Ақтөбе (футбол клубы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ақтөбе ФК
Құрылған жылы 1967
Стадионы Орталық стадион
Сыйымдылығы 13,500
Жаттықтырушы Ресей Владимир Зеленовский
Жарыс Қазақстан Премьер Лигасы
2020 1-ші (Премьер лигаға жолдама алды)
Форма
Негізгі
формасы
Форма
Қонақтық
формасы

«Ақтөбе ФК» — Қазақстан Премьер Лигасында ойнайтын қазақстандық футбол клубы. Ақтөбе қаласының Қобыланды батыр атындағы Орталық стадионы клубтың базасы болып табылады. Стадион 1975 жылы ашылған, сыйымдылығы - 13500 орын.

Клубтың тарихы[өңдеу]

КСРО[өңдеу]

1936 жылы ақтөбелік «Динамо» командасы КСРО кубогінің бірінші айналымына қатысып, 1/64 финалда ЦДКА клубымен ойнап 0:4 есебімен ұтылып қалды. Осыдан кейін Ақтөбедегі «үлкен» футбол тарихы 30 жылға үзілді. Алғашқы, нағыз үлкен жетістік ақтөбелік футболшыларға 1966 жылы келді. «Ақтөберентген» зауытында құрылған команда қазан айында Жезқазған қаласында өткен финалда Қазақ КСР-ың чемпионы болды.

«Ақтөбе» футбол клубының ресми тарихы 1967 жылдан бастау алады. «Актюбинец» командасына шеберлер командасы статусы берілді. Құрылған команда КСРО-ның төменгі дивизиондарында 3 маусым ойнап, 7 жыл көзден ғайып болды. «Актюбинец» КСРО чемпионаттарында 24 жыл ішінде барлығы 19 рет қатысты (1967–1969 – «Б» класы; 1976–1991 – 2 лига). КСРО кубогіне қатысуы туралы әртүрлі пікірлер бар: біреулер «Актюбинец» ешқашан кубок ойындарына қатыспаған десе, кейбіреулер клубтың 1967/68 маусымында, яғни өзінің алғашқы «кәсіби» маусымында, КСРО кубогіне қатысқанын айтады.

КСРО чемпионаттарында команда екінші лигада өз аймағында екі рет жеңіске жетті. «Актюбинец» бірінші рет табысқа 1981 жетті, өзінің тарихында алғашқы рет 2-ші лиганың 7-ші аймағында чемпион болды. Бұған дейін 1979, 1980 жылдарда екі рет 3-ші орын алды. Команда 24 рет жеңіске жетіп, 4 ойында тең ойнап, 4 ойында жеңіліс тауып, қарағандылық Шахтерді 3 ұпайға озды. Бірақ, екінші лиганың финалдық додасында ақтөбелік футболшылар бірінші лигада жүлдеге ие бола алмады.

Келесі үлкен табыс 10 жылдан кейін келді. Соңғы КСРО чемпионаты жылында «Актюбинец» екінші лиганың 8-ші республикалық аймағының ең үздік командасы болды, және бұл жеңіс өте тарихи жеңіс болды – «Актюбинец» КСРО тарихында өз аймағының соңғы жеңімпазы атанды.

Кеңес Одағының ыдырауы көптеген спортшылар мен спорттық қоғамдардың өміріне әсер етті, бірақ, дәл осы оқиғаның арқасында «Актюбинец» лезде бірнеше деңгейге көтеріліп, Қазақстан чемпионатының Жоғарғы лигасында пайда болды.

КСРО чемпионаттарында «Актюбинец» 698 матч ойнады, олардың ішінде 300 жеңіс, 130 тең ойын, 268 жеңіліс тапты. Доп айырмашылығы — 842-733. «Актюбинец» КСРО чемпионаты ойындарындағы алғашқы жеңісін 1976 жылдың 2 мамырында тойлады. Матч Орталық стадионда ферғаналық «Нефтяник» командасына қарсы өтті, голдың авторы Владимир Коробков. Бұл ақтөбеліктердің өз алаңында соққан алғашқы голы болды. Ақтөбеліктердің алғашқы «хет-тригі» екінші лигада 1976 жылдың 4 қыркүйегінде шымкенттік «Металлург» командасына қарсы өткен матчта болды (4:2). Бұл ойында Владимир Прошин қонақтардың қақпашысын өз қақпасынан 3 рет допты алып шығуына мәжбүр етті. «Актюбинецтің» ең төменгі орны − 21 (1969). Ең ірі жеңісі − 10:0 (Болат, Теміртау, 1990). Ең ірі жеңілістері − 0:5 (Восток, Өскемен, 1983) және 1:6 («Нефтяник», Ферғана, 1976; Восток, Өскемен, 1982). «Актюбинецтің» еншісінде Вьетнам (3:2, 1980 ж.) және Лаос (6:2, 1981 ж.) құрамаларына қарсы өткізілген екі халықаралық матч бар.

Қазақстан[өңдеу]

Ел тәуелсіздікке қол жеткізген соң, команда КСРО чемпионатының 4-ші дивизионынан Қазақстанның Суперлигасына қадам басты. Бірақ, алғашқы қадамы сәтсіз болды. Команда 1992–1997 жылдарда Қазақстан чемпионатында 9−14 орындарды иеленіп жүрді. Тек, жалғыз табыс 1994 жылы болды, команда ұлттық біріншілікте 4-орын алып, Қазақстан Кубогінің финалына шықты. Алматы қаласындағы республикалық орталық стадионда өткен финалда өскемендік Востоктан 0:1 есебімен жеңіліс тапты.

90-шы жылдардың ортасында Қазақстанда қалалардың бұрынғы атауларын қайтару үрдісі болды. Қалаға Ақтөбе деген тарихи атауы беріліп, «Актюбинец» өзінің өмір сүруін тоқтатып, 1996 жылы «Ақтөбемұнайға» жол берді. Бірақ, бұл атаумен команда бар болғаны бір жыл өмір сүрді, және команданың атауы «Ақтөбе» деп өзгертілді. Тіпті, 1997 жылы Жоғарғы лига командалардың санының қысқартылуына байланысты «Ақтөбе» Бірінші лигаға түсіп қалып, Жоғарғы лигаға жаңа ғасырда қайта оралды. Қайта жаңару 2000 жылы команда «Ақтөбе-Ленто» атауымен Қазақстан чемпионатының Бірінші лигасын жеңген кезде болды (атап өтетін жайт, команда бұл лигада бар болғаны 11 матч өткізіп, 8 ойында жеңіп, 3 ойында ұтылды). Бұл жетістік команданың Суперлигаға қайта оралуына мүмкіндік берді. 2001 жылы Суперлигада 8-орын алып, келесі 3 маусымда (2002–2004) 4-5 орындарды иеленіп, команда қазақ футболының мықты клубтарының қатарына нық жақындай түсті. Келесі маусымда команда атауынан «Ленто» сөзі алынып, клуб қазіргі уақытқа дейін «Ақтөбе» атауымен өнер көрсетіп келеді.

2005 жыл команда үшін ең табысты жыл болды, клуб қостанайлық «Тобылды» 1 ұпайға озып, алғаш рет өз тарихында Қазақстан чемпионы атағын иеленді. Бұл жеңіс командаға Достастық кубогының 14-ші сайысына қатысуға мүмкіндік берді. Додадағы «Ақтөбенің» қарсыластары төмендегі командалар болды: «Металлург» (Лиепая, Латвия); «Вахш» (Қорған-Төбе, Тәжікстан); «Нефтчи» (Баку, Әзірбайжан). «Ақтөбе» өз тобынан шыға алмай, доданы топтық кезеңде аяқтады.

Достастық кубогынан басқа «Ақтөбе», чемпионатта чемпион болғанының арқасында, УЕФА Чемпиондар Лигасында бірінші квалификациялық кезеңнен бастауға жүлде алды. Жеребе тарту нәтижесінде «Ақтөбенің» қарсыласы болып тағы да Лиепая қаласының «Металлург» клубы болды. Бірақ, 2 матчтың есебін қоса есептегенде «Ақтөбе» 1:2 есебімен жеңіліс тауып, Чемпиондар Лигасымен қош айтысты.

2006 жылғы Қазақстан чемпионатында «Ақтөбе» негізгі қарсыласы «Астанадан» 4 ұпайға қалып қойып, 2-ші орын алды. Команда Қазақстан Кубогында да 1/8 финалда қосымша белгіленген уақытта Петропавл қаласының Есіл-Богатырь клубынан 0:1 есебімен жеңіліс тауып, жарыстан тыс қалды. Бірақ, команда Достастық кубогында ойнауға мүмкіндік алды, себебі ел чемпионы «Астана» бұл додада ойнаудан бас тартты. Бірақ, ақтөбеліктер топтық кезеңнен өте алмай, додамен қош айтысты.

«Ақтөбе» жаңа бапкер Владимир Мұхановтың қол астында 2007 жылы екінші рет чемпионаттың жеңімпазы атанды. 2008 және 2009 жылдары «Ақтөбе» тағы да екі рет елдің чемпионы болып, келесі үш жылдың ішінде, Қазақстан чемпионатында, 2010 жылы 2-ші орынға ие болып және 2011, 2012 жылдары 3-ші орын алып, екінші орнынан жоғары нәтижеге жеткен жоқ. 2013 жылы, басты бапкердің орнына Владимир Никитенко келіп, «Ақтөбе», егемен Қазақстан тарихында 5-ші рет елдің чемпионы болып, жанкүйлерінің арманын іске асырды.

2019 жылғы маусымда футболшылардың жалақысын уақытында төлемегені үшін ҚФФ шешімі бойынша 12 ұпайы алынып тасталды. Мұның зияныы тимей қалмады, клуб соңғы орыннан жоғары көтеріле алмай, бірінші лигаға түсіп кетті. 2020 жылы бірінші лига жеңімпазы атанып, элитаға қайта оралды.

