Британ монархтарының тізімі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Британ монархиясының, яғни, Ұлыбритания Патшалығы мен Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығының 12 монархы болған. Жаңа Ұлыбритания Патшалығы Англия және 1603 жылдың 24 наурызынан жеке уния негізінде Стюарттар әулетінің басқаруында болған Шотландия Патшалықтарының бірігуінің нәтижесінде 1707 жылдың 1 мамырында құрылды. 1807 жылдың 1 қаңтарында Ұлыбритания Ирландия Патшалығымен біргіп, Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығын құрды. Кейін Ирландия Республикасы өз тәуелсіздігін алғаннан соң мемлекеттің атауы Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы болып өзгертілді.

Британия мен Англия патшаларының тұқымдық ағашы IX—XXI ғасырлар

Төменде Англия, Шотландия, Ирландия, Ұлыбритания және Біріккен Корольдіктің монархтарының тізімі, яғни Британ аралдарында болған немесе бар мемлекеттер, атап айтқанда:

Ерте орта ғасырда Британ аралдарында басқа да бірқатар мемлекеттер болды, монархтардың тізімі келесі мақалаларда:

Англияны құрған мемлекеттер:

Шотландияны құрған мемлекеттер:

Уэльс патшалығы:

Ирландия патшалығы:

Басқа мемлекеттер:

Монархтар тізімі[өңдеу]

