Посткеңестік кеңістік

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ағылшын алфавиті бойынша реттелген посткеңестік мемлекеттер:
1. Армения; 2. Әзірбайжан; 3. Белорусь; 4. Эстония;
5. Грузия; 6. Қазақстан; 7. Қырғызстан; 8. Латвия;
9. Литва; 10. Молдавия; 11. Ресей; 12. Тәжікстан;
13. Түрікменстан; 14. Украина; 15. Өзбекстан

Посткеңестік кеңістік, немесе сондай-ақ бұрынғы КСРО құрамындағы республикалар, ТМД және Балтық маңы (Балтық теңізі жағалауындағы елдер) елдері — бұл КСРО-ның ыдыру кезеңінде, яғни, 1991 жылы тәуелсіздіктерін алған мемлекеттер.

Мемлекеттер және географиялық аймақтар[өңдеу]

Посткеңестік елдер:
     Ресей      Балтық елдері      Шығыс Еуропа      Оңтүстік Кавказ      Орталық Азия

Негізінен посткеңестік мемлекеттерді келесі бес топқа бөледі:

Балтық елдері

Шығыс Еуропа

Оңтүстік Кавказ

Орталық Азия

Ресей

Тарихи байланыстар[өңдеу]

Ресей шығыс-славян посткеңестік мемлекеттерімен тарихи тығыз байланыста, себебі Ресейдің мемлекеттілігі олардың шекарасында құрылды. Олардың түпкі тамыры — Киев Русі.

Орталық Азия және Оңтүстік Кавказ Ресей империясына тек XVIII және XIX ғасырларда ғана қосылды.

ТМД және Балтық елдері[өңдеу]

ТМД және Балтық елдері[1] (ТМД және Балтық маңы елдері) — 1991 жылға дейін КСРО-ға одақтас республикалар болып саналған, ал 1991—1992 жж. өз тәуелсіздіктерін алған, қазіргі таңдағы 15 мемлекеттің атауы.

2009 жылға дейін «ТМД және Балтық маңы елдері» шекарасы түсінігі «посткеңестік кеңістік» атты түсінікпен тең болған. 2009 жылы Грузия ТМД құрамынан шығып кетті.

Экономика[өңдеу]

19912007 жж. жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) өзгерістер[2]

Мемлекет 1991* 1996 2001 2006 2011 Айналымдағы
жыл**
Шығыс Еуропа елдері
Ресей 100 63.1 74.5 103.3 118.3 1997
Украина 100 47.2 51.8 73.7 75.9 2000
Белорусь 100 67.9 94.0 141.5 192.5 1996
Молдавия 100 45.2 45.0 62.5 74.5 1997
Балтық елдері
Эстония 100 ? ? ? ? ?
Латвия 100 67.8 92.9 143.1 130.1 1993
Литва 100 64.6 81.5 119.8 123.9 1995
Орталық Азия
Қазақстан 100 69.3 88.5 141.4 185.7 1996
Қырғызстан 100 58.9 76.1 89.6 114.4 1996
Тәжікстан 100 34.1 45.2 56.0 98.1 1997
Түркіменстан 100 68.4 107.7 215.5 351.8 1998
Өзбекстан 100 82.9 102.6 137.5 208.4 1996
Оңтүстік Кавказ
Армения 100 63.3 84.2 154.7 172.5 1994
Әзірбайжан 100 42.7 65.2 150.2 241.1 1996
Грузия 100 39.8 49.8 74.1 93.2 1995

Дамуы[өңдеу]

Адам даму индексі бойынша реттеліп жазылған посткеңестік елдер тізімі:

Өте жоғарғы индекс:

Жоғарғы индекс:

Орташа адам даму индексі

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Ср.: ТМД және Балтық елдерінің темір жолдар картасы. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қаңтар 2013., Балтық елдері және ТМД қалаларының телефон кодтары, ТМД және Балтық елдеріндегі БАҚ жайлы заңнамалар және пр.
  2. World Bank data