Қамысты ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қазақстан ауданы
Қамысты ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Қостанай облысы

Аудан орталығы

Қамысты

Ауылдық округтер саны

9

Ауыл саны

17

Әкімі

Ерлан Әлімбайұлы Жаулыбаев

Аудан әкімдігінің мекенжайы

Қамысты ауылы, Ержанов көшесі, №61

Тарихы мен географиясы
Координаттары

51°58′48″ с. е. 61°47′24″ ш. б. / 51.98000° с. е. 61.79000° ш. б. / 51.98000; 61.79000 (G) (O) (Я)Координаттар: 51°58′48″ с. е. 61°47′24″ ш. б. / 51.98000° с. е. 61.79000° ш. б. / 51.98000; 61.79000 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1955 жыл

Жер аумағы

12,1 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

10 876[1] адам (2023)

Ұлттық құрамы

қазақтар (47,41%)
орыстар (27,34%)
украиндар (13,68%)
немістер (2,66%)
беларустар (2,07%)
татарлар (1,57%)
башқұрттар (1,45%)
басқалары (3,82%)[2]

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

10

Қамысты ауданының әкімдігі

Қазақстан картасындағы Қамысты ауданы

Қамысты ауданыҚостанай облысының батысында орналасқан әкімшілік бөлініс (1955 жылдан). Жер аумағы 12 мың км².

Географиялық орны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Солтүстігінде Бейімбет Майлин, Денисов, шығысында Әулиекөл, Науырзым, оңтүстігінде Жангелді ауданымен және Ақтөбе облысының Әйтеке би ауданымен, батысында Жітіқара ауданы және Ресей Федерациясымен шектеседі.

Жер бедері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан облыстың батыс жағында Торғай Үстіртінің солтүстік-батыс жағын алып жатыр. Жер беті негізінен белесті жазық дала. Шығысын көптеген көл қазаншұңқырлары және жырауылысайлар, өзен аңғарлары, батыс жағын Тобыл өзеннің еңістеу өңірі қамтиды. Аудан аумағының оңтүстік бөлігін оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Сыпсыңағаш қолаты қиып өтеді. Жайылма ауылынан шығысқа қарай Қоңыртау тауы орналасқан. Жер беті жоғарғы олигоценнің, неогеннің және төрттік кезеңнің шөгінділерінен түзілген. Кен байлықтарынан боксит кентасы мен отқа төзімді саз бар.

Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Климаты тым континенттік. Қысы суық, жазы біршама ыстық. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 200 – 250 мм. Желді және боранды күндер (қыста) жиі байқалады. Жел көбінесе оңтүстік-батыстан соғады. Ауданның топырағы карбонатты қоңыр, қызғылт қоңыр, кей жерінде тастақты келген. Оларда селеу, бетеге аралас жусан басым, қазаншұңқырлар мен бидайықтарда шалғынды өсімдіктер өседі. Жануарлардан: қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, күзен, суыр, сарышұнақ, құстардан: қаз, үйрек, тырна, байғыз, бүркіт, шіл, бөдене, дуадақ, бозторғай, т.б. тіршілік етеді. Тобыл өзенінде алабұға, шортан, оңғақ, көкшұбар, т.б. балықтар бар.

Су торабы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қамысты ауданы көлге бай, олардың көпшілігі Сыпсыңағаш қолатында орналасқан және жартысына жуығы тұщы көлдер. Қулыкөл, Талдыкөл, Ақбай, Тұмарлықопа, Жолшора, Шөптікөл, Мамыркөл, Жаркөл, т.б. көлдерінде балық кәсіпшілігі дамыған. Табиғаты әсем Үлкен Кіндікті көлінің бойында жабайы шошқа мекендейді. Орқаш көлінде ас тұзы өндіріледі. Теңіз бен Шұңқырқопа көлдері Тауынсор қорықшасының құрамына енеді. Аудан аумағының батыс жағымен (66 км-ге жуық) Тобыл өзен ағып өтеді.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1959 1970 1979 1989[3] 1999 2009[4] 2021
 18709 27831 29860 31446 23146 15807 11714

Тұрғындар саны – 12 362 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 48,62%, орыстар – 26,20%, украиндар – 13,70%, немістер – 2,81%, беларустар – 2,05%, татарлар – 1,47%, башқұрттар – 1,41%, молдовандар – 0,57%, басқа ұлт өкілдері – 3,17%.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

17 елді мекен 3 ауылдық әкімдік пен 6 ауылдық округке біріктірілген:

Әкімшілік бірлік Орталығы Елді мекендері Халқы (2009)
Адай ауылдық округі Адай ауылы 3 1313
Алтынсарин ауылдық әкімдігі Алтынсарин ауылы 1 1902
Аралкөл ауылдық округі Аралкөл ауылы 2 727
Арқа ауылдық округі Арқа ауылы 2 1930
Бестөбе ауылдық әкімдігі Бестөбе ауылы 1 841
Дружба ауылдық әкімдігі Дружба ауылы 1 462
Клочков ауылдық округі Клочково ауылы 2 937
Қамысты ауылдық округі Қамысты ауылы 4 6872
Қарабатыр ауылдық округі Қарабатыр ауылы 1 1025

Ірі елді мекендері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Елді мекен Халқы
(2009)
Қамысты 5344
Арқа 1585
Алтынсарин 1537
Қарабатыр 1025
Бестөбе 841
Адаевка 746
Фрунзе 601
Ливановка 529
Клочково 522

Шаруашылығы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шаруашылығы астық өндіру мен мал өсіруге маманданған. Аудан бойынша ауыл шаруашылық жерінің жалпы аумағы 1 млн. 196 мың га, оның ішінде жыртылған жері 414,6 мың га, шабындығы 9,1 мың га, жайылым 711,1 мың га (2008).

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]