Англия монархтары Шотландия монархтары
Аты Портрет Шынайы есімі Билік еткен жылдары
Уэссекс әулеті
Альфред Ұлы KingAlfredStatueWantage cleaned up.jpg ағыл. Ælfred the Great 871—899
Эдуард Үлкен Edward the Elder.jpg ағылш. Eadweard the Elder 899—924
Этельвирд(*) ағылш. Æðelweard 924
Этельстан Даңқты Athelstan.jpg ағылш. Æðelstan the Glorious 924—939
Эдмунд I Edmund I.jpg ағылш. Eadmund I the Magnificent 939—946
Эдред Eadred.jpg ағылш. Eadred 946—955
Эдвиг Әдемі Eadwig.jpg ағылш. Eadwig All-Fair 955—959
Эдгар Бейбітшілік сүйгіш Edgar.jpg ағылш. Eadgar the Peaceable 959—975
Эдуард Азап шегуші Martyr1.jpg ағылш. Eadweard II the Martyr 975—978
Этельред Ақылсыз EthelUn.jpg ағылш. Æðelred II Unræd 978—1013
1014—1016
Эдмунд II Берік Edmond II d'Angleterre.jpg ағылш. Eadmund II Ironside 1016
(*) Билік еткені күмәнді.
Даттық корольдер
Свен I Sweyn Forkbeard.jpg дат. Svend Tveskæg
ағылш. Sweyn I Forkbeard
1013—1014
Кнуд Ұлы Cnut.jpg дат. Knud den Store
ағылш. Cnut the Great
1016—1035
Гарольд I HAROLD I HAREFOOT.JPG дат. Harald Harefod
ағылш. Harold Harefoot
1035—1040
Хардекнуд Hardeknut.jpg дат. Hardeknud
ағылш. Harthacnut
1040—1042
Реставрация Уэссекс әулеті
Эдуард Дәріптеуші ағылш. Eadweard the Confessor 1042—1066
Гарольд II Годвинсон Harold2.jpg ағылш. Harold Godwinson 1066
Эдгар Этелинг Edgar the Ætheling.jpg ағылш. Eadgar Ætheling 1066
Норман әулеті
1066 жылы нормандардың жаулау жорықтарынан кейін Англияда корольдерді «нумерациялау» француз дәстүрі пайда болды.
Вильгельм I Жаулаушы William1.jpg ағылш. William I the Conqueror/the Bastard 1066—1087
Вильгельм II Жирен William2.jpg ағылш. William II Rufus 1087—1100
Генрих I Боклерк Henry1.jpg ағылш. Henry I Beauclerc 1100—1135
Стефан Блуастық King Stephen from NPG.jpg ағылш. Stephen of Blois 1135—1154
Матильда Императрицасы Empress matilda.jpg ағылш. Empress Matilda 1141
Плантагенеттер
1154 ж. билік Матильда мен Жоффруа V Плантагенет, Анжу графының ұлына берілді.
Генрих II Плантагенет King Henry II England.jpg ағылш. Henry II Curtmantle 1154—1189
Генрих Жас король Henry the Young-Plantagenet.jpg ағылш. Henry the Young King 1170—1183
Ричард I Арыстан жүректі Richard coeurdelion g.jpg ағылш. Richard the Lionheart 1189-1199
Иоанн John of England (John Lackland).jpg ағылш. John Lackland 1199—1216
Ханзада Людовик Француздық (**) Lehmann - Louis VIII of France.jpg ағылш. Prince Louis of France 1216—1217
Генрих III Винчестер Henry III of England - Illustration from Cassell's History of England - Century Edition - published circa 1902.jpg ағылш. Henry III of Winchester 1216—1272
Эдуард I Ұзынаяқты Eduard2.jpg ағылш. Edward I Longshanks 1272—1307
Эдуард II Карнарвон (***) EdwardII-Cassell.jpg ағылш. Edward II of Carnarvon 1307—1327
Эдуард III Виндзорлық (****) EdwardIII-Cassell.jpg ағылш. Edward III of Windsor 1327—1377
Ричард II Richard II of England.jpg ағылш. Richard II 1377—1399
(**)Ол Лондонда 1616 жылдың 16 мамырында Англия королі деп жарияланды, бірақ о да тәж кигізу салтанаты болмады. Англияның жартысынан көбін бақылады, бірақ 1217 жылы таққа деген құқықтарынан бас тартуға мәжбүр болды.
(***) Последним независимым правителем Уэльса был Лливелин ап Грифид. Уэльстің соңғы тәуелсіз билеушісі Лливелин ап Грифид болды. Әрі қарай Уэльс Англияға қосылды. 1284 жылы Эдуард I өзінің мұрагері Эдуард II-ні Уэльс ханзадасы деп жариялады.
(****) Эдуард III француз тағына құқықтарын мәлімдеді. Франция королі атағын, оның мұрагерлері 1801 жылға дейін пайдаланды.
Ланкастерлер әулеті
1399 жылы Ричард II-ні Плантагенеттер әулетінің бір бұтағы Генрих Ланкастер тақтан құлатты.
Генрих IV Болингброк Henry4.JPG ағылш. Henry IV of Bolingbroke 1399—1413
Генрих V Henry5.JPG ағылш. Henry V 1413—1422
Генрих VI HenryVIofEngland.JPG ағылш. Henry VI 1422—1461
1470—1471
Йорктер әулеті
1461 жылы Алқызыл мен Ақ раушан соғысы кезінде Генрих VI-ны Плантагенеттер әулетінің басқа бұтағы Эдуард Йорк тақтан құлатты.
Эдуард IV Edward IV Plantagenet.jpg ағылш. Edward IV 1461—1470
1471—1483
Эдуард V (әкесінің екі жақты некесі үшін некесіз туған деп танылғандықтан, тәж кигізу салтанаты болмады) King-edward-v.jpg ағылш. Edward V 1483
Ричард III King Richard III.jpg ағылш. Richard III 1483—1485
Тюдорлар әулеті
1485 жылы тақ Ланкастердің ұрпағына, Тюдор әулетінің негізін қалаушы Генрих Тюдорға берілді.
Генрих VII Henry Seven England.jpg ағылш. Henry VII 1485—1509
Генрих VIII (***) Henry8England.jpg ағылш. Henry VIII 1509—1547
Эдуард VI Edward VI, aged 6.jpg ағылш. Edward VI 1547—1553
Леди Джейн Грей, «Тоғыс күндік королева» Streathamladyjayne.jpg ағылш. Lady Jane Grey, The Nine Days' Queen 1553
Мария I Қанішер Mary I of England.jpg ағылш. Mary I 1553—1558
Филипп Portrait of Philip II of Spain by Sofonisba Anguissola - 002b.jpg ағылш. Philip 1554—1558 (Мария I-нің күйеуі ретінде)
Елизавета I Queen Elizabeth I ('The Ditchley portrait') by Marcus Gheeraerts the Younger.jpg ағылш. Elizabeth I 1558—1603
(***)1199 жылдан бастап Ирландияның иелігінде ағылшын тәжіне бағындырылды. 1541 жылы Ирландия патшалығы құрылды. Король Генрих VIII ирландық парламент Ирландия королі атағын берген алғашқы ағылшын королі болды.
Аты Портрет Шынайы есімі Билік еткен жылдары
Макальпиндер әулеті
Кеннет I History-kenneth.jpg шотл. Cináed mac Ailpín 843-858
Дональд I шотл. Domnall mac Ailpín 858-862
Константин I Causantín mac Cináeda.jpg шотл. Causantín mac Cináeda 862-877
Эд Ақаяқты Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Aed 877-878
Клайд әулиеті
Эохейд Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Eochaidh 878-889
Гирик Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Giric mac Dungail 878-889
Реставрация Макальпиндер әулеті
Дональд II Domnall Dásachtach.jpg шотл. Domnall mac Causantín 889-900
Константин II Constantine II of Scotland.jpg шотл. Causantín mac Áeda 900-943
Малькольм I Malcolm I.jpg шотл. Máel Coluim mac Domnaill 943-954
Индульф An Ionsaighthigh.png шотл. Idulb mac Causantín 954-962
Дуфф Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Dub mac Maíl Coluim 962-967
Кулен Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Cuilén mac Iduilb 967-971
Кеннет II Kenneth II of Scotland.jpg шотл. Cináed mac Maíl Choluim 971-995
Амлаф Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Amlaíb mac Ilduilb 973-977
Константин III Constantine III (Alba).jpg шотл. Causantín mac Cuilén 995-997
Кеннет III Kenneth III of Scotland.jpg шотл. Cináed mac Duib 997-1005
Малькольм II Malcolm II of Scotland.jpg шотл. Máel Coluim mac Cináeda 1005-1034
Данкельд әулеті
Дункан I Donnchad I.jpg шотл. Donnchad mac Crínáin 1034-1040
Морей әулеті
Макбет Macbeth of Scotland.jpg шотл. Mac Bethad mac Findláich 1040-1057
Лулах Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Lulach mac Gillai Comgain 1057-1058
Данкельд әулеті
Малькольм III Malcolm3Canmore.jpg шотл. Máel Coluim mac Donnchada 1058-1093
Дональд III 唐纳德三世.jpg шотл. Domnall mac Donnchada 1093-1094
1094-1097
Эдмунд Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg шотл. Etmond mac Maíl Choluim 1094-1097
Дункан II Donnchad II.jpg шотл. Donnchad 1094
Эдгар Edgar Skot.jpg шотл. Etgair mac Maíl Choluim 1097-1107
Александр I Alexander I (Alba) i.JPG шотл. Alasdair mac Maíl Choluim 1107-1124
Дәуіт I David I de Escocia.jpg шотл. Dabíd mac Maíl Choluim 1124-1153
Малькольм IV Malcolm iv.jpg шотл. Máel Coluim mac Eanric 1153-1165
Вильгельм I Арыстан William the Lion portrait.jpg шотл. Uilliam Garm 1165-1214
Александр II Alexander II (Alba) i.JPG шотл. Alasdair II 1214-1249
Александр III Alasdair III.jpg шотл. Alasdair III 1249-1286
Маргарита Норвегиялық Қыз Margaret, Maid of Norway.jpg ағыл. Margaret, Maid of Norway}} 1286-1290
Баллиолдар
Маргарита қайтыс болғаннан кейін Англия королі Эдуард I-нің төрағалығымен шотландиялық тәждің мұрагерлігі процесі өтті, оның жеңімпазы Иоанн Баллиоль болды.
Иоанн I Баллиоль John Balliol.jpg ағыл. John Balliol 1292-1296
Брюстер әулеті
1306 жылы Тәуелсіздік үшін соғысы кезінде
Роберт Брюс патша болып жарияланды.
Роберт I RoberttheBruce.jpg шотл. Roibert a Briuis
ағыл. Robert the Bruce
1306-1329
Дәуіт II David II of Scotland by Sylvester Harding 1797.jpg ағыл. David II 1329-1371
Баллиолдар әулеті
Эдуард Баллиоль Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg ағыл. Edward Balliol 1332-1336
Стюарттар әулеті
Роберт II Robert II, King of Scotland.png ағыл. Robert II 1371-1390
Роберт III Robert III, King of Scotland.png ағыл. Robert III 1390-1406
Яков I King James I of Scotland.jpg ағыл. James I 1406-1437
Яков II James II of Scotland.jpg ағыл. James II 1437-1460
Яков III James III, King of Scotland.png ағыл. James III 1460-1488
Яков IV James IV of Scotland.jpg ағыл. James IV 1488-1513
Яков V James5.jpg ағыл. James V 1513-1542
Мария I Maryincaptivity.jpg ағыл. Mary Stuart 1542-1567
Яков VI James I, VI by John de Critz, c.1606..png ағыл. James VI 1567-1625

Ұлыбритания[өңдеу]

Есімі
(Өмір сүрген
жылдары)
Суреті Герб Басқару кезеңі Тәж кигізу жорасы Дереккөзі
Басқаруын
бастады
Басқаруын
аяқтады

[2]

Coat of Arms of Great Britain (1707-1714).svg Стюарттар әулеті
Яков I
(ағыл. James I)
(1566–1625)
James I, VI by John de Critz, c.1606..png Coat of Arms of England (1603-1649).svg 24 наурыз 1603 27 наурыз 1625
Карл I
(ағыл. Charles I)
(1600–1649)
Van Dyck Charles I 1635.jpg Coat of Arms of England (1603-1649).svg 27 наурыз 1625 30 қаңтар 1649
Достастық пен Протекторат
1649 жылы Карл I өлім жазасына кесілгеннен кейін Англия республикаға айналды, содан кейін Англия және Шотландия Достастығы жарияланды, ал 1653 жылы Оливер Кромвель сайланған протекторат лауазымы құрылды.
Оливер Кромвель
(ағыл. Oliver Cromwell)
(1599—1658)
Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg Coat of arms of Oliver Cromwell.svg 16 (26) желтоқсан 1653 3 (13) қыркүйек 1658
Ричард Кромвель
(ағыл. Richard Cromwell)
(1626—1712)
RichardCromwell.jpeg Coat of arms of Oliver Cromwell.svg 3 қыркүйек 1658 25 мамыр 1659
Англия, Шотландия мен Ирландия корольдері
1660 жылы Стюарттар Англия, Шотландия және Ирландияның тағына оралды.
Стюарттардың реставрациясы
Карл II
(ағыл. Charles II)
(1630–1685)
Charles II (1670s).jpg Coat of Arms of England (1660-1689).svg 29 мамыр 1660 6 ақпан 1685
Яков II
(ағыл. James II)
(1633–1701)
James.II.jpg Coat of Arms of England (1660-1689).svg 6 ақпан 1685 11 желтоқсан 1688
Мария II
(ағыл. Mary II)
(1662–1694)
Mary II, when Princess of Orange - Wissing 1686-87.jpg Coat of Arms of England (1689-1694).svg 13 ақпан 1689 28 желтоқсан 1694
Оран әулеті
Вильгельм III Орандық
(ағыл. William III of Orange)
(1650–1702)
King William III.jpg Coat of Arms of England (1694-1702).svg 12 ақпан 1689 8 наурыз 1702
Стюарттар әулеті
Анна
(1665–1714)
Anne1705.jpg Royal Arms of Great Britain (1707-1714).svg 8 наурыз 1702 1 мамыр 1707
Ұлыбритания мен Ирландия корольдері
1707 жылы Англия мен Шотландия біртұтас корольдік Ұлыбританияға біріктірілді.
Стюарттар әулеті
Анна
(1665–1714)
Anne1705.jpg Royal Arms of Great Britain (1707-1714).svg 1 мамыр 1707 1 тамыз 1714
Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығының патшалары
1801 жылы Біріккен Корольдік пен Ирландия біртұтас мемлекетте біріктірілді
Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы.
Royal Arms of the Kingdom of Hanover.svg Ганноверлер династиясы
I Георг
Георг Людвиг
(1660–1727)
King George I by Sir Godfrey Kneller, Bt (3).jpg Royal Arms of Great Britain (1714-1801).svg 1 тамыз 1714 11 маусым 1727 20 қазан 1714 [3]
II Георг
Георг Август
(1683–1760)
George II by Thomas Hudson.jpg Royal Arms of Great Britain (1714-1801).svg 11 маусым 1727 25 қазан 1760 11/22 қазан 1727 [4]
III Георг
Георг Уильям Фредерик
(1738–1820)
Allan Ramsay - King George III in coronation robes - Google Art Project.jpg Royal Arms of United Kingdom (1816-1837).svg 25 қазан 1760 29 қаңтар 1820 22 қыркүйек 1761 [5]
IV Георг
Георг Август Фредерик
(1762–1830)
George IV 1821 color.jpg Royal Arms of United Kingdom (1816-1837).svg 29 қаңтар 1820 26 маусым 1830 19 шілде 1821 [6]
IV Вильгельм
Уильям Генри
(1762–1830)
William IV.jpg Royal Arms of United Kingdom (1816-1837).svg 26 маусым 1830 20 маусым 1837 8 қыркүйек 1831 [7]
Виктория
Александрина Виктория
(1762–1830)
Coronation portrait of Queen Victoria - Hayter 1838.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 20 маусым 1837 22 қаңтар 1901 28 маусым 1838 [8]
Saxe-Coburg and Gotha Arms.svg Саксен-Кобург-Гот династиясы
VII Эдуард
Альберт Эдуард
(1762–1830)
Edward VII in coronation robes.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 22 қаңтар 1901 6 мамыр 1910 9 тамыз 1903 [9]
Badge of the House of Windsor.svg Виндзор династиясы
V Георг
Георг Фредерик Альберт Эрнст
(1762–1830)
George V of the united Kingdom.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 6 мамыр 1910 20 қаңтар 1936 22 маусым 1911 [10]
VIII Эдуард
Эдуард Альберт Кристиан
Георг Андрей Патрик Давид

