Араб мемлекеттері Лигасы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Араб Лигасы
араб.: جامعة الدول العربية
Джа̄миаът әд-Дуаль әл-Аърабийя

Arab League (orthographic projection) updated.svg

Араб Лигасының мүше-мемлекеттері қара жасыл түспен; мүшелігін тоқтатқан мемлекеттер ашық жасыл түспен боялған
Мүшелік:

22 мүше мемлекеті бар:
 Алжир
 БАӘ
 Бахрейн
 Джибути
 Ирак
 Иордания
 Йемен
 Катар
 Коморлар
 Кувейт
 Ливан
 Ливия
 Мавритания
 Марокко
 Мысыр
 Оман
 Палестина
 Сауд Арабиясы
 Сирия (уақытша тоқтатылды)
 Сомали
 Судан
 Тунис

Әкімшілік орталығы:

Каир, Мысыр

Ұйым түрі:

Региондық халықаралық ұйым

Ресми тілі:

араб тілі

Басшылары
Бас Хатшысы

Ахмед Әбол Ғейт

Парламент Спикері

Әли әл-Дақбааши

Кеңес Президенттігі

 Судан

Құрылуы
Құрылуы

22 наурыз 1945

http://www.lasportal.org/Pages/Welcome.aspx
Ортаққор логотипі Араб мемлекеттері Лигасы Ортаққорда

Араб мемлекеттері Лигасы (араб.: جامعة الدول العربية‎‎; Джамиғату ад-Дуали әл-Арабийя) – арабтар мекендеген елдерінің өзара ынтымағын нығайтуды, сыртқы саясатын үйлестіруді, тәуелсіздігі мен мүдделерін қорғауды мақсат еткен ұйым. Бас пәтері Мысыр астанасы – Каирда орналасқан.

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1945 жылы 22 наурызда әл-Қаһира қаласында құрылған.[1] Лиганың ресми штаб-пәтері Мысыр қаласы Каирдағы Бустан Сарайында болды. Құрамында басында 5 ел (Мысыр, Ирак , Сирия, Ливан, Иордания) болған, кейін Йемен мен Сауд Арабиясы қосылды. Оған тәуелсіздікке қолы жеткен араб мемлекеттері қабылданып, қазір лига 22 елді біріктіріп отыр. Олар (жоғарыда айтылғандардан басқа): Мавритания, Марокко, Алжир, Ливия, Судан, Джибути, Эритрея, Сомали, Оман, Біріккен Араб Әмірліктері, Катар, Бахрейн, Кувейт, Палестина.

Жамағаттың жоғарғы құрымы – Сыртқы істер министрлерінің кеңесі. Кеңес жылына екі рет өтеді. Ұйымның тұрақты органдары – Бас хатшылық, Бас хатшы кеңсесі; арнайы күштерінің (саяси, әскери, заң, қаржы-экономикалық, мәдени, т.б.) штаб-пәтері Мысыр астанасы – әл-Қаһирада орналасқан.

Араб лигасы өз тарихында салыстырмалы түрде төмен деңгейде ынтымақтастыққа қол жеткізді. Майкл Барнетт пен Этел Солингеннің пікірінше, Араб Лигасының дизайны араб көшбасшыларының режимнің сақталуына деген жеке алаңдаушылығын көрсетеді. Араб елдерінің әр басшысы биліктен айырылудан қорыққандығынан, Араб Лигасы ынтымақтастық пен бірлікті жасаудағы нәтижесі нашар.[2]

Құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Бас хатшылары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  •  Мысыр Абдул Рахман Хассан Аззам (1945—1952);
  •  Мысыр Абдул Халек Хасуна (1952—1972);
  •  Мысыр Махмуд Риад (1972—1979);
  •  Тунис Шедли Клиби (1979—1990);
  •  Ливан Ассад аль-Ассад (1990-1991);
  •  Мысыр Ахмед Исмат Абдель Магид (1991—2001);
  •  Мысыр Амр Муса (2001-2011);
  •  Мысыр Набиль аль-Араби (2011-2016);
  •  Мысыр Ахмед Әбол Ғейт (2016 жылдан бастап).

Саммиттері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

# Датасы Мемлекет Қала
1 13–17 қаңтар 1964 Сирия Біріккен Араб Республикасы Каир
2 5–11 қыркүйек 1964 Сирия Біріккен Араб Республикасы Александрия
3 13–17 қыркүйек 1965  Марокко Касабланка
4 29 тамыз 1967  Судан Хартум
5 21–23 желтоқсан 1969  Марокко Рабат
6 26–28 қараша 1973  Алжир Алжир
7 29 қазан 1974  Марокко Рабат
8 25–26 қазан 1976  Мысыр Каир
9 2-5 қараша 1978  Ирак Бағдат
10 20–22 қараша 1979  Тунис Тунис
11 21–22 қараша 1980  Иордания Амман
12 6–9 қыркүйек 1982  Марокко Фес
13 1985  Марокко Касабланка
14 8 қараша 1987  Иордания Амман
15 маусым 1988  Алжир Алжир
16 1989  Марокко Касабланка
17 1990  Ирак Бағдат
18 1996  Мысыр Каир
19 27–28 наурыз 2001  Иордания Амман
20 27–28 наурыз 2002  Ливан Бейрут
21 1 наурыз 2003  Мысыр Шарм-эш-Шейх
22 22–23 мамыр 2004  Тунис Тунис
23 22–23 наурыз 2005  Алжир Алжир
24 28–30 наурыз 2006  Судан Хартум
25 27–28 наурыз 2007  Сауд Арабиясы Эр-Рияд
26 29–30 наурыз 2008  Сирия Дамаск
27 28–30 наурыз 2009  Катар Доһа
28 27–28 наурыз 2010  Ливия ? Сирт
29 27–29 наурыз 2012  Ирак Бағдат
30 21–27 наурыз 2013  Катар Доһа
31 25–26 наурыз 2014  Кувейт Кувейт
32 28–29 наурыз 2015  Мысыр Шарм-эш-Шейх
33 20 шілде 2016  Мавритания Нуакшот
34 23–29 наурыз 2017  Иордания Амман
35 15 сәуір 2018  Сауд Арабиясы Даһран
36 31 наурыз 2019  Тунис Тунис
37 1 қараша 2022  Алжир Алжир

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. http://www.history.com/this-day-in-history/arab-league-formed (ағылшынша) Араб лигасының құрылуы. History.com. 2014.
  2. Майкл Барнетт, Этел Солинген (2007), https://www.cambridge.org/core/books/crafting-cooperation/designed-to-fail-or-failure-of-design-the-origins-and-legacy-of-the-arab-league/5D266BBD41931A1E5D9CBE2266DABEBD Crafting Cooperation: Regional International Institutions in Comparative Perspective; Кэмбридж Университетінің прессасы.