Эдмонд Фишер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Эдмонд Фишер
(ағылш. Edmond H. Fischer
Туған күні:

6 сәуір 1920(1920-04-06) (97 жас)

Туған жері:

Шанхай, Қытай

Азаматтығы:

АҚШ

Ғылыми аясы:

биохимик

Несімен белгілі:

ақуыздың фосфорлануына қатысты ашылуларымен

Марапаттары:


Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1992)

Эдмонд Фишер (ағылш. Edmond H. Fischer; 6 сәуір 1920, Шанхай, Қытай) — швейцариялық американдық биохимик, 1992 жылы «Биологиялық реттеу тетігі ретінде қайтымды ақуыздың фосфорлануына қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Вашингтон университетінің профессоры (Сиэтл).

Өмірбаян[өңдеу]

Эдмонд Фишер өмірге 6 сәуірде 1920 жылы Шанхайда (Қытай) келген. Оның әкесінің атасы Франциядан көшіп келіп, осында алғашында Үндіқытайда, ал кейін Қытайда тұрған. Қытайда, «Қытайлық курьер» (Courrier de Chine) деген француз газетін, және бала кезінде Фишер барған француз қоғамдық мектебін құрған. Жеті жасында ол Швейцариядағы мектепке жіберілді. Фишер Женева университетін бітіріп (Женева) және онда докторлық алды. Оның басты жұмысы амилаза ферментін зерттеу және сипаттау болды. 1950-жылдардың басында Фишер Сиэтлдегі Вашингтон университетіне көшіп келді, ал қазір — құрметті профессор.

Ғылыми еңбегі[өңдеу]

Эдмонд Фишер және Эдвин Кребс ынтымақтастығы Фишер Вашингтон университеті көшкеннен кейін алты айдан соң басталды. Олар гликогенфосфорилаза ферментін бақылап гормондар мен кальций туғызатын реакциялар сериясы, бұл ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуына әкелетінін тапқан. Ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуы кері фосфорланудан болған. Фишер мен Кребс ашқан процесс, екі ферменттермен: протеинкиназа және фасфатаза катализденеді. Протеинкиназалар (ең жиі кездесетіндері — тирозинкиназа) фосфаттық топты АТФтен ферменттің гидроксильді тобына аударады. Бола тұра ферменттің конформациясы өзгерістерге ұшырайды және ол каталитикалық белсенді болады. Содан кейін ақуыз фосфатазасы фосфат тобын тұтандырып, ферментті бастапқы енжар түріне қайтарады. Осындай ферменттер қызметінің циклдік реттелуі және онымен байланысты метаболиттік процестер табиғатта өте кең таралған болып шықты.

1992 жылы қайтымды ақуыз фосфорлануын ашу үшін Фишер мен Кребс Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

Сілтемелер[өңдеу]