II Әбділхамит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Абдул-Хамид ІІ бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
II Әбділхамит
عبد الحميد ثانی
Мүміндер әмірі
Екі киелі қаланың қызметкері
II Әбділхамит
Лауазымы
Ту
Ұлы Османлы Мемлекетінің сұлтаны
Ислам халифатының халифі
31 тамыз 187627 сәуір 1909
Ізашары: V Мұрат
Ізбасары: V Мехмет
Өмірбаяны
Діні: Ислам
Дүниеге келуі: 22 қыркүйек 1842(1842-09-22)
Константиние,
Ұлы Османлы Мемлекеті
Қайтыс болуы: 10 ақпан 1918(1918-02-10) (75 жас)
Константиние,
Ұлы Османлы Мемлекеті
Жерленді: II Махмұт мазары,
Ыстамбұл
Әкесі: I Әбділмәжит
Анасы: Тірімүжган сұлтан
Жұбайы: Нәзікеда қатынәпенді
Бедрифелек қатынәпенді
Сафиназ Нұрефзун қатынәпенді
Бидар қатынәпенді
Ділпесент қатынәпенді
Мезиде Местан қатынәпенді
Емсалинұр қатынәпенді
Айша Дестізер Мүшфиқа қатынәпенді
Балалары: Ұлдары:
Мехмет Сәлім әпенді
Ахмет Нұри әпенді
Мехмет Әбділқадір әпенді
Мехмет Бұрханеддин әпенді
Әбдірақым Хайри әпенді
Ахмет Нұреддін әпенді
Мехмет Бедреддін әпенді
Мехмет Әбіт әпенді
Қыздары:
Рафия сұлтан
Айша сұлтан
Шадие сұлтан
Наиле сұлтан
Фатима Наиме сұлтан
Зекие сұлтан
Үлвие сұлтан
Қадиша сұлтан
Әлия сұлтан
Жәмилә сұлтан
Салиха сұлтан
Қолтаңбасы: Қолтаңбасы

II Әбділхамит (осм. عبد الحميد ثانی‎ — Abd ül-Hamîd-i sânî, түр. İkinci Abdülhamit, Gazi Abdülhamit; 22 қыркүйек 1842 жыл10 ақпан 1918 жыл) — Ұлы Османлы Мемлекетінің 34-ші сұлтаны, Ислам халифатының 113-ші халифі.

Өмірбаяны[өңдеу]

II Әбділхамит 1842 жылы османлы елордасы Константиниеде османлы сұлтаны I Әбділмәжит шаңырағында дүниеге келді. 93 күн билеген ағасы V Мұрат телілігіне байланысты 1876 жылдың 31 тамызында тақтан тайдырылды. Оның орнына таққа II Әбділхамит отырды.

Билеген жылдары[өңдеу]

II Әбділхамит тұғрасы

Түркиядағы осы қапылысты сәтті өз ықпалын жүргізуге пайдаланғысы келген Ресей 1877 жылдың 24 сәуірінде Османлы сұлтандығына соғыс ашты. Бұл соғыс тарихта "93 соғысы" (түр. 93 Harbі) деген атпен әйгілі. 1878 жылдың 31 қаңтарында Эдирне бітім шарты жасалды. Соғыс ауыр зардаптармен аяқталды. II Әбділхамит енді бүкіл әкімшілік істерін өз қолына алып, сыртқы саясат мәселелеріне ерекше ден қойды. 1878 жылдың 20 мамырында Ресеймен, 4 шілдесінде Ұлыбританиямен, тамызында Германиямен, 1881 жылдың 12 мамырында Франциямен, 2 тамызында Грекиямен бітім шарттарға қол жеткізді. II Әбділхамит ішкі саясатта мемлекеттік құрылымды жетілдіруде түркішілдік бағытын ұстанды. Сыртқы саясатта ірі мемлекеттер мен кіші мемлекеттердің өзара теңдігі қағидасын сақтай отырып, жер көлемі 10 млн км²-тан асатын Османлы сұлтандығының тұтастығын қорғай алды. II Әбділхамит 1909 жылдың 27 сәуірінде тақтан түсіп, оның орнына 33 жыл бойы санжақбей болған інісі V Мехмет таққа отырды.

