Ұзынкөл ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Координаттар: 54°08′ с. е. 65°35′ ш. б. / 54.133° с. е. 65.583° ш. б. / 54.133; 65.583 (G) (O) (Я)
Қазақстан ауданы

Ұзынкөл ауданы

Қазақстан картасындағы Ұзынкөл ауданы
Жалпы мағлұмат

Облысы

Қостанай облысы

Құрылған уақыты

17 қазан 1939 жыл[1]

Тұрғыны

23 023[2] (2015 жыл)

Ұлттық құрамы

орыстар (48,10%)
қазақтар (39,21%)
украиндар (6,51%)
немістер (1,70%)
белорустар (1,22%)
татарлар (1,19%)[2]

Жер аумағы

7 157[3] км²

Автомобиль коды

10

Уақыт белдеуі

UTC+6:00
Әкімшілік құрылымы

Аудан орталығы

Ұзынкөл

Ауылдық округтер саны

16

Ауыл саны

41
Аудан әкімдігі

Әкімі

Қанат Маратұлы Сәрсембае[4]

Ресми сайты

uzunkol.kostanay.gov.kz

Ұзынкөл ауданыҚостанай облысының солт-нде орналасқан әкімш.-аумақтық бөлініс. 1939 ж. құрылған. 1966 жылға дейін Ұзынкөл, 1966 — 96 жылдар аралығында Ленин ауд. болып аталып келді. Жерінің аум. 7,2 мың км2. Халқы 27,5 мың адам (2005). Аудандағы 53 елді мекен 17 ауылдық округке біріктірілген. Аудан орт. — Ұзынкөл а. Аудан Батыс Сібір жазығының қиыр оңт.-батыс аумағында орналасқан. Жер бедері негізінен жазық. Тек орт. және батыс бөлігі біршама көтеріңкі келген. Абс. биікт. 185 м. Обаған өз. аңғарының абс. биікт. 89 м. Аумағының басым бөлігін көлді, сайлы-жыралы ландшафт алып жатыр. Жер қойнауынан құрылыс материалдары барланған, олардың кейбіреулері өндіріледі. Геол. тұрғыдан аудан аумағы Батыс Сібір эпигерцинді тақтасы мен Торғай иіндісінің (Тұран тақтасының) түйіскен жерінде орналасқан. Оның бетін неогеннің миоцен шөгінділері жапқан. Ауданның қиыр оңт. мен орта тұсында гранитті, кварцитті, кристалды тақтатастар жер бетіне шығып жатыр. Қалған бөліктерін сазды-неогенді, құмдақты-құмайтты тұнба шөгінділері жапқан. Сулы горизонттар олигоцен мен эоцен қабаттарында кездеседі. Суы сәл кермек. Термальды жер асты суының минералд. 3,02 г/л-ге дейін жетеді. Аудан Тобыл — Обаған артезиан алабында жатыр. Климаты тым континенттік, қысы суық, аязды, боранды, жазы жылы, қуаң. Қаңтар айындағы ауаның орташа темп-расы –17 — 19С, шілдеде 19 — 21С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 300 — 350 мм. Ауданның батысымен Обаған өз. ағып өтеді. Көлдер көп, басым бөлігі тұщы. Олардың жалпы аум. 33,8 мың га. Қрі көлдері: Сарыоба, Речное, Сарыбалық, Жарқайың, Жасылбағар, Айжан, т.б. Жері негізінен қара топырақты, көлдер маңында шалғынды-сортаңды қара топырақ тараған. Өсімдік жамылғысында боз, бетеге, бидайық, т.б. астық тұқымдас шөптер өседі. Қайың, теректерден тұратын сирек шоқ ормандар кездеседі. Тың жерлерді игеруге байланысты жерінің көп бөлігі жыртылған. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, бұлан, елік, сарышұнақ, аламан, құстардан үйрек, қаз мекендейді. Көлдерінде балық көп. Аудан халқының басым бөлігін қазақтар құрайды. Одан басқа орыс, украин, мордва, татар, беларусь, т.б. ұлт өкілдері тұрады. Аудан аумағында халық біркелкі қоныстанған. Халықтың 1 км2-ге шаққандағы орташа тығызд. 3,8 адам. Қрі елді мекендері: Ұзынкөл (5,8 мың адам), Троебратский (2,6), Пресногорьковка (1,8), Ершовка (1,2), Новопокровка (1,0). Ауданда 1995 жылға дейін астық өндіруге, оған қосымша сүтті-етті ірі қара, шошқа, картоп өсіруге маманданған 15 кеңшар, 1 мал бордақылау пункті болған. Олардың барлығы нарықтық экономикаға байланысты жекешелендіріліп, ауданда 2 АҚ, 40-қа жуық ЖШС және 400-ден астам шаруа қожалығы және 7 агр. құрылым құрылды. Аудандағы а. ш-на жарамды жердің аум. 425,2 мың га, оның ішінде жыртылатын жер 279,7 мың га. Ұ. а-нда а. ш. өнімдерін өндірумен айналысатын 3 ЖШС (“Арзамас”, “Алтын бидай” және “Ұзынкөл” агр. фирмасы) жұмыс істейді. Жалпы білім беретін 48 мектеп, 1 мәдениет үйі, 11 клуб, 13 кітапхана жұмыс істейді. Емдеу-сауықтыру мекемелерінен ауд. аурухана, емхана, санэпидстанса, 11 фельдш.-акушерлік және 17 фельдш. пункт, 11 дәріхана, т.б. бар. Аудан жері арқылы Қорған — Самара т. ж., Қостанай — Петропавловск, Ұзынкөл — Сарыкөл, Ұзынкөл — Звериголовское автомоб. жолы өтеді.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Историческая справка. Официальный сайт акимата Узункольского района Костанайской области. Тексерілді, 28 қаңтар 2016.
  2. a b 2015 жыл басына Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті. Тексерілді, 28 қаңтар 2016.
  3. Аудан паспорты. Ұзынкөл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы. Тексерілді, 4 қаңтар 2017.
  4. Аудан әкімі. Ұзынкөл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы. Тексерілді, 4 қаңтар 2017.