Мусғаб ибн Ұмәйр

Мусғаб ибн Ұмәйр(Арабша: مصعب بن عمير т.ж. 585, қ.б.ж. 625), Мұхаммед пайғамбардың туысы, көкелерінен. Меккенің ең бай, әл-ауқатты адамдарынан болған. Мұхаммед пайғамбар ол жайлы былай дейді: “Меккеде Мусғаб ибн Үмәйрден әдемі киінетін, сымбатты әрі байлыққа кенелген жасөспірімді көрген емеспін”^[1]

Ислам дініне байланысты мақалалар Ислам     Ислам тарихы

Иман

Аллаһға сену Періштелерге сену Қасиетті кітаптарға сену Пайғамбарларға сену Ақырет күніне сену Тағдыр мен қазаға сену

Ислам негіздері

Құдайдың бірлігі Намаз • Ораза Қажылық • Садақа

Мәтіндері мен заңдары

Құран • Сүннет • Хадис Мұхаммедтің (с.а.у.) өмірбаяндары Шариғат • Мәзһаб

Ең маңызды тұлғалары

Мұхаммед (с.а.у.) • Әбу Бәкір •Оспан • Омар • Ғали Мұхаммедтің отбасы Мұхаммедтің сахабалары Ислам пайғамбарлары

Қоғамдағы жайы

Исламтану • Ғылым Өнер • Сәулет өнері • Мешіттер• Күнтізбе • Мейрамдар • Әйелдер • Жиһад

Тағы қара

Глоссарий • Ислам порталы

Толық есемі

Мусғаб ибн Ұмәйр ибн Һишам ибн Абдуманаф ибн Абдулдар ибн Қусай ибн Киләб ибн Марра әл-Құрайши әл-Бәдри, Арабша: مصعب بن عمير بن هاشم بن عبد مناف بن عبد الدار بن قصي بن كلاب بن مرة القرشي البدري

Исламға дейінгі өмірі

Ол мұсылман болмай тұрып Меккенің ең шырайлы, жас та сыйлы тұлғаларының бірі еді. Отбасындағы бір дегені екі етпей орындалатын, ең сүйікті еркесі болатын. Анасы оны шыттай киіндіріп, үстіне жұпар аңқыған хош иісті әтір бүркетін. Меккеліктер де көктен түскендей көркем жігітке таң-тамаша болып қарасатын.

Мұсылман болуы

Осындай қызығарлық өмір ішінде балқып-шалқып жүрген кезінде, бір күні Пайғамбардың уағыздаған діні жайлы хабарлар құлағына жетті. Қызығушылықпен Пайғамбарға барды. Нұр Пайғамбардың аузынан шыққан тамаша лебіздер әне-міне дегенше жүрегін баурап, иман нұры кеудесіне сәуле болып құйылды. Ол осылай мұсылман болды. Қараңғылықтың бұғауынан сырылып иман кәусарының шырын дәмін алған ол, айналасындағылардан тартынғандықтан мұсылмандығын жария етпеді. Намаздарын да жасырын оқып жүрді.

Алайда жасырынып намаз оқуы ұзаққа созылмады. Күндердің күнінде мүшріктердің біреуі оның намаз оқығанын байқап қойып, әке-шешесіне жеткізеді. Осы кезден бастап Мусғабтың өміріне түпкілікті өзгеріс енді. Оны жақсы көріп құрмет тұтатын мүшріктер, тек Исламды қабылдағаны үшін оған әр түрлі қысым мен қиындықтар көрсете бастады. Абақтыға да қамады. Содан кейін ол бір топ мұсылманмен бірге Эфиопияға һижрет етті. Ол жақта біраз уақыт болып, туған жеріне қайта оралды. Алайда ештеңе өзгермей таз қалпында қалыпты. Жанұясы мен жақындары оған бұрынғыша дұшпан күйінде қала берді.

Мусғаб туралы пайғамбардың айтқандары

Пайғамбар бір күні сахабаларымен әңгімелесіп отырған кезде Мусғаб ибн Ұмәйр қастарына келіп сәлем береді. Пайғамбар Мусғабтың сәлемін алғаннан соң: “Жер жүзінің бүкіл адамдарын өзгерте алатын Аллаһқа мадақ! Мына жас адамды көріп тұрсыңдар ма? Бұрын әке-шешесінің ең сүйіктісі еді. Аллаһқа және Елшісіне деген сүйіспеншілігі әке-шешесінен басым түсті. Ол Аллаһ пен Расулын таңдады”, – деді.

Тағы бір реті келгенде оның сүйек кеміріп отырғанын көрген Пайғамбар жанындағы сахабаларға қарап: “Мына адамды көріп тұрсыздар ғой. Әке-шешесі оған ең дәмді тағамдарды бергеннің өзінде оларды тастап, бізбен бірге аштыққа көнді” – деп, оның жанкештілігін атап айтқан еді.

Алғашықы елші

Бірінші Ақаба сертінен кейін Мәдинада Ислам тез қанат жайып тарала бастаған кезде, жаңадан мұсылман болғандар өздеріне Құран тағылымдарын үйрететін ұстаз сұрады. Пайғамбарымыз олардың бұл өтінішін қабыл алды. Пайғамбарымыздың бір ерекшелігі – адамды дұрыс таңдауда қабілеті зор басшы болатын. Ол ақылына көркі сай, жұмсақ тілді, байыпты да биязы Мусғабты бұл іске лайық көреді. Хазірет Әбу Бәкір, Омар, Әли сынды сахабалардың болғанына қарамастан, Аллаһ елшісінің Мусғабты таңдауы – оның зор қабілеттілігінің белгісі. Осылайша Мұсғаб Мәдинадағы алғашқы Исламды уағыздаушы болды.

Мусғабтың уағызымен мұсылман болған сахабалар

Мәдинадағы танымал адамдардың көпшілігі Мусғаб ибн Ұмәйрдің уағыздауымен Исламды қабылдады. Олардың арасында

1. Үсәйд ибн Хүдәйр,
2. Сағд ибн Убәдә,
3. Сағд ибн Муаз сияқты атақты сахабалар бар еді.

Мусғабтың дүниеден өтуі

Ухут шайқасында Пайғамбарымыз Ислам туын Мусғабқа ұстатады. Ұрыстың шешуші сәтінде, мұсылмандардың шегінгендерін көріп мына аятты оқиды:

“Мұхаммед – ол пайғамбар. Одан бұрын да пайғамбарлар келген еді. Енді ол өлсе немесе өлтірілсе, сендер соғысты тастап қашасыңдар ма?”

Ұрыста тұрыс жоқ. Мусғабқа қырғидай төнген Ибн Қәймә деген мүшрік оның ту ұстаған қолын шауып түсіреді. Туды екінші қолына ауыстырып үлгірген Мусғаб ол қолын да сақтап қала алмады. Екі қолы да қырқылып түскен Мусғаб туды аузымен қағып алып, кеудесінде ұстап тұруға тырысты. Басқа бір сахаба жетіп келіп туды алады. Бұл – періште еді. Мусғабтың бейнесіне кіріп шайқасты жалғастырды. Оны көрген Пайғамбарымыз “Мусғаб!” деп дауыстағанда ол “Мен Мусғаб емеспін, ей, Расулаллаһ!” деп жауап берді. Мусғаб ибн Ұмәйрдің шейіт болғанын сол кезде аңғарған Аллаһ расулы көз жасын тыя алмай, мына аятты оқыды:

“Мүминдердің арасында (Расулаллаһпен бірге болатындықтарына) Аллаһқа берген сөздерінде шынайы болған қаншамасы бар. Олардың кейбіреулері берген уәделерінде толық тұрып шейіт болды. Кейбіреулері де осындай жақсылықты күтуде. Олар уәделерінен таймады”

Даңқты сахаба Мусғаб қырық жасында шейіт болды. Бір кездері үлде мен бүлдеге оранып дәулетті ғұмыр кешкен сахаба Мусғабқа ақыретке көшкен кезде үстіне жабатын кішкене бір құрым матадан басқа кебін табылмайды… Басына тартса, аяғына жетпей, аяғына тартса, басына жетпей кебіндеуге келмеген-ді. Аллаһ үшін бүкіл асылын пида еткен Мусғаб табысуға ерекше ынтық Жаратушысына осылайша қанат қақты.

Мусғабтың анасына айтқан сөзі

“Анашым, мен Мұхаммедтің дінін ұстанамын. Ол – Аллаһ тағаланың жіберген хақ діні. Менің өздеріңізгедеген сүйіспеншілігімді жақсы білесіз. Мен сенген Аллаһқа және елшісіне сіз де сеніңіз. Мұны шын жүректен қалаймын, анашым”. (Мусғаб ибн Ұмәйр)

Дереккөздер

Сахабалар

Аббад ибн Бишр ○ Аббас ибн Абд әл-Мутталиб ○ Абдуллаһ ибн Аббас ○ Абдуллаһ ибн Абд әл-Асад ○ Абдуллаһ ибн Мәс'уд ○ Абдуллаһ ибн Рауәһә ○ Абдуллаһ ибн Сайләм ○ Абдуллаһ ибн Үбайи ○ Абдуллаһ ибн Умм-Мактум ○ Абдуллаһ ибн әз-Зүбәйір ○ Абдуллаһ ибн Омар ○ Абд ар-Раһмән ибн Әбу Бәкір ○ Айша бинт Әбу Бәкір ○ Әбу Зәрр әл – Ғифари ○ Абдуллаһ ибн Хузафа әс-Саһми ○ Абдуллаһ ибн Джа'фар ○ Абдуллаһ ибн Сәлам ○ Әбу Әйюб әл-Ансари ○ Әбу Бәкір ○ Әбу Дарр әл-Ғифари ○ Әбу Дуджана ○ Әбу Фуһәйра ○ Әбу Худайфа ибн әл-Муғира ○ Әбу Һурәйра ○ Әбу Суфьян ибн Һарб ○ Әбу Суфьян ибн әл-һарис ○ Әбу Үбәйда ибн Жәрраһ ○ Әбу әл-Аас ибн әр-Рабиа ○ Әбу әд-Дарда ○ Әбу Худайфа ибн Утбә ○ Әбу Муса әл-Әша'ри ○ Әбу Са'ид әл-Худри ○ Әкиб ибн Усаид ○ әл-Алa'a әл-Һадрами ○ әл-Бараа ибн Мәлик әл-Ансари ○ ән-Наһдия ○ Әли ибн Әбу Tалиб ○ Әмина бинт Уәһһәб ○ Аммар ибн Ясир ○ Амр ибн әл-Жамуһ ○ Ән-Нуман ибн Муқаррин ○ Әнес ибн Мәлик ○ Ашааб ○ Башир ибн Са'ад ○ Біләл ибн Рибаһ ○ Біләл ибн әл-Һарис ○ Фадл ибн Аббас ○ Фатима (Аллаһ расулының қызы) ○ Фатима бинт Асад ○ Фатима бинт Һизам ○ Фәйруз әд-Дайлами ○ Һабибә бинт Убәйд-Аллаһ ○ Хадиша бинт Һувайлид ○ Һәлима Садиа ○ Һамза ибн Абд әл-Мутталиб ○ Һариса бинт әл-Муаммил ○ Хатиб ибн Әбу Бәйтәһ ○ Һишам ибн әл-Аас ○ Худайфа ибн әл-Яман ○ Һұджр ибн Адил ○ Джа'фар Бин Әбу Талиб ○ Джулайбиб ○ Хаббаб ибн әл-Аратт ○ Халид ибн Саид ○ Хунаис ибн Худайфа ○ Кумайл ибн Зияд ○ Ләйла бинт әл-Минһәл ○ Лүбәбә bint әл-Һарис ○ Лүбәйнаһ ○ Мәлик Бин Динар ○ Мәлик әд-Дар ○ Мәлик ибн Аштер ○ Мәлик ибн Нуәйраһ ○ Мусаб ибн Умайр ○ Миқдад ибн Әсуәд ○ Муаз ибн Жәбәл ○ Муғира ибн Шу'ба ○ Муһаммад ибн Мәсләмә ○ Муһаммад ибн Әбу Бәкір ○ Нәуфәл ибн Хуәйлид ○ Қатадаһ ○ Раб'аһ ибн Умайаһ ○ Раби'аһ ибн әл-Һарис ○ Са'ад ибн ар-Раби' ○ Са'ад ибн Әбу Уаққас ○ Сафия бинт Абд әл-Мутталиб ○ Саид ибн Әмир әл-Джумахи ○ Са'ид ибн Зәйд ○ Сәлим Мәулә Әбу Худайфа ○ Сәлман әл-Фариси ○ Суһайб әр-Руми ○ Усман ибн Аффан ○ Үбәйдә ибн әл-Һарис ○ Үбәй ибн Ка’б ○ Умәмә бинт Зайнаб ○ Умар ибн әл-Хаттаб ○ Умм Күлсім бинт Әли ○ Умм Күлсім бинт Джаруила Хузима ○ Үмму Айман ○ Үмму Умара Умм Шарииқ ○ Умм Убәйс ○ 'Уқбәһ ибн Әмир ○ Уруаһ ибн Мәс'уд ○ Усама ибн Зәйід ○ Утбаһ ибн Ғазуан ○ Уаһб ибн Абд әл-Мәнаф ○ Зәйід ибн Арқам ○ Зәйід ибн Һариса ○ Зәйд ибн Сәбит ○ Зайнаб бинт Әли ○ Хузайма ибн Сәбит ○ Усман ибн Хунаиф ○ Михнаф ибн Суләйм ○ Суләйман ибн Сурад ○ Сүмәйра бинт Қайс ○ Сүмәйя бинт Хуббат