Қарашай-малқар тілі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Қарашай-балқар тілі бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search
Қарашай-малқар
Къарачай-Малкъар/Qarachay-Malqar
Сөйлеу орны: Ресей 
Аумағы: Қабарда-Балқария, Қарашай-Черкесия
Барлық сөйлеушілері: 400,000
Тіл ұясы: Алтай[1] (controversial)
 Түркі
  Қыпшақ
   Қыпшақ-құман
    Қарашай-малқар 
Жазу әдісі: Кирил әліпбиі
Тіл белгілері
ISO 639-1: ешқандай
ISO 639-2: krc
ISO 639-3: krc

 


Қарашай-малқар тілі (өзін-өзі атауы: къарачай-малкъар тил) — қарашайлар мен балқарлар сөйлейтін түркі тілдер жанұясына жататын қыпшақ тілдерінің бірі. Оның екі диалектісі бар, айырмашылығы — қарашайлар /tʃ/ және /ʒ/, ал балқарлар /ts/ және /z/ деген екі дыбысты қолданады.

Түркі тілдерінің қыпшақ тобына жатады. Негізінен Ресей Федерациясының Қарашай-Шеркес және Кабарда-балқар республикаларында таралған. Осы екі республикада мемлекеттік тіл болып табылады. Ресейде 303 мың адам сөйлейді (2002 ж. Санақ). Қазіргі жазуы кириллицаға негізделген.

Әліпбиі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазіргі заманғы қарашай-балқар әліпбиі

А а Б б В в Г г Гъ гъ Д д Дж дж Е е
Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Къ къ Л л
М м Н н Нг нг О о П п Р р С с Т т
У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ ъ
Ы ы ь Э э Ю ю Я я

Мысалдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазақша Қарашай-балқарша
(кирил)
Қарашай-балқарша
(latın)
Сәлеметсіз бе! Кюнюгюз ашхы болсун! Künügüz aşhı bolsun!
Қалайсыз? Къалайсыз? Qalaysız?
Сенің атың кім? Сени атынг къалайды? Seni atıñ qalaydı?
Сенің жасың нешеде? Санга ненча джыл болады? Saña nença cıl boladı?
Кешіріңіз! Кечериксиз! Keçeriksiz!
Бала шөлмекті сындырды. Джашчыкъ шышаны сындырды. Caşçıq şışanı sındırdı!

Сандар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • 0. ноль
  • 1. бир
  • 2. эки
  • 3. юч
  • 4. тёрт
  • 5. беш
  • 6. алты
  • 7. джети
  • 8. сегиз
  • 9. тогъуз
  • 10.он

Сілтемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. "[1] Ethnologue"

Сыртқы сілтемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Үлгі:Lang-stub