға созылса, бұл көрсеткіш шығыстан батысқа 147 шақырым құрайды.

1935 ж. құрылған. Жер аумағы 6,6 мың км².

Халқы[өңдеу]

Халық саны 31,0 мың адам (2014),30,9 мың адам (2001). Аудан халқы көп ұлтты, басым бөлігін қазақтар құрайды (61,9%). Қалғаны орыс 17,8%, украин 13%, неміс 2,8%, татар 1,8%, белорус 0,4%. Халықтың орташа тығыздығы 1 км²-ге 4,5 адамнан келеді.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу]

Аудандағы 34 елді мекен 13 ауылдық округке біріктірілген. Олар: Аққұдық, Байторысай, Байнассай, Жайсаң, Қаратоғай, Қарашай, Құрмансай, Қызылжар, Мәртөк, Тәңірберген, Родников, Хазірет, Хлебодар. [2]

Жер бедері[өңдеу]

Аудан жері негізінен жазық, солтүстігі сәл қыратты келеді. Ең биік жері ауданның солтүстік-шығысында (414 м).

Климаты[өңдеу]

Климаты айқын континенттік, қысы — суық, жазы — ыстық. Ауаның жылдық орташа температурасы қаңтарда –15 — 17С, шілдеде 21 — 23С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 220 — 250 мм.

Өзен-сулары[өңдеу]

Ауданның оңтүстік-батыс жерімен Елек өзені және оның салалары Ақсу, Жамансу, Тәңірберген (Танаберген) ағып өтеді. Шығысын бойлай Жайық өзенінің саласы Қиялы Бөрте өзені ағады. Бірнеше ұсақ көлдер бар.

Топырағы[өңдеу]

Аудан аумағында құрғақ дала белдеміне тән топырақ жамылғысы қалыптасқан. Тың және тыңайған жерлерді игеру барысында жерінің көбі жыртылған.

Өсімдіктері мен жануарлары[өңдеу]

Ауданда 300-ден аса өсімдік түрі бар, оның ішінде боз, бетеге, қара жусан, ши, қамыс, құрақ, бұталы өсімдіктер өседі. Жануарларынан қасқыр, түлкі, қарсақ, суыр, борсық, сарышұнақ, аламан тышқаны және бауырымен жорғалаушылар, т.б. мекендейді. 160-қа жуық құс түрі ұялап, 27-ісі жыл бойы қалады.

Шаруашылығы[өңдеу]

Ауданда 1996 жылға дейін астық өндіру, оған қосымша сүтті-етті мал, көкөніс, картоп өсіруге маманданған 13 ұжымшар, 4 кеңшар, 1 мал бордақылау бірлестігі болған. 1996 жылдан АҚ-дар, ӨК және шаруа қожалықтары құрылды. Аудандағы ауыл шаруашылығына жарамды жердің аумағы 480 мың га, оның ішінде жыртылған жері 188,2 мың га, шабындығы 11,0 мың га, жайылымы 265,2 мың га, орманы 5,6 мың га. (2000). М. а-да 2000 ж. 35,1 мың сиыр, 14,4 мың қой мен ешкі, 10,2 мың шошқа, 1,5 мың жылқы болды. Жалпы білім беретін 31 орта мектеп, 1 кәсіптік-тех. мектеп, мәдениет үйі, 16 клуб бар. Денсаулық сақтау саласында ауданы аурухана мен емхана, 12 фельдшерлік-акушерлік пункт, 4 отбасылық-дәрігерлік амбулатория жұмыс істейді. Аудан жерімен ОрынборТашкент т. ж., АқтөбеМәртөк, Ойыл — Мәртөк автомобиль жолдары өтеді. Қ. Ахметов [3]

Дереккөздер[өңдеу]

«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том

Дереккөздер[өңдеу]