Кеген ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Кеген деген бетті қараңыз.

Кеген ауданы
Статусы:

Аудан

Кіреді:

Алматы облысы

Әкімшілік орталығы:

Кеген

Құрылған уақыты:

1930

Ресми тілі:

қазақ тілі

Кеген ауданы картада

Уақыт белдеуі:

UTC+6:00

Пошта индекстері:

041400-041432[1]

Автомобиль коды:

05, B

Commons-logo.svg Кеген ауданы Ортаққорда

Кеген ауданы - Алматы облысы құрамындағы аудан, 1997—2018 жылдары Райымбек ауданының құрамында болған, 1930—1997 жылдары жеке аудан болған[2]. Іле, Күнгей, Теріскей Алатауларының етегіндегі тау аралық аңғарда орналасқан. Аудан жерінде Аманжол, Көкжайлау, Саты, Қарақия, Қызыл-кезең, Сартасу (Шоқан асу) асулары бар. Пайдалы қазындылардан қорғасын, мырыш, көмір және құрылыстық тас, құм, балшық кездеседі.

Табиғаты[өңдеу]

Климаты қоңыржай, континенттік. Қаңтардың орташа температурасы 13,7 градус, шілдеде 14,8 градус ( Кеген станциясында). Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300-400 мм. Таудан басталатын ағыны қатты Қарқара, Кеген, Талды, Шырғанақ, Иірсу, Кеңсу, Орта Мерке, Шет Мерке (бұлардың қосылуынан Шарын өзені құралады) Қарабұлақ , Шелек, Қайыңды, Жіңішке өзендері бар. Көлдері – Қайыңды, Қарақия, Көлсай. Жері күлгін сұр, қиыршық тас аралас қоңыр, қара топырақты келеді. Шырша, қарағай, қайың, терек, үйеңкі, қарағаш, тобылғы, бозқараған, ақ селеу, бетеге, жусан т. б. өседі. Сілеусін, түйебөрі, жабайы шошқа, марал, тау ешкісі (тау теке), қарақұйрық, түлкі, қарсақ, суыр, қасқыр, борсық, қоян; құстардан ұлар, қаршыға, ителгі, бұлбұл, көкек, қаз, үйрек т. б. кездеседі.

Халқы[өңдеу]

Ауданның негізгі тұрғындары – қазақтар. Олармен бірге 15 ұлтың өкілдері тұрады. Орташа тығыздығы 1 квадрат км-ге 5,5 адамнан. Кеген ауданында тұрмыс қажетін өтейтін комбинат, баспахана, жөндеу шеберханасы (Кеген станциясында) жұмыс істейді.

Шаруашылығы[өңдеу]

Ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жері 536,0 мың га (1972), оның ішінде егістік 56,5, тыңайған жер 1,1, шабындық 20,9 жайылым 457,5 мың га. 1971 жылғы егісі 72,5 мың га, оның 57,2 мыңына дәнді дақылдар егілді. Аудан негізінен мал шаруашылығымен шұғылданады. 1971 жылдың басында 20,9 мың мүйізді ірі қара, 267,9 мың қой мен ешкі, 10,5 мың жылқы, 86,5 мың құс болды. Қазақтың арқар-меринос қойының тұқымы осы ауданда шығарылған. Аудан автомобиль жолымен қатынасады. Кеген ауданында 37 мектеп, 7 клуб, 47 кітапхана, 35 кино қондырғы, 9 аурухана бар. Қазақ тілінде (1931) «Коммунизм нұры» газеті шығарылады. Орта ғасырлық 36 тас және топырақ қорғандарының, мазарлардың орны сақталған. Бірнеше жерден мыс, қорғасын қорытқан ошақтар мен тасқа түсірілген жазулар табылды.[3] [4]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан почталық индекстері
  2. Алматы облысында Кеген ауданы құрылады
  3. Аубакиров Ж. А., Алма-Атинская область. (Экономико-географическая характеристика), Алма-Атинская, 1959;
  4. Археологическая карта Казахстана, Алма-Ата, 1960.