Белград

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қала
Белград
Београд
Belgrade Montage.jpg
Ту Елтаңбасы
Ту Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Сербия

Статусы

Астана

Басшысы

Зоран Радойичич

Тарихы мен географиясы
Бұрынғы атаулары

Сингидунум
Белиград

Координаттары

44°49′ с. е. 20°28′ ш. б. / 44.817° с. е. 20.467° ш. б. / 44.817; 20.467 (G) (O) (Я)Координаттар: 44°49′ с. е. 20°28′ ш. б. / 44.817° с. е. 20.467° ш. б. / 44.817; 20.467 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

359,92[1] км²

Орталығының биiктігі

116,75 м

Уақыт белдеуі

UTC+1, жазда UTC+2

Тұрғындары
Тұрғыны

1 233 796[2] адам (2011)

Тығыздығы

3,241 адам/км²

Агломерация

1 670 000

Ұлттық құрамы

Сербиялықтар

Ресми тілі

Серб тілі

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+381 11

Пошта индексі

11000

Автомобиль коды

BG

beograd.rs

Белград картада
Белград
Белград

Белград (серб. Београд) — Сербияның астанасы және ең ірі қаласы. 1403 жылы Сербияның астанасы, 1918 -2003 жылдары Югославияның астанасы, 2003-2006 жж. Сербия және Черногорияның астанасы болды. Сербияның ірі экономикалық, өндірістік және мәдени орталығы. Қала Сербияның орталық бөлігінде Сава өзенінің Дунайға ағысы тұсында орналасқан. Белград қаласының өңірінің аумағы 3227 км²-ді құрайды. Қала 1999 жылы НАТО-лықтардың бомбалауы кезеңінде қатты зардап шекті. 1.233.796[3] (2 млн. тіркелмеген адам санымен.) тұрғыны бар.

Географиясы[өңдеу]

Место впадения Савы в Дунай

Белград - Нови-Белград пен Земун аудандарының географиялық орналасуы Сремде болғанымен, Сава мен Дунай атты екі өзеннің бойында орналасқан, оның аймағына енеді (бұл екі аудан Белград бөлігі болып табылады.) Палилула ауданының бір бөлігі Банатта жатыр, бірақ оның аймағына енбейді. Срем мен Банат – Орталық Еуропа, ал қалған оңтүстіктегілер - Балқандікі. Нақты дерекке сүйенсек, Балқан түбегінің және Орталық Еуропаның шекаралары Белградта жатыр[4].

Тарихы[өңдеу]

XVI ғасырдағы Белград

Қаланың шығу тарихы Сава мен Дунай өзендерінің құйылысындағы Сингидунум қонысының негізін қалаған кельттер (скордиск ұлысы) дәуіріне алып келеді. Белград қарқынды өткен шағында 40 әскерді жеңіп алып, 38 рет қайтадан сапқа тұрғызды.Қаланың ескі қамалы кельттер мен римдіктерді, готтар мен франктерді, славян мен түріктерді жолықтырып отырды.

Қала сербтік атауымен алғашқы рет ІХ ғасырда шыға бастады. Белградқа бұлғарлар иелік етті, ХІ-ХІІ ғғ. Ол Византия қоластында болды, ал кейін бұлғар, сербтер, мажарлықтар иелік етті. 1427 жылдан бері Белград – 1456 жылы мажарлық әскербасы Яноша Хуньяди Түрік сұлтаны МЕХМЕТ ІІ қоршауға алынған қаласындағы әскерін талқандаған дуалы болған мажарстанның шекаралық бекінісі. 1521 жылы Белградты түріктер басып алды. Аустрялықтар мен түріктер шайқасында Белграды аустриялықтар қолына үш рет өтті. (16881690, 17171739, 17891791). 1806 жылы түріктерден азат етілген Белград сербтер княздігінің астанасы болды. (корольдік – 1882жылдан бері).

18131830 жылдар аралығында қала 1867 жылға дейін қала ортасында тұрғызылған бекінісін бермей қойған түріктер қожалығында болды. Бірінші дүние соғысында Белград екі рет аустрия әскері жаулап алды. (18 қараша — 2 желтоқсан 1914; 26 қыркүйек 1915 — 18 қазан 1918). 1918 жылдың 1 желтоқсанында сербтер, хорваттар, словендер Корольдігі болды. (1929 жылдан бері - Югославия).

1941 жылдың 13 сәуірінде Герман басқыншылары басып алып, 1944 жылы 20 қазанда кеңес әскерінің және Югославияның халықтық – азаттық әскері күшімен азат етілді. 1945 жылдың қараша айында Белград ЮФХР астанасы деп жарияланды (1963 жылы – Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы)[5].

Әкімшілік-аймақтық бөлініс[өңдеу]

Климаты[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Републички завод за статистику Србије
  2. http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Starost%20i%20pol-Age%20and%20sex.pdf
  3. http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Starost%20i%20pol-Age%20and%20sex.pdf
  4. Град Београд: Географски положај Үлгі:Ref-sr  (ағыл.)  (нем.)
  5. Большая советская энциклопедия: Белград  (орыс.)