Ноғай ауданы (Дағыстан)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ноғай ауданы
ноғ. Ногай район
Ногай 3.jpg
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Ресей

Кіреді

Flag of Dagestan.svg Дағыстан

Әкімшілік орталығы

Тереклі Мектеп ауылы

Аудан басшысы

Әджеков Мұхтарби Қошманбетұлы

Тарихы мен географиясы
Координаттары

44°10′00″ с. е. 45°52′00″ ш. б. / 44.16667° с. е. 45.86667° ш. б. / 44.16667; 45.86667 (G) (O) (Я)Координаттар: 44°10′00″ с. е. 45°52′00″ ш. б. / 44.16667° с. е. 45.86667° ш. б. / 44.16667; 45.86667 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

8871,13 км² (1 орын)

Тұрғындары
Тұрғыны

↘18 222 адам (2020)
(0,58 %)

Тығыздығы

2,05 адам/км² (42 орын)

Ұлттық құрамы

ноғайлар, даргиндер

nogaysky.ru/  (орыс.)

Ноғай ауданы картада

Commons-logo.svg Ноғай ауданы Ортаққорда Координаттар: 44°10′00″ с. е. 45°52′00″ ш. б. / 44.16667° с. е. 45.86667° ш. б. / 44.16667; 45.86667 (G) (O) (Я)

Ноғай ауданы (ноғ. Ногай район; 1965 жылға дейін Қараноғай ауданы) — әкімшілік-аумақтық бірлік және Ресей Федерациясының Дағыстан құрамындағы муниципалды құрылым (муниципалды аудан).

Әкімшілік орталығы — Тереклі Мектеп ауылы.

Географиясы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан республиканың солтүстігінде орналасқан және шекарамен: солтүстікте — Қалмақстанмен, батыста — Ставропол өлкесімен, оңтүстікте — Шешенстанмен және шығыста — Дағыстанның Тарамух ауданымен шектеседі.

Аудан аумағында жеке қалалық аймақ болып табылатын және аудан құрамына кірмейтін Оңтүстік Сухокумск қаласы орналасқан.

Алып жатқан жер аумағы — 9000 км².

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан 1928 жылы 22 қарашада ДАКСР ОАК 4 сессиясының қаулысымен Қараноғай аумағын бұрынғы Қызлар аймағынан бөлу арқылы құрылды. Бастапқыда аудан Тереклі Мектеп орталығы бар Қараноғай кантоны атауын алды. 06.03.1929 ж. ДАКСР ОАК қаулысымен кантондар аудан болып өзгертілді. 1938 жылы 22 ақпандағы БОАК шешімімен шаруашылық табысты дамыту мақсатында Ащықұлақ, Қараноғай, Қайасулы, Қызлар және Шелков аудандары Орджоникидзе өлкесіне берілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1944 жылғы 22 наурыздағы жарлығымен Қараноғай ауданы Грозный облысына қосылды. РКФСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1957 жылғы 9 қаңтардағы қаулысымен Қараноғай ауданы қайтадан ДАКСР-ға берілді.

1965 жылы РКФСР ЖК Президиумының Жарлығымен Қараноғай ауданы Ноғай ауданы болып өзгертілді.

Тұрғындары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1926 2002 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
14 546 ↗21 685 ↗22 573 ↘22 472 ↘22 051 ↘21 716 ↘21 021 ↘20 510 ↘20 148
2016 2017 2018 2019 2020
↘19 765 ↘19 189 ↘18 759 ↘18 397 ↘18 222

Ұлттық құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша[1]:

Халық Саны,
адам
Жалпы халықтан
үлесі, %
ноғайлар 19 556 87,02 %
даргиндер 1815 8,08 %
орыстар 234 1,04 %
шешендер 207 0,92 %
қазақтар 115 0,51 %
құмықтар 101 0,45 %
татарлар 51 0,23 %
аварлар 47 0,21 %
лактар 28 0,12 %
кабардиндер 27 0,12 %
басқалары 113 0,50 %
көрсетпегендер 178 0,79 %
барлығы 22 472 100 %

Муниципалдық-аумақтық құрылым[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Муниципалды аудан құрамына ауылдық елді мекен мәртебесі бар 10 муниципалды құрылым және солардың ішіндегі 17 елді мекен кіреді[2].

Ауылдық қонысӘкімшілік
орталығы
Елді
мекендер
саны
ТұрғындарыАуданы,
км²
1Едіге ауылы Едіге ауылы 1 ↘403 48,89
2Күнбатар ауылы Күнбатар ауылы 1 ↘1518 313,45
3Арсланбек ауыл кеңесі Ленинауыл ауылы 3 ↘923 273,35
4Көктөбе ауыл кеңесі Нариман ауылы 3 ↘2891 484,84
5Ортатөбе ауыл кеңесі Ортатөбе ауылы 2 ↘1054 283,88
6Тереклі Мектеп ауылы Тереклі Мектеп ауылы 1 ↘6641 26,49
7Червленные Буруны ауылы Червлённые Буруны ауылы 1 ↘1776 435,39
8Қарасу ауыл кеңесі Қарасу ауылы 2 ↘625 131,97
9Қарақас ауыл кеңесі Қарақас 2 ↘2019 309,41
10Құмды ауылы Құмды ауылы 1 ↘547 137,59

Елді мекендер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан елді мекендерінің тізімі
Елді мекенТүрТұрғындарыМуниципалды құрылым
1 Арсланбек ауыл 0 Арсланбек ауыл кеңесі
2 Батыр Мырза ауыл ↗624 Көктөбе ауыл кеңесі
3 Бораншы ауыл ↗545 Қарақас ауыл кеңесі
4 Калининауыл ауыл ↗535 Арсланбек ауыл кеңесі
5 Қарақас ауыл ↗1972 Қарақас ауыл кеңесі
6 Қарасу ауыл ↗761 Қарасу ауыл кеңесі
7 Құмды ауыл ↘547 Құмды ауылы
8 Күнбатар ауыл ↘1518 Күнбатар ауылы
9 Ленинауыл ауыл ↗540 Арсланбек ауыл кеңесі
10 Нариман ауыл ↗1790 Көктөбе ауыл кеңесі
11 Ортатөбе ауыл ↘1099 Ортатөбе ауыл кеңесі
12 Сұлутөбе ауыл ↘49 Қарасу ауыл кеңесі
13 Тереклі Мектеп ауыл, әкімшілік орталық ↘6641 Тереклі Мектеп ауылы
14 Үй Салған ауыл ↘332 Ортатөбе ауыл кеңесі
15 Червлённые Буруны ауыл ↘1776 Червленные Буруны ауылы
16 Шумлы Өлік ауыл ↗799 Көктөбе ауыл кеңесі
17 Едіге ауыл ↘403 Едіге ауылы

Тағы қараңыз[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Перепись 2010 года. Дагстат. Том 3. Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 қазан 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 желтоқсан 2013.
  2. Закон Республики Дагестан от 13 января 2005 года № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан»  (орыс.).(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 22 шілде 2020.