Портал:Шахмат

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
ШАХМАТ ПОРТАЛЫ

Шахмат — ақыл-ой спорт түрі. Шахмат сөзінің мағынасы парсышадан патша (шах) өлді (мат) дегенді білдіреді. Әлемдегі кең таралған ойындардың бірі саналады. Оның адам мінезін қалыптастыруда, ақыл-ой қабілетін дамытуда зор маңызы бар.

P book.svg
Таңдаулы мақала
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess kdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess qll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Пат

Пат (фр. pat, итал. patta) — қиян кескі тартыста қарсы жақтың бірінің шах берілмей тұрған королін жүретін бос шаршы болмай қалады және сол король өрісінде фигуралар мен пешкалардың жүретін мүмкіндіктері қалмаған жағдай пат деп аталады. Осындай ойын тепе-тең аяқталған болып есептеледі. Тең ойынға кейде бір жүрісті қатарымен үш рет қайталауға мәжбүр ететін бітпейтін үздіксіз шах беру арқылы да жетуге болады.

Ойын тәжірбиесінде көптеген ойнаушылар өз королінің жүріс жолын тарылтып, оның жанындағы фигура немесе пешканың жүрістерін ескермей, төменде көрсетілген паттық жағдайға душар болады. Алайда корольдің жүрісі болмай, бірақ оның өзі түстес басқа фигураның жүруге мүмкіндігі болса, онда пат болмайды. Мұндай жағдайда сол фигура тиімсіз де ұтылысқа ұшырататын жүріс болса да міндетті түрде жүруі керек. Жүрістің міндеттілігі жөніндегі осындай жағдай «Zugzwang» (неміс тілінен келген «Zug» — жүріс, «zwang» — еріксіз көндіру, мәжбүр ету) деп аталады.

Chess set of the USSR.jpg
Білгенге маржан
Санаттар
Дебюттер
Туыстас порталдар
Nuvola apps edu mathematics blue-p.svg
Soccerball.svg
COloredversion.svg
Математика Спорт Видео ойындар
Commons-logo.svg
Таңдаулы фото

NMSLewisChessmen29.jpg Шотландия ұлттық мұражайындағы
XII ғасырдың шахмат фигуралары

P chess.png
Таңдаулы партия
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess rdl44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess qdd44.png Chess l44.png Chess bdd44.png Chess ndl44.png Chess rdd44.png
Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess kdd44.png Chess bll44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess ndl44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess nll44.png Chess nld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess pld44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess bld44.png Chess bdl44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess rll44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png

Легаль тұзағы немесе Легаль маты — француз шахматшысы Легаль де Кермюрдің бізге жеткен жалғыз партиясы, XVIII ғасырдың екінші жартысында Парижде ойналды.

P archive blank.svg
Әйгілі партиялар
Commons-logo.svg
Көркем сурет

Albrecht and Anna playing chess.jpg Бавария герцогы Альбрехт V және әйелі Австриялық Анна (Ганс Мюлих, 1552)

P Chess.png
Әлем чемпиондары