(1762–1830)
King Edward VIII, when Prince of Wales - Cope 1912.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 20 қаңтар 1936 11 желтоқсан 1936 жүргізілмеген [11]
VI Георг
Георг Фредерик Альберт Эрнст
(1762–1830)
King George VI crop.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 11 желтоқсан 1936 6 ақпан 1952 12 мамыр 1937 [12]
II Елизавета
Елизавета Александра Мария
(1762–1830)
Queen Elizabeth II Coronation Portrait Herbert James Gunn.jpg Arms of the United Kingdom (Variant 1).svg 6 ақпан 1952 қазір 2 маусым 1953 [13]

Британ монархиясының хронологиясы[өңдеу]

II Елизавета VI Георг VIII Эдуард V Георг VII Эдуард Виктория патшайым IV Вильгельм IV Георг (Ұлыбритания патшасы) III Георг (Ұлыбритания патшасы) II Георг (Ұлыбритания патшасы) I Георг (Ұлыбритания патшасы) Анна (Ұлыбритания патшайымы) Виндзорлар Саксен-Кобург-Гот Ганновоерлер Стюарттар


Тағы қараңыз[өңдеу]

Британ монархиясы

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Symbols of the Monarchy. Coats of Arms. - The Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 9 мамыр 2011.  (ағыл.)
  2. {{cite web|url=http://www.royal.gov.uk/HistoryoftheMonarchy/KingsandQueensoftheUnitedKingdom/TheHanoverians/GeorgeI.aspx%7Ctitle=George I|publisher=Британ монархиясының ресми сайты|accessdate=2010-08-03}}  (ағыл.)
  3. George I. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  4. George II. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  5. George III. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  6. George IV. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  7. William IV. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  8. Victoria. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  9. Edward VII. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  10. George V. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  11. Edward VIII. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  12. George VI. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)
  13. Her Majesty The Queen. Британ монархиясының ресми сайты. Тексерілді, 3 тамыз 2010.  (ағыл.)