Даргиндер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Даргиндер(өзд.атауы-дарган)-халық.Дағыстан Республикасының орталық таулы өңірі мен жазықтағы Хасавюрт,Каякент аудандарында қоныстанған.Дағыстанда - 280,5 мың , Ресейде - 355 мыңы тұрады.Жалпы саны 367 мың адам (1995).Антропологиялық жағынан Даргиндер еуропоидтық нәсілдің кавказдық тобына жатады.Даргиндердің құрамына өздеріне тілі мен тұрмыс-тіршілігі жағынан жақын,әрі аралас қоныстанған кайтаг,кубачин халықтары еніп,бір этносқа бірігіп кеткен.Ислам дінінің сүннит тармағын ұстанады. Нах-Дағыстан тілдері тобының Солтүстік Кавказ тармағына жататын дарган тілінде сөйлейді.Ол он бір диалектіге ажыратылады.Әдеби тілі акушин диалектісіне негізделген.Орыс тілі Даргиндер арасында кең тараған.Даргиндер жөнінде жазылған араб жазба деректерінде 9ғасырдағы кайтаг пен кубачиндер туралы айтылады.Дәстүрлі кәсібі - мал шаруашылылығы мен егіншілік.Қой , ешкі және сиыр өсіреді.Арпа . бидай, тары, бұршақ, жүгері дақылдары егіледі,бау-бақша өсірумен де айналысады.Ұлттық қолөнерінде шұға тоқу, қыш құмыра жасау, тері өңдеу, ағашқа ою-өрнек салу,тас қашау ісі дамыған.Кейбір елді мекендер зергерлік пен қару-жарақ жасау кәсібіне бейімделген.Қазіргі кезде металл өңдеу мен көп салалы өнеркәсіп дамыған.Таулы жердегіДаргиндер сакля аталатын екі-үш қабатты жайпақ шатырлы үйлерде тұрады.Оның астыңғы қабатында мал ұстайды.Жазық аңғардағы елді мекендерде бір-екі қабатты , төбесі қаңылтырмен,қалақ таспен жабылған үйлер лөбірек.Ұлттық киімдері:ерлер-жеңсіз шапан (бурка),жүнін сыртына қаратып қой терісінен тіккен жамылғы тон,киізден және теріден жасалған етік,әйелдерді кең немесе тар балақты шалбар,архалука аталатын көйлек,теріден тігілген аяқ киім киеді.Бастарына күміспен әшекейленген кестелі жамылғы (чухта)тартады.Ұлттыық тағамдарында , ұн, ет пени сүт диі қолданылады,. Отбасы шағын Даргиндердер фольклоры өте бай. Сондай-ақ, егіншілікке, тұрмсы-тіршілікке, үйленуге байланысты әр-алуаг салт-дәстүрін сақтап алған.

Дереккөздер[өңдеу]

[1]

  1. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы