Текелі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Қала
Текелі
Таңбасы
Таңбасы
Ел Қазақстан
Облысы Алматы облысы
Координатасы Координаттар: 44°50′00″ с. е. 78°49′00″ ш. б. / 44.833333° с. е. 78.816667° ш. б. (G) (O) (Я)44°50′00″ с. е. 78°49′00″ ш. б. / 44.833333° с. е. 78.816667° ш. б. (G) (O) (Я)
Құрылған уақыты 1937
Қала статусы 1952
Жер аумағы 174 км²
Ресми тілі қазақ тілі
Тұрғыны 26 976[1] адам (2010)
Уақыт белдеуі UTC+6
Телефон коды +7 72835
Автомобиль коды 02
Ресми сайты http://tekeli.zhetysu-gov.kz/
 (қаз.)  (орыс.)
Текелі (Қазақстан)
Locator Dot2.gif

ТекеліҚазақстан Республикасы, Алматы облысына бағыныстағы қала (1952 жылдан), темір жол стансасы.

Талдықорған қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км қашықтықта орналасқан. Аумағы 0,1 мың шаршы км (61,33 га). 2003 жылғы деректер бойынша 24,3 мың тұрғыны бар. Қала Текелі өзенінің сол жағалауында, Жетісу Алатауының батыс сілемдері шатқалының бірінде, теңіз деңгейінен 950-1600 м биіктікте орналасқан.

Оған Рудничный кенті қарайды (тұрғыны 1000 адам).

Тарихы[өңдеу]

1911 жылы іргесі қаланып, 1927 жылы кент дәрежесіне көтерілді. 1933 жылы инженер-геологтар М. Юдичев пен М. Қаділбековтің зерттеу-барлау жұмыстарының нәтижесінде Текелі өзенінің оң жағалауынан қорғасын, мырыш, күміс, кадмий, германий кендері табылды. 1937 жылы Текелі қорғасын-мырыш басқармасының құрылысы басталып, 1942 жылы қорғасын-мырыш комбинаты құрылды. 1939 жылы емхана салынды, 1941 жылы бірінші орта мектеп ашылды.

Климаты[өңдеу]

Текелінің климаты континенттік, қысы суық, жазы жылы. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы −11-13С, шілденікі — 20-22С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 650-1900 мм. Қаланың маңында, Қора өзеңінің шатқалында биіктігі 90 метр болатын Бұрханбұлақ атты сарқырама бар.

Табиғаты[өңдеу]

Қалаға жақын әсем тау шатқалдарында Жетісубақа тісі (тритон), марал, таутеке, елік, қоңыр аю, борсық, күзен, суыр, түлкі, қасқыр, тиін, сілеусін, қоян, жабайы шошқа, т.б. аңдар кездеседі. Сондай-ақ, мұнда шырша, қайың, терек, тал, көктерек, қарағай, алма ағашы, т.б. жалпақ жапырақты орман қалыптасқан. [2]

Дерекнама[өңдеу]

«Жетісу энциклопедиясы». «Арыс» баспасы. Алматы. 2004

Сыртқы сілтеме[өңдеу]

Текелі қаласы жайлы сайт

Сілтемелер[өңдеу]

  1. ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны
  2. Қазақ Энциклопедиясы, 8-том