Бұрынғы аттары[өңдеу]

  • Актюбинец (1967 – 1995)
  • Актөбемұнай (1996)
  • Актөбе (1997)
  • Актөбе-Ленто (2000-2004)
  • Ақтөбе (2005 жылдан бері)

Еурокубоктар[өңдеу]

Маусым Дода Кезең Ел Клуб Үйде Қонақта Есеп
2006/07 УЕФА Чемпиондар Лигасы 1-нші кв. кезең Латвия Латвия Металлург Лиепая 1-1 0-1 1-2
2007/08 Еуропа Лигасы 1-нші кв. кезең Аустрия Австрия Маттерсбург 1-0 2-4 3-4
2008/09 УЕФА Чемпиондар Лигасы 1-нші кв. кезең Молдова Молдова Шериф 1-0 0-4 1-4
2009/10 УЕФА Чемпиондар Лигасы 2-нші кв. кезең Исландия Исландия Хафнарфьордюр 2-0 4-0 6-0
3-нші кв. кезең Израиль Израиль Маккаби Хайфа 0-0 3-4 3-4
2009/10 Еуропа Лигасы Плей-офф Германия Германия Вердер Бремен 0-2 3-6 3-8
2010/11 УЕФА Чемпиондар Лигасы 2-нші кв. кезең Грузия Грузия Олимпи Рустави 2-0 1-1 3-1
3-нші кв. кезең Израиль Израиль Хапоэль Тель-Авив 1-0 1-3 2-3
2010/11 Еуропа Лигасы Плей-офф Нидерланд Нидерланд АЗ Алкмаар 2-1 0-2 2-3
2011/12 Еуропа Лигасы 2-нші кв. кезең Мажарстан Венгрия Кечкемет 0-0 1-1 1-1
3-нші кв. кезең Ресей Ресей Алания 1-1 1-1 1-1 (п. 2-4)
2012/13 Еуропа Лигасы 1-нші кв. кезең Грузия Грузия Торпедо Кутаиси 1-0 1-1 2-1
2-нші кв. кезең Молдова Молдова Милсами 3-0 2-4 5-4
3-нші кв. кезең Бельгия Бельгия Генк 1-2 2-1 2-4
2013/14 Еуропа Лигасы 1-нші кв. кезең Армения Армения Гандзасар 2-1 2-1 4-2
2-нші кв. кезең Норвегия Норвегия Ходд 2-0 0-1 2-1
3-нші кв. кезең Исландия Исландия Брейдаблик 1-0 0-1 1-1 (п. 2-1)

Плей-офф

Украина Украина Динамо Киев 2-3 1-5 3-8
2014/15 УЕФА Чемпиондар Лигасы 2-нші кв. кезең Грузия Грузия Динамо Тбилиси 3-0 0-1 4-0
3-нші кв. кезең Румыния Румыния Стяуа Бухарест 2-2 1-2 3-4
2014/15 Еуропа Лигасы Плей-офф Польша Польша Легия Варшава 0-1 0-2 0-3
2015/16 Еуропа Лигасы 1-нші кв. кезең Эстония Эстония Нымме Калью 0-1 0-0 0-1

Ойыншылар[өңдеу]

Негізгі құрам[өңдеу]

2021 жыл, сәуір

Қақпашылар Туған күні Азаматтығы
1 Жасур Нарзикулов 13.04.1984 Қазақстан
32 Евгений Ситдиков 25.06.2001 Қазақстан
Қорғаушылар Туған күні Азаматтығы
18 Михал Йерабек 10.09.1993 Чехия
6 Рустам Темирхан 10.08.1997 Қазақстан
17 Есен Жасанов 24.04.1998 Қазақстан
31 Әділхан Таңжарықов 25.11.1996 Қазақстан
22 Виталий Волков 22.03.1981 Ресей
2 Дінмұхаммед Қашкен 04.01.2000 Қазақстан
3 Лаша Тотадзе 24.08.1988 Грузия
5 Армен Манучарян 03.02.1995 Армения
Жартылай қорғаушылар Туған күні Азаматтығы
93 Тонго Думбия 06.08.1989 Мали
4 Демият Сламбеков 13.01.1997 Қазақстан
14 Юрий Перцух 13.05.1996 Қазақстан
20 Әлішер Назаров 01.05.1999 Қазақстан
12 Әлішер Әжімов 29.05.2001 Қазақстан
31 Әділхан Таңжарықов 25.11.1996 Қазақстан
20 Еркебұлан Нұрғалиев 12.09.1993 Қазақстан
73 Дидар Жалмұқан 22.05.1996 Қазақстан
88 Антон Шурыгин 03.12.1988 Қазақстан
Шабуылшылар Туған күні Азаматтығы
11 Игорь Сергеев 30.04.1993 Өзбекстан
23 Рифат Нурмугамет 22.05.1996 Қазақстан
93 Максим Федин 08.06.1996 Қазақстан
94 Эвре Мукам 24.05.1994 Франция
7 Олег Чернышов 23.12.1986 Ресей
9 Боян Дубайич 01.09.1990 Сербия
10 Максим Самородов 29.06.2002 Қазақстан

Рекордтар[өңдеу]

Жетістіктері[өңдеу]

Сілтемелер[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]