Абхаздар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Abkhaz
(Аҧсуа)

Abkhaz-deputatklk.jpg

Бүкіл халық саны

ca. 200,000 - 600,000

Маңызды жұрты бар аумақтар
 Түркия 39,000 - 500,000 [1][2][3][4]
 Абхазия 94,606 [5]
 Грузия (without Abkhazia) 3,527 [6]
 Ресей 11,366 [7]
 Сирия 5,000 [4]
 Германия 5,000 [4]
 Украина 1,458 [8]
Тіл(дер)і
Abkhaz, Turkish, Russian, Georgian
Дін(дер)і
Eastern Orthodox, Sunni Islam
Қатысты этникалық топтары
Abazins, Adyghe, Ubykh

АБХАЗДАР (өз атауы — апсуа) — халық. Грузияда — 96 мың адам, соның ішінде Абхазия Республикасында 93 мың (1992). Біразы Түркия, араб елдеріне 19 ғасырдың 2-жартысында қоныс аударған. Абжуй, гудаут, самурзакан этникалық топтары бар. Жалпы саны 115 мың адам. Еуропа нәсілінің балк-кавказ тармағына жатады, абжуй, бзыб тілінде сөйлейді, жазуы кириллицаға негізделген. Дінімұсылман-сүнит, православие дінін ұстанатындар да бар. АБХАЗДАРдың ата-тегі Батыс Кавказды ежелден мекендеген. Ассирия жазбаларында — абешла, көне деректерде — абазг деп аталған. 8-10ғасыр Абхаз патшалығы кезінде көп тайпалар абхаз халқының құрамына кірді. 13 ғасырдың 2-жартысында Абхаз патшалығын моңғол-татарлар жаулап алды. 16 ғасырдан бастап Түркия бодандығында болды. 17 ғасырдың басында дербес Абхазия княздығы құрылды. 1810 жылы Ресей империясының құрамына кірді (1864 жылдан бастап Сухуми округі). 1921жылы Абхазия ССР-і құрылды. 1921 жылдан бастап Грузия ССР-нің құрамына енді, 1931 жылдан АССР құқығын иемденді. 1990 жылдың желтоқсанынан Абхазия автономиялық республикасы, 1992 жылы шілдесінен Абхазия Республикасы. 1992 — 94 жылдары аралығында Абхазия Республикасы территориясында елдің мемлекет мәртебесіне байланысты қарулы қақтығыстар болды.

Кәсібі[өңдеу]

АБХАЗДАРдың негізгі кәсібі — егіншілік, отарлап мал бағу, омарташылық және аң аулау. Жүгері, бидай, темекі, мақта, жүзім, жеміс-жидек, ірі қара, тауда ешкі өсіреді. Кейін шай, цитрус жемістерін өсіре бастады. Дәстүрлі қолөнері — ауыл шаруашылығы құралдарын, ыдыс-аяқ, аң мүйізінен, темірