Украин тілі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Украин тілі
Сурет
Өз атауы:

українська мова

Айтылуы:

[ʊkrɐˈjinʲsʲkɐ ˈmɔʋɐ]

Ресми күйі:

 Украина
Flag of Crimea.svg Қырым Республикасы
Flag of Transnistria (state).svg Транснистрия
Мойындалған, ресми емес тіл
 Беларусь
 Босния және Герцеговина
 Хорватия
 Чехия
 Мажарстан
 Молдова
 Польша
 Румыния
 Сербия
 Словакия

Реттейтін мекеме:

Украина Ұлттық ғылымдар академиясы

Сөйлеушілер саны:

40 миллион адам (2000)

Рейтинг:

22

Күйі:

қауіпсіз

Классификация
Санаты:

Еуразия тілдері

Үнді-Еуропа әулеті

Балтық-славян тармағы
Славян тобы
Шығыс славян топ тармағы
туыстас тілдері: орыс, беларус, русин тілдері
Жазуы:

Кириллица (Украин әліпбиі)

Тіл коды
МЕСТ 7.75–97:

укр 720

ISO 639-1:

uk

ISO 639-2:

ukr

ISO 639-3:

ukr

Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика

Украин тілі (українська мова)[~ 1][1]славян тілдерінің бірі, украиндардың ұлттық тілі. Шығыс славян тілдер тобына біріктірілген беларус және орыс тілдеріне жақын. Негізінен Украина аумағында, онымен қоса Ресей, Беларусь, Қазақстан, Польша, Словакия, Румыния, Молдова, Сербия, Мажарстан және Канада, АҚШ, Аргентина, Аустралия және басқа елдердегі эмигранттардың ұрпақтары арасында таралған[2][3][4]. Украинаның мемлекеттік тілі болып табылады[5].

Украин тілінің таралуы
Украин тілінің аймақтар бойынша таралуы (2001 жылғы халық санағының нәтижелері бойынша)
Украин тілі

Әліпбиі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Толық мақаласы: Украин әліпбиі
Аа Бб Вв Гг Ґґ Дд Ее Єє Жж
Зз Ии Іі Її Йй Кк Лл Мм Нн
Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц
Чч Шш Щщ Ьь Юю Яя

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазіргі қолданысы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Верховина маңындағы Иван Яковлевич Франко музейі
Украин тілінде жазылған метродағы ақпараттық тақта (Киев, Украина)

Ұзақ уақытқа созылған құлдыраудан кейін украин тілінің қолданылуы өсіп келеді. Дүние жүзінде елу миллионға жуық этникалық украиндар болса да, оның ішінде 2001 жылы Украинада 37,5 миллион (сол кездегі жалпы халықтың 77,8%), украин тілі негізінен Украинаның батысы мен орталық бөлігінде кең таралған. Киев тұрғындары украин және орыс тілдерінде де сөйлейді, алайда бұрын бұл қала негізінен орыстілді болатын.

2022 жылдың тамызында рейтинг тобының Украинадағы сауалнамасы 85% үйде украин немесе украин және орыс тілдерін және 51%-ы тек украин тілінде сөйлейтінін көрсетті.[6]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Деректер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. ХХ ғасырдың басына дейін украин тілінің «кіші орыс диалектісі» және «кіші орыс тілі» сияқты атаулары қолданылды; сонымен қатар, ХХ ғасырдың басына дейін Батыс Украинада өз тіліне қатысты атау сақталды — «орыс» (руський); XIX ғасырдың кейбір ғылыми еңбектеріне тән «оңтүстік орыс тілі» термині де белгілі.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]