Кеген ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қазақстан ауданы
Кеген ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Алматы облысы

Аудан орталығы

Кеген

Ауылдық округтер саны

12

Ауыл саны

34

Тарихы мен географиясы
Координаттары

43°10′08″ с. е. 78°50′56″ ш. б. / 43.16889° с. е. 78.84889° ш. б. / 43.16889; 78.84889 (G) (O) (Я)Координаттар: 43°10′08″ с. е. 78°50′56″ ш. б. / 43.16889° с. е. 78.84889° ш. б. / 43.16889; 78.84889 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1930-1997, 2018

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

32415[1] адам (2019)

Ұлттық құрамы

қазақтар (99,36%), басқалары (0,64%)[2][3]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

041400-041432[4]

Автомобиль коды

05

Қазақстан картасындағы Кеген ауданы

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Кеген деген бетті қараңыз.

Кеген ауданыАлматы облысының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бірлік. Орталығы – Кеген ауылы.

Тарихы[өңдеу]

1930—1997 жылдары жеке аудан болған, 19972018 жылдары Райымбек ауданының құрамына енген[5]. 2018 жылы сәуірдің 2-де жеке аудан болып қайта құрылды.

Географиялық орны[өңдеу]

Іле, Күнгей, Теріскей Алатауларының етегіндегі тау аралық аңғарда орналасқан. Аудан жерінде Аманжол, Көкжайлау, Саты, Қарақия, Қызыл-кезең, Сартасу (Шоқан асу) асулары бар. Таудан басталатын ағыны қатты Қарқара, Кеген, Талды, Шырғанақ, Иірсу, Кеңсу, Орта Мерке, Шет Мерке (бұлардың қосылуынан Шарын өзені құралады) Қарабұлақ , Шелек, Қайыңды, Жіңішке өзендері бар. Көлдері – Қайыңды, Қарақия, Көлсай. Пайдалы қазындылардан қорғасын, мырыш, көмір және құрылыстық тас, құм, балшық кездеседі.

Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі[өңдеу]

Климаты қоңыржай, континенттік. Қаңтардың орташа температурасы 13,7 градус, шілдеде 14,8 градус ( Кеген станциясында). Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300-400 мм. Жері күлгін сұр, қиыршық тас аралас қоңыр, қара топырақты келеді. Шырша, қарағай, қайың, терек, үйеңкі, қарағаш, тобылғы, бозқараған, ақ селеу, бетеге, жусан т. б. өседі. Аңдардан сілеусін, түйебөрі, жабайы шошқа, марал, тау ешкісі (тау теке), қарақұйрық, түлкі, қарсақ, суыр, қасқыр, борсық, қоян; құстардан ұлар, қаршыға, ителгі, бұлбұл, көкек, қаз, үйрек т. б. кездеседі.

Халқы[өңдеу]

Аудан халқының саны 32 415 адам (2019), ұлттық құрамы: қазақтар (99,36%), басқалары (0,64%).

Ауылдық округтер[өңдеу]

Аудандағы 34 елді мекен 12 ауылдық округке біріктірілген:

Шаруашылығы[өңдеу]

Ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жері 536,0 мың га (1972), оның ішінде егістік 56,5, тыңайған жер 1,1, шабындық 20,9 жайылым 457,5 мың га. 1971 жылғы егісі 72,5 мың га, оның 57,2 мыңына дәнді дақылдар егілді. Аудан негізінен мал шаруашылығымен шұғылданады. 1971 жылдың басында 20,9 мың мүйізді ірі қара, 267,9 мың қой мен ешкі, 10,5 мың жылқы, 86,5 мың құс болды. Қазақтың арқар-меринос қойының тұқымы осы ауданда шығарылған. Аудан автомобиль жолымен қатынасады. Кеген ауданында 37 мектеп, 7 клуб, 47 кітапхана, 35 кино қондырғы, 9 аурухана бар. Қазақ тілінде (1931) «Коммунизм нұры» газеті шығарылады. Орта ғасырлық 36 тас және топырақ қорғандарының, мазарлардың орны сақталған. Бірнеше жерден мыс, қорғасын қорытқан ошақтар мен тасқа түсірілген жазулар табылды.[6] [7]

Дереккөздер[өңдеу]