Көкпекті ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қазақстан ауданы
Көкпекті ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Абай облысы

Аудан орталығы

Көкпекті

Ауылдық округтер саны

9

Ауыл саны

28

Әкімі

Ділдәбек Тәжібайұлы Оразбаев

Аудан әкімдігінің мекенжайы

Көкпекті ауылы, Шериаздан көшесі, №44а

Тарихы мен географиясы
Координаттары

48°45′27″ с. е. 82°22′54″ ш. б. / 48.75750° с. е. 82.38167° ш. б. / 48.75750; 82.38167 (G) (O) (Я)Координаттар: 48°45′27″ с. е. 82°22′54″ ш. б. / 48.75750° с. е. 82.38167° ш. б. / 48.75750; 82.38167 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1932

Жер аумағы

9,1 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

13 636[1] адам (2023)

Ұлттық құрамы

қазақтар (84,23%), орыстар (9,6%), татарлар (2,58%), немістер (2,27%), басқа ұлт өкілдері (1,32%)[2]

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

18

Көкпекті ауданының әкімдігі

Қазақстан картасындағы Көкпекті ауданы

Облыс картасындағы Көкпекті ауданы

Көкпекті ауданыАбай облысының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі әкімшілік бөлік. Алғаш рет 1932 жылы құрылды. 1997 жылы аудан құрамына Самар ауданы еніп, 2022 жылы қайта бөлініп шықты. Жер аумағы 9,1 мың км².

Географиялық орны, жер бедері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан батысында Жарма, оңтүстігінде Ақсуат аудандарымен, солтүстігі мен шығысында ШҚО-ның Ұлан, Самар, Күршім аудандарымен шектесiп жатыр.

Ауданның жер бедері күрделі. Солтүстік бөлігін түгелдей Қалба жотасының шығыс жағы, оңтүстік бөлігін Зайсан қазаншұңқырының солтүстік бөлігі алып жатыр. Қалба жотасының екі беткейі де Ертіс өзенінің салаларымен тілімденген. Ауданның ең биік жері – Қаражал (1606 м). Зайсан қазаншұңқыры жалпы жазық болып келсе де оның әр жерінде шоқылар кездеседі. Олардың ең ірілері: Ұзынбұлақ (818 м), Ақшоқы (907 м), Қарақия (823 м), Толағай (721 м). Кен байлықтарынан ауданның жер қойнауында түсті металдардың, құрылыс материалдарының (әктас, қиыршықтас) мол қоры бар. Таз шоқысы түгелдей дерлік әктастан тұрады.

Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ауданның климаты тым континенттік: қысы суық, жазы ыстық, қуаң (Зайсан қазаншұңқырында). Қаңтарда ауаның орташа температурасы –20,9°С, шілдеде 20,4°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 мм-ден (қазаншұңқырда) 350 – 400 мм-ге дейін барады (Қалба жотасында). Қалба мен оның оңтүстік-батыс сілемінен Зайсан көлі мен Ертіс өзеніне Қарабұғаз, Қурайлы, Көкпекті (салалары Шегелек, Талды, Қосағаш, Кіндікті), Үлкен Бөкен (салалары: Тасмөңке, Тентек, Кішібөкен), Құлажон, т.б. өзендер құяды. Солтүстік-батыстағы Ақсу, Қурайлы өзендері Зайсан көліне жетпей, оның жағасындағы құмға сіңіп кетеді. Ауданның оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағын Зайсан көлі мен Ертіс өзеніндегі Бұқтырма бөгені алып жатыр. Аудан жерінің топырағы, негізінен, бозғылт қоңыр. Қалба тауында және өзен аңғарларында қара топырақ тараған. Далалы өңірде бетеге, көде, сарыбас жоңышқа, ұсақ шоқылы жерлерде қараағаш, тобылғы өседі. Тау ішіндегі ылғалды жерлерде шалғын, Қалба жотасында қылқан және жалпақ жапырақты орман, оның сілемдерінің бойында шоқ қайың, терек, мойыл, долана, қарақат, әр түрлі шөптер өседі. Жануарлар дүниесінен қасқыр, түлкі, аю, күзен, қоян, тиін, бұғы, елік, құстардың сан алуан түрі (қаз, үйрек, аққу, шағала, қызғыш, бүркіт, қаршыға, лашын, ителгі, кезқұйрық, тұрымтай, т.б.) тараған. Көлдер мен өзендерде әр түрлі балықтар мекендейді.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1939 1959 1970 1979 1989[3] 1999 2009[4] 2021 2023
23719 28226 33361 32970 32808 45746 18375 13932 13636

Тұрғындары 13 636 адам (2023). Ұлттық құрамы: қазақтар – 76,23%, орыстар – 19,80%, татарлар – 1,52%, немістер – 1,39%, басқа ұлт өкілдері – 1,06%.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

28 елді мекен 9 ауылдық округке біріктірілген:

Әкімшілік бірлік Орталығы Елді мекендері Халқы (2021)[5]
Биғаш ауылдық округі Биғаш ауылы 2 380
Көкжайық ауылдық округі Көкжайық ауылы 4 1479
Көкпекті ауылдық округі Көкпекті ауылы 5 5718
Қойгелді Аухадиев ауылдық округі Преображенка ауылы 3 1445
Тассай ауылдық округі Тассай ауылы 4 1255
Теректі ауылдық округі Теректі ауылы 1 623
Үлгілі Малшы ауылдық округі Үлгілі Малшы ауылы 4 1112
Үлкен Бөкен ауылдық округі Үлкен Бөкен ауылы 3 1452
Шұғылбай ауылдық округі Шұғылбай ауылы 2 468
ЖАЛПЫ САНЫ 28 13932

Ірі елді мекендері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Елді мекен Халқы
(2021)
Көкпекті 5103
Үлкен Бөкен 1296
Преображенка 1159
Тассай 1000
Көкжайық 995
Үлгілі Малшы 645
Теректі 623
Шұғылбай 398
Биғаш 334

Әкімдері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Асхат Смаилов (2018-2020)
  2. Серікқазы Садуақасов (2020-2021)
  3. Раджан Сейітқанов (2021-2022)
  4. Ділдәбек Оразбаев (06.2022 бастап)

Ауыл шаруашылығы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ауыл экономикасының негізін а. ш. құрайды. Ауданда 235,8 мың га-дан астам а. ш. жері бар, 73,7 мың га егістік жер, 36,5 мың га шабындық, 125,6 мың га жайылым. Аудан жері арқылы солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай респ. маңызы бар Павлодар – Семей – Георгиевка – Көкпекті – Зайсан – Майқапшағай (Қытаймен шекараға дейін) және облыстық маңызы бар Өскемен – Жарма автомобильдік жолдары өтеді.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]