Ажалы[өңдеу]

II Әбділхамит одан кейін тағы 9 жыл өмір сүріп, 75 жасында дүниеден өтті. Мәйіті II Махмұт мазарында жерленді.[1]

Бетсуреттері[өңдеу]

Садрағзамдары[өңдеу]

Есімі Қызмет атқарған мерзімі Уақыты
251 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 31 тамыз 1876 жыл19 желтоқсан 1876 жыл 4 ай
252 Мидхат паша 19 желтоқсан 1876 жыл5 ақпан 1877 жыл 3 ай
253 Ибраһим Атхам паша 5 ақпан 1877 жыл11 қаңтар 1878 жыл 2 жыл
254 Ахмет Хамди паша 11 қаңтар 1878 жыл4 ақпан 1878 жыл 1 ай
255 Ахмет Уәпік паша 4 ақпан 1878 жыл18 сәуір 1878 жыл 2 ай
256 Мехмет Садық паша 18 сәуір 1878 жыл28 мамыр 1878 жыл 1 ай
257 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 28 мамыр 1878 жыл4 маусым 1878 жыл 7 күн
258 Мехмет Есет Савфет паша 4 маусым 1878 жыл4 қазан 1878 жыл 4 ай
259 Қайыреддін паша 4 қазан 1878 жыл28 шілде 1879 жыл 9 ай
260 Ахмет Әріпи паша 28 шілде 1789 жыл18 қазан 1879 жыл 3 ай
261 Кіші Мехмет Сейіт паша 18 қазан 1879 жыл9 маусым 1880 жыл 8 ай
262 Мехмет Қадір паша 9 маусым 1880 жыл12 қыркүйек 1880 жыл 3 ай
263 Кіші Мехмет Сейіт паша 12 қыркүйек 1880 жыл2 мамыр 1882 жыл 2 жыл
264 Әбдірахман Нұреддін паша 2 мамыр 1882 жыл12 шілде 1882 жыл 2 ай
265 Кіші Мехмет Сейіт паша 12 шілде 1882 жыл30 қараша 1882 жыл 4 ай
266 Ахмет Уәпік паша 1 желтоқсан 1882 жыл3 желтоқсан 1882 жыл 2 күн
267 Кіші Мехмет Сейіт паша 3 желтоқсан 1882 жыл24 қыркүйек 1885 жыл 3 жыл
268 Мехмет Кәміл паша 24 қыркүйек 1885 жыл4 қыркүйек 1891 жыл 6 жыл
269 Ахмет Жеват паша 4 қыркүйек 1891 жыл9 маусым 1895 жыл 4 жыл
270 Кіші Мехмет Сейіт паша 9 маусым 1895 жыл3 қазан 1895 жыл 4 ай
271 Мехмет Кәміл паша 3 қазан 1895 жылқараша 1895 жыл 1 ай
272 Халил Рыфат паша қараша 1895 жыл9 қараша 1901 жыл 6 ай
273 Кіші Мехмет Сейіт паша 13 қараша 1901 жыл15 қаңтар 1903 жыл 1 жыл
274 Мехмет Фәрит паша 15 қаңтар 1903 жыл22 шілде 1908 жыл 5 жыл
275 Кіші Мехмет Сейіт паша 22 шілде 1908 жыл6 тамыз 1908 жыл 15 күн
276 Мехмет Кәміл паша 6 тамыз 1908 жылақпан 1909 жыл 6 ай
277 Ахмет Тәупік паша 31 наурыз 1909 жыл27 сәуір 1909 жыл 1 ай

Қызықты деректер[өңдеу]

  • II Әбділхамит османлы сұлтандарының ішінде ең көп садрағзамдар ауыстырды. Оның тұсында садрағзамдар 26 рет ауысты.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3

Сілтемелер[өңдеу]

Ottoman flag.svg Ұлы Османлы Мемлекетінің сұлтандары Imperial standard of the Ottoman Sultan.svg
Ізашары
V Мұрат
II Әбділхамит
31 тамыз 187627 сәуір 1909
Ізбасары
V Мехмет
I Осман · Орхан · I Мұрат · I Баязит · Сұлтанаралық · I Мехмет · II Мұрат · II Мехмет · II Мұрат · II Мехмет · II Баязит · I Сәлім · I Сүлеймен · II Сәлім · III Мұрат · III Мехмет · I Ахмет · I Мұстафа · II Осман · I Мұстафа · IV Мұрат · Ибраһим · IV Мехмет · II Сүлеймен · II Ахмет · II Мұстафа · III Ахмет · I Махмұт · III Осман · III Мұстафа · I Әбділхамит · III Сәлім · IV Мұстафа · II Махмұт · I Әбділмәжит · Әбділғазиз · V Мұрат · II Әбділхамит ·
V Мехмет · VI Мехмет · II Әбділмәжит (соңғы халиф)
Әулет · Шежіре · Санат