Аққайың ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қазақстан ауданы
Аққайың ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Солтүстік Қазақстан облысы

Аудан орталығы

Смирново

Ауылдық округтер саны

12

Әкімі

Қасенов Қайрат Қабдуллаевич

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1928 жыл

Координаттары

54°31′02″ с. е. 69°25′05″ ш. б. / 54.51722° с. е. 69.41806° ш. б. / 54.51722; 69.41806 (G) (O) (Я)Координаттар: 54°31′02″ с. е. 69°25′05″ ш. б. / 54.51722° с. е. 69.41806° ш. б. / 54.51722; 69.41806 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

4500 км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

20 847 [1] адам (2015)

Ұлттық құрамы

орыстар (43,62 %)
қазақтар (33,39 %)
украиндар (8,47 %)
немістер (7,62 %)
поляктар (1,52 %)
белорустар (1,25 %)
татарлар (1,94 %)[1]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

150300-150312

Автомобиль коды

15

ak.sko.kz

Қазақстан картасындағы Аққайың ауданы

Аққайың ауданыҚазақстан Республикасындағы Солтүстік Қазақстан облысына жататын аудандардың бірі. Аққайың ауданы 1928 жылы құрылды.

Аудан аумағы 4,71 мың шаршы километр. 2015 жылы болған санақ бойынша, ауданда 20847 адам тұрған. Халықтың тығыздығы (1 шаршы километрга) 4,4 адам. Аудан Солтүстік Қазақстанның Қызылжар ауданы, Мағжан Жұмабаев ауданы, Есіл ауданы және Тайынша ауданымен шекаралас.

Ауданның орталығы - Смирново кентi, ол аудан-ның оңтүстiк-шығыс бөлiгiнде, темiр жол бойында орналасқан. Петропавл қаласы мен Смирново кентiнiң ара қашықтығы 60 шақырым.

Ауданда 12 ауылдық округ, 33 ауылдық елдi мекен бар.

Табиғат[өңдеу]

Аудан орманды дала зонасында орналасқан. Негiзiнен жер көңдi қара топырақтан тұрады.

Аудан аумағының 13 516 га жер көлемiн көлдер алып жатыр, таулар, өзендер жоқ. Бұрынғыда ағып жатқан Камышловка өзені құрғап қалды. Аудан бойында 83 көл ағады. Ең ірі көл-Шағлытеңіз.

Ең суық ай-қаңтар,орташа температура -18,5 және -18,7;ең жылы ай-шілде, орташа температура +18,5 және +18,7 градус.

Ауданның көптеген аумағында көктемгі жанаргүл, қасқыржидек, қау, қамыс, арам шөп және тағы басқа өсімдіктер өседі. Жануарлардан қоян, қаз, тоқылдақ, көртышқан және осы сияқты жануарлар мекендейді.

Спорт[өңдеу]

Смирново ауылынан үш атақты шаңғышы: Екатерина Башинская, Дарья Радица және Максим Чумаченко биыл Павлодарда өткен шаңғы тебуде жаман емес нәтижелер көрсетті. Красноярск қаласында өткен Универсиада-2019–на қатысқан Ілияс және Әсем Назырова жақсы нәтижелер көрсеткен. Әсем 12-ші орын ,ал Ілияс 37-ші орынға ие болды. Хоккейдік облыс чемпионатында Власовска мектебінің ұйымы 1 орынға ие болды

2009 жылдың қорытындылары[өңдеу]

Ауданда 2010 жылғы 1 қаңтарға 216 кәсiпорын тiркелген, оның iшiнде 3 - iрi, 31 - орта, 182 - шағын кәсiпорын. Олардан 97 заңды тұлға мемлекеттiк меншiк нысанына, 118 - жеке меншiк, 1 - заңды тұлға шетел меншiгi нысанына жатады.

Ауданда облыстың ауыл шаруашылығының жалпы өнiмiнiң 5,7%-ы өндiрiлген (13 520,0 млн.теңге).

Өнеркәсiп кәсiпорындарымен (қаржылық емес корпорация секторы) 568,4 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлген, облыстағы үлесi 0,8%. Өнеркәсiп өнiмiнiң физикалық көлемiнiң индексi 103,2% құрайды.

Бөлшек тауарайналымының көлемi (қоғамдық тамақтандырусыз) 229,1 млн.теңге сомасын құрайды. Тауарайналымның физикалық көлемiнiң индексi 68,0% құрады.

2009 жылдың басына аудан кәсiпорындарының негiзгi құрал-жабдықтары 6 337,7 млн.теңге сомасын құрап, тозу деңгейi 29,8% болды.

Негiзгi капиталға салынған инвестиция көлемi 1 464,0 млн.теңге құрады.

Пайдалануға 0,1 мың шаршы метр тұрғын үй берiлдi.

Ауданның экономикасында 15,7 мың адам жұмыс iстейдi.

Орташа айлық жалақы (кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын шағын кәсiпорындарсыз) өткен жылмен салыстырғанда 16,3% өсiп, 33 895 теңгенi құрады. Нақты жалақы 8,7% өстi.

Орташа жан басына шағып есептегенде атаулы ақшалай табыс 25 472 теңге құрады.

Орташа жан басына шаққандағы күн көрiстiң ең төменгi деңгейiнiң шамасы жыл аяғына 11 195 теңге құрады.

Инфраструктура[өңдеу]

Үлкен үш темір жол бар. Олар Смирново ( Целинді темір жолы ), Қиялы ( Целинді темір жолы ) және Токуши ( Оңтүстік-Оралды темір жолы). Сонымен қатар төрт желілік элеватор: ЖШС «Смирновты элеватор», ЖШС «Иван Зенченко», ЖШС «Қиялы-Астық», ЖШС «Токуши-Астык»

Басты экономикалық саласы- дәндерді өсіру. 2011 жылғы астық 198196 га жерден алынды, оның ішінде: 185600 га дәнді және бұршақты дақылдар. 155640 га бидай, 5368 га майлы, 11462 га жемдік дақылдар, 1890 картофель, 484 га көкөністер.

Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 2011 жылы 16 374,9 млн тенге болды. Аудан аумағында 3 сүт өндіру, 1 шұжық цехі, 7 диірмен, 17 наубайхана, 3 ет өндіру мини-цехтері бар.

Аудан шыққан атақты адамдар[өңдеу]

Хименко Андрей Максимович (1915-1944жж) Кеңес одағының батыры, 117-ші гвардиялық атушылар полкінің көздеуші атушысы (Елизаветовка ауылында дүниеге келді)

Сыздыков Абу (1919-1973 жж.) – комбайнер, Амангельды аулы, Социалистік Еңбек ері(1957 ж)

Ахмедсафин Уфа Мендібайұлы (1912-1984 жж.) -ғалым, академик ҒА КазКСРО, құрметті ғалым КСРО,Социалистік Еңбек ері(1969 жыл)

Филиппенко Петр Яковлевич (1917-1997 жж.) –,Социалистік Еңбек ері (1971 жыл)

Бекузаров Руслан Камбулатович (1927-. 2001 жж.) – Чапаев атындағы совхоз директоры, Социалистік Еңбек ері (1973 жыл)

Эттенко Алексей Михайлович (1937ж)– комбайнер, 50-жылдық КСРО совхоз атындағы бригадирі, Социалистік Еңбек ері (1973 жыл)

Зенченко Геннадий Иванович (1937 ж.), ЖК «Зенченко и К» директоры, Қазақстанның Еңбек Ері (2008 жыл)

СМИ[өңдеу]

Аққайың ауданында екі аудандық газет шығады.Біреуі «Аққайың» деген қазақ тілінде,ал екіншісі «Колос» деген орыс тілінде.

Екеуі де апта сайын бейсенбі күнінде шығады.

"Аққайың" газетінің редакторы –Буранкина Әсем Базарханқызы, "Колос" газетінің редакторы-Лесиков Александр Александрович .

Қазіргі уақытта редакция ұжымы өткен жылдардың дәстүрлерін жалғастырып, туған ауданымен, оның адамдарымен, еңбеккерлерімен және жер бетіндегі жақсы жасампаздықпен тығыз байланысты газеттер өмірге жаңа қадам басуда. Қазір, компьютерлер ғасыры Дүниежүзілік Интернет желісінде газеттің электрондық нұсқасы да қолжетімді.

Діни бірлестіктер[өңдеу]

Ауданда 4 тіркелген діни бірлестік жұмыс атқарады:Аққайыңдық діни бірлестік «Қазақстандағы мұсылмандарды рухани басқару филиалы»(Смирново); «Шымкент епархиясының киелі Серафимінің келуі»(Смироново); «Рим-Католиктың келуі"Святая Троица" филиалы» (Смирново); «Евангельдік христиан-баптистер шіркеуі" діни бірлестігінің филиалы»(Смирново).Сонымен қатар, 8 шағын діни топ жұмыс істейді.

Дереккөздер[өңдеу]

2.http://www.smirnovo.info/kolos/ 3.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BA%D0%BA%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD