Махамбет (Атырау облысы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ауыл
Махамбет
Махамбет ауылына кіре берістегі арка.jpg
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

аудан орталығы

Облысы

Атырау

Ауданы

Махамбет

Ауылдық округі

Махамбет

Тарихы мен географиясы
Координаттары

47°40′00″ с. е. 51°35′00″ ш. б. / 47.66667° с. е. 51.58333° ш. б. / 47.66667; 51.58333 (G) (O) (Я)Координаттар: 47°40′00″ с. е. 51°35′00″ ш. б. / 47.66667° с. е. 51.58333° ш. б. / 47.66667; 51.58333 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1928

Бұрынғы атаулары

Жаманқала

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

8012 адам (2009)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

06

Махамбет картада
Махамбет
Махамбет
Махамбет картада
Махамбет
Махамбет
Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Махамбет деген бетті қараңыз.

Махамбет ауылыАтырау облысы Махамбет ауданындағы ауыл, аудан және Махамбет ауылдық округі орталығы.

Географиялық орны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Атырау қаласынан солтүстікке қарай 68 км жерде, Жайық өзенінің оң жағасында орналасқан. [1].

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Негізі 1928 жылы қаланған. 1963 жылға дейін “Жаманқала” деп аталып, Бақсай ауданының орталығы болып келді. 1963 жылы Бақсай мен Новобогат аудандары біріктірілгеннен кейін, Махамбет ауданының орталығы болды. Қазіргі атауы Махамбет Өтемісұлы құрметіне берілген.[2] Ауылда 2 орта мектеп, мектеп-гимназия, мектеп-интернат, 6 балабақша, балалар саз мектебі, мешіт, мәдениет үйі, кітапхана, емхана мен аудандық аурухана бар. 2021 жылы Шұғыла мөлтек ауданында жаңа мектеп пен интернаттың құрылыс жұмыстары басталды.

Ауыл көшелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Абай Құнанбаев, Махамбет Өтемісұлы, Исатай Тайманов, Жамбыл Жабаев, Құрманғазы Сағырбайұлы, Дина Нұрпейісова, Аманкелді Иманов, Нұрмұхан Жантөрин, Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би, Мұхтар Әуезов, Дінмұхамед Қонаев, Нұрғиса Тілендиев, Құлшараф Өміршин, Зияда Наурызова, Мырзабай Жұмабаев, Мұхтар Рахметов, Қуаныш Сиранов, Дүйсенғали Төленов, Мырзабек Боранқұлов, Қапизолла Қуанышбаев, Алаш Тұржанов, Атабек Ахметжанов, Зәмзәм Есжанова, Мұрат Ерғалиев, Мұрат Шоқпаров, Аманғали Аслалиев, Мағзом Сүндетов, Георгий Канцев, Михаил Харкин, Боран Нысанбаев, Тымықбай Шырдабаев, Өтешқали Есмағамбетов, Жұмабай Қартқожақов, Қабдол Сарин, Құспан Олжабаев, Омар Төлешов, Уәли Жайықов, Дошу Шененов, Қисым Мырзағалиев, Құмар Қабенов, Оңай Шонаев, Өтеміс Ізболов, Ахмет Жұбанов, Айдынғали Оңайбаев, Қорқыт Байзақов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мұхит Мерәліұлы, Ілияс Жансүгіров, Ыбырай Алтынсарин, Халел Досмұхамедов, Мұқан Төлебаев, Сырым Датұлы, Мұрат Мөңкеұлы, Әбілқайыр хан, Мағжан Жұмабаев атындағы көшелер, Жайық шұғыласы газетінің 50 жылдығы, Жеңістің 30 жылдығы, Тәуелсіздік, Жаңа құрылыс, Ақшолан көшелері.

Ауыл аумағында Жаңа ауыл, Жайық (бұрынғы Северный), Жасыл белдеу, Мерей, Шаттық, Самал, Өткел (бұрынғы Лесхоз), Құрылысшы (бұрынғы ПМК), Бірлік (бұрынғы Противочумный), Ынтымақ, Игілік, Наркескен, Шұғыла, Шұғыла-2 секілді 14 мөлтек аудан бар.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1999 жылы тұрғындар саны 6685 адам (3191 ер адам және 3494 әйел адам) болса, 2009 жылы 8012 адамды (3854 ер адам және 4158 әйел адам) құрады.[3]

Мәдени-әлеуметтік мекемелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мектептер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Оңай Шонаев атындағы орта мектеп — 1972 жылы 350 орынға арнап сегізжылдық мектеп ретінде салынып, батыр Оңай Шонаевтың есімі берілген. 1982 жылдан бері жалпы орта мектеп.[4]
  • Есенбай Ағелеуов атындағы Махамбет орта мектебі – 1985 жылы құрылған.[5]
  • Дүйсенғали Төленов атындағы мектеп-гимназия — 1938-1940 жылдары салынған. 1940-1949 жылдары Жаманқала балалар үйі, 1950-1960 жылдары пансионат болып, 1960-1961 оқу жылынан бастап Махамбет мектеп-интернаты болып құрылған. 1990-1992 жылдары мектеп-интернат жабылып, сол кездегі аудан әкімі Қ.Сирановтың шешімімен мектеп болып ашылған. 1993 жылы мектеп-гимназия статусын алып, 2000 жылдың 29 қаңтарында аталмыш оқу орнына бірнеше жыл директор болған Дүйсенғали Төленов есімі берілген.[6]
  • Атырау облыстық көмекші мектеп-интернаты – 1974 ж. мектеп-интернат іргетасы салынды. Сол жылы Новобогат ауданы Сағыз станциясынан облыстық ақыл-есінде ауытқушылығы бар балалар мектебі Махамбет ауданына көшіп, орналасты.[7]
  • З.Ещанова атындағы балалар өнер мектебі – өз жұмысын 1973 жылы бастаған.[8]

Мектепке дейінгі білім[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • "Алтын балық" бөбекжай-бақшасы — № 1 балабақша болып 1954 жылдан бастап жұмыс жасаған. 1980 жылы № 1 балабақша жаңа типтік жобамен салынған 140 орындық жаңа ғимаратқа көшірілген. Балабақшаға "Алтын балық" атауы осы жылдан бастап берілген.[9]
  • "Жауқазын" бөбекжай-бақшасы – 1969 жылы 14 тамызда құрылған. 2000 жылы мектеп ғимараты бейімделіп, балабақша орнына берілген. Сыйымдылығы - 140 орын.[10]
  • "Қызғалдақ" бөбекжай-бақшасы
  • "Шолпан" бөбекжай-бақшасы – балабақша ғимаратының негізі 1973 жылы қаланған. 2014 жылғы қараша айында  балабақша күрделі жөндеуден өтіп, қолданысқа берілді.[11]
  • "Алтын-Ай" бөбекжай-бақшасы – 2014 жылы 9 қазан күні салынып берілген. Бөбекжай 280 орындық типтік жобамен салынған.[12]
  • "Нұршуақ" бөбекжай-бақшасы – 2016 жылы маусымнан бері жұмыс жасайды. Сыйымдылығы - 280 орын.[13]

Мәдени және спорт мекемелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Махамбет тарихи-өлкетану мұражайы
  • Өнерпаз аудандық мәдениет үйі
  • Махамбет аудандық орталық кітапханасы
  • Аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
  • Жайық шұғыласы аудандық газетінің редакциясы

Денсаулық сақтау[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Махамбет аудандық орталық ауруханасы
  • Аудандық поликлиника

Инфрақұрылымы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Сүт зауыты, Төменгі Жайық суландыру жүйесінің басқармасы, Нарын көгалдандыру-мелиорациялық стансасы, "Агротехника"өндірістік кооперативі бар. Ауылға таяу жерде Махамбет Өтемісұлының бейіті бар. Махамбет ауылы арқылы Атырау - Орал электр желісі мен Атырау - Индербор - Самара мұнай құбыры өтеді[14]. 2018 жылы жаңа көпір ашылды.[15]

Діни ұйымдар қызметі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • «Исатай-Махамбет» мешіті — Ұзындығы 25 метр, ені 15 метр, жалпы көлемі 80 шаршы метр. Биіктігі 22 метрлік бір мұнаралы, биіктігі 4 метрлік бір күмбезді. Ғимаратқа 150 шырағы бар аспалы шам ілінген. Мұнда бір мезгілде 130 ер және 30 әйел намаз оқи алады.[16]

Ауыл суреттері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Орталық көше Аудандық сот үйі Орталық мешіт Қазақтелеком
Махамбет. Орталық көше .jpg
Махамбет. Аудандық сот үйі .jpg
Махамбет. Мешіт .jpg
Махамбет. Қазақтелеком .jpg
Аудандық әкімдік Sultan Palace салтанат сарайы
Махамбет. Аудандық әкімдік.jpg
Махамбет. Sultan Palace.jpg

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]