І (кирил)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Cyrillic letter Byelorussian-Ukrainian I.png
  Қазақ кирил әліпбиі  
Аа Әә Бб Вв Гг Ғғ Дд
Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Кк
Ққ Лл Мм Нн Ңң Оо Өө
Пп Рр Сс Тт Уу Ұұ Үү
Фф Хх Һһ Цц Чч Шш Щщ
Ъ Ыы Іі Ь Ээ Юю Яя
Keyboard KAZ.png

І, і — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.

Жіңішке, қысан, езулік дауысты дыбысты белгілейді. Сөздің барлық буынында жазылады. Бірінші буында еріндік дауысты кездессе, екінші буында «і» жазылғанымен, айтылуда «ү» дыбысталады. Мысалы, жазылуы - түлік, үкі; айтылуы - түлүк, үкү.

Сондай-ақ, сөз басындағы «р», «л» сонаттардың алдында жазылмағанмен, айтылуда олардың алдында «і» ілесіп айтылады. Мысалы, жазылуы - рет, лен; айтылуы - ірет, ілен.

Дауысты «і»-ге біткен сөзге «у» қосымшасы жалғанса, соңғы езулік «і» еріндік «ү» боп естіледі (кілкі+у - кілкүу; жазылуы - кілку) [1][2][3].

Кодтар кестесі[өңдеу]

Код Регистр Ондық
код
16-лық
код
8-дік
код
Екілік код
Юникод Бас 1030 0406 002006 00000100 00000110
Кіші 1110 0456 002126 00000100 01010110
ISO 8859-5 Бас 166 A6 246 10100110
Кіші 246 F6 366 11110110
KOI 8 Бас 182 B6 266 10110110
Кіші 166 A6 246 10100110
Windows 1251 Бас 178 B2 262 10110010
Кіші 179 B3 263 10110011

HTML жүйесінде бас әріп «І»-ні І немесе І, ал кіші «і» әріпін - і немесе і деп белгілейді.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
  2. Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 5 том
  3. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ., Қазіргі қазақ тілі. Лексика. Фонетика, А., 1962
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Cyrillic alphabet