Джимми Картер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Кіші Джеймс Эрл Картер
James Earl Carter, Jr.
Джимми Картер
Лауазымы
Ту
39-шы АҚШ Президенті
Ту
20 қаңтар 1977 — 20 қаңтар 1981
Вице-президент: Уолтер Мондейл
Ізашары: Джеральд Форд
Ізбасары: Рональд Рейган
Ту
76-шы Джорджия штатының губернаторы
Ту
12 қаңтар 1971 — 14 қаңтар 1975
Ізашары: Лестер Мэддокс
Ізбасары: Джордж Басби
Өмірбаяны
Партиясы: АҚШ Демократиялық партиясы
Білімі: 1) Джорджия Технологиялық Институты
2) Әскери-теңіз акадмиясы
Дүниеге келуі: 1 қазан 1924(1924-10-01) (92 жас)
Плейнз, Джорджия, АҚШ
Әкесі: Джеймс Эрл Картер
Жұбайы: Розалин Картер
Қолтаңбасы: Қолтаңбасы
Марапаттары: Нобель сыйлығы Нобель сыйлығы
Кіші Джеймс Эрл Картер Ортаққорда

Джимми Картер (ағылш. Jimmy Carter, толық есімі Джеймс Эрл Картер-кіші, ағылш. James Earl Carter Jr.; 1 қазан 1924) — АҚШ-тың Демократиялық партиясы тұсындағы 39-шы президенті (19771981). Сол сияқты ол 2002 жылы бүкіл әлемде бейбітшілік жасауға іс-әрекет Нобель сыйлығының иегері, осы сыйлықты АҚШ президенттігі орнынан кеткен соң иеленген жалғыз АҚШ президенті.

Өмірінің алғашқы кезеңі[өңдеу]

Жаңғақ өсірумен шұғылданатын фермер және кәсіпкер жанұясында дүниеге келді. Бала жасынан баптизм дінін ұстана бастайды. Джорджия штатының Технологиялық институтын және Әскери-теңіз акадмиясын бітірді, жеті жыл Тынық мұхиты мен Атланттық флотында офицер-сүңгуірші қызметін атқарды. Адмирал Хаймен Риковер лейтенант Картерді атомды су асты кемесін құру үшін алған болатын, Картер «Сивулф» АТҚ – да бас офицер қызметін аяқтады.

Жанұясы[өңдеу]

Джимми Картер (жаста) оның иті, Бозо, 1937.

Джорджия губернаторы[өңдеу]

1962 және 1964 жылдары Джорджия штатының сенаты. 1966 жылы Джорджия губернаторлық орнына дауысқа салды, алайда сайлау кезінде жеңіліс тапқан болатын. 1970 жылғы сайлауда жеңіске жетті.

Президенттікке сайлану[өңдеу]

1976 жылы серіктестіктің сайлауалды барысында Картердің негізгі мүмкіндігі Оңтүстіктегі Дж. Уоллесті жеңудегі жалпыұлттық масштабтың қолдауы мен тануын жаулап алу болды. Картер қарсыласынан көпшілік алдында қатынасын үзді. Оған азғантай салмақпен Флоридадағы алдыңғы сайлауда Уоллесті жеңуге мүмкіндік туған, ал жеңістен соң, Солтүстік Каролинада оны ойыннан шығарып жіберді. Уақыт өте келе Картер Алабама мен Миссисипиді қоспағанда, оңтүстік штаттардағы алдын ала сайлаудың барлығында жеңіске жетті. «Жаңа Оңтүстіктің» үміткері Картердің имиджі палаталар өкілдері Джорджиядан Э.Янг пен Детройттан мэр К.Янг танымал афроамерикандар көшбасшылар жағынан қолдау болып бекітілді. Ұлттық конвент алдында Картер демократтарды өзін қолдайтын 1100 делегаттарды қамтамасыз етті. 1976 жылы 14 шілдеде АҚШ президенті орнына Демократиялық патияның үміткері болып алға тартылды. Картер өзіне серіктестері етіп Миннесота сенатор-либералы У. Мондейлді таңдап алды. Өзінің ұлықтау рәсімінде алғашқы сөзінде Джимми Картер: «Біз әрбір елдің өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуіне қажетті қарулар арсеналын қысқартуға өзіміздің ақылымыз бен табандылығымызды көрсетпекпіз...»

Сыртқы саясат[өңдеу]

Ішкі саясат[өңдеу]

Картердiң позициялары либералды-демократиялық болды. Ол жұмыссыздар санын 4,5% төмендетуге болатынын және инфляцияны 4% жыл сайын тағы да азайтуға болатынын айтқан болатын. "Адамзат алдындағы масқаралық" деп танылған федералды салық жүйесін қайта қарауға уәде берген болатын. Әлеуметтік қамтамасыз етудің бірегей федералды жүйесін жүргізетінін және медициналық стационарларда ем алу ақысын төмендететінін айтқан болатын. Картер сол сияқты федерлды шенеуніктер аппаратын толық қайта құруға және "ашық үкімет" орнататынын айтқан болатын. Президенттігіні алғашқы кезеңінен бастап кіші-гірім қалалық шет аймақтарға барып, халықпен кездесіп қайтты. "Президент Картерден сұраңыз" атты радиобағдарламада азамматтардың сұрауларына жауап беріп отырды.

Картердің президенттігі "мұнай бағасының өсуіне " алып келді. Осы жағдайда жұмысссыздар саны мен инфляция жоғарылай түсті, 1979 жылы АҚШ экономикалық дағдарыс алдында тұрды.

Рейганнан жеңіліс[өңдеу]

1976 жылғы Сайлау картасы.

1980 жылы президенттік сайлауда Картер екінші кезеңге дауысқа түсіп, республикалық партия өкілі Рональд Рейганнан жеңіліс тапты. Картердің президенттік өкілеттілігі аяқталған соң 5 минуттан кейін Рейган 1981 жылдың 20 қаңтарында ант алып келді. Ирандықтар кепіл тұтқындарды босатты.

"Құлдырау деген - сіздің көршіңізді жұмысынан айрылуы, дағдарыс - сіздің жұмысыңыздан айрылуыңыз, ал экономиканың сауығуы - Джимми Картердің жұмысынан айрылуы" - Деген болатын АҚШ президенті Рональд Рейган.

Келiсiмге келтiру қызмет[өңдеу]

Картер мен Президент Джеральд Форд Филадельфиядағы Уолнут-Стрит Театрында пікір жарыстыруда. 1976 жыл 23 қыркүйек.

2002 жылы әлемдік Нобел сыйлығын кейінгі келісімге келтіру қызметі үшін алған болатын.

Үй қоянының шабуылы[өңдеу]

Қызықты деректер[өңдеу]

  • Картердің сүйікті президенті Гарри Трумен болды.
  • "Час Пик" фильміндегі полицияның есімі Джеймс Картер

Картердің құрметіне аталғандар[өңдеу]

Сілтемелер[өңдеу]

Ізашары:
Джеральд Форд
АҚШ Президенті
19771981
Ізбасары:
Рональд Рейган