Тұрмыстық жанр

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Тұрмыстық жанр - бейнелеу өнерінің жанры. Әдетте тұрмыстық жанр туындылары күнделікті тіршілікті немесе қоғамдық өмірді кескіндеп бейнелеу мақсатында жасалады.

Тұрмыстық жанрда тұрмыстық кескіндеме басты рөл атқарады әрі жанрлық тақырыптар мұнымен бірге графика мен мүсін саласында да кең көрініс береді. Тұрмыстық жанр адамдардың тұрмыстағы арақатынасын бейнелеумен шектелмей, олардың ішкі жан дүниесін, қарапайым, күнделікті өмірдегі құбылыстардың тарихи-қоғамдық мәнін әр қырынан жан-жақты ашып бере алады. Тұрмыстық көріністер ежелгі өнер ескерткіштерінен белгілі. Бейнелеу өнерінің айрықша бұл жанры ортағасырлық заманда Ежелгі Шығыс елдерінде және XVI – XVII ғасырларда Еуропада жеке өз алдына бөлініп шықты. Жаңа замандағы тұрмыстық жанрдың гүлдену кезеңдері демократиялық және реалистік бағыттардың қуат алып, кескіндемеші-мүсіншілердің хауылылық өмірі мен еңбектің бел ортасына араласуына әрі өнерде тұрмыстағы көкейтесті мәселелерді өз шығарм-на өзек етуіне тікелей байланысты болды.[1]

Жанрдың даму тарихы[өңдеу]

Бастаулар[өңдеу]

Алғашқы қауымдық құрылыс кезеңінде аңшылық, әдет-ғұрып салтынан көріністер, ежелгі шығыс жазбалары мен бедерлерінде халықтың күнделікті іс-қарекеті, ежелгі грек пен рим жазбаларында, мозаика мен мүсіндерінде тұрмыстық тақырыптар бой көрсетті.

Орта ғасырда Азия (Үндістан, Индонезия, Камбоджа, Ирак, Орталығы Азия, Әзірбайжан, Иран) мен Еуропада (Германиядағы Наумбург соборының бедерлері, XIII ғасырдың ортасы) тұрмыстық жанр тарай бастады. Қытайда діни-философия идеямен байланысты алғашқы жанрлық картиналар IV ғасырда (Гу Кай-чжи) пайда болып, Тан кезеңінде (VII – X ғасырлар) жанрлық кескіндеме мектебі қалыптасты. Жапония мен Кореяның жанрлық кескіндемесі де қытай өнері сипатында дамыды.

Қайта өркендеу дәуірі[өңдеу]

Қайта өркендеу дәуірінде тұрмыстық жанр

16 – 18 ғасырларда Азия елдерінде бейнелеу өнерінің тұрмыстық жанр саласы гүлденіп, өнер тарихы

XVIII ғасыр[өңдеу]

XIX ғасыр[өңдеу]

  • Англия: Уолтер Сикерт
  • Германия: Либерман, Керстинг, Шпицвег, Менцель, Лейбль
  • Италия: Джованни Фаттори
  • Франция: Курбе, Милле, Эдуард Мане, Эдгар Дега, Огюст Ренуар, Тулуз-Лотрек, Винсент ван Гог, Жерико, Декан, Домье
  • Ресей: Венецианов мектебі, передвижниктер өкілдері, кескіндемешілер Мясоедов, Савицкий, Репин, Ярошенко, Касаткин, Серов, Федотов, Перов
  • Голландия: Исраэлс
  • Шотландия: Уилки

XX ғасыр[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
  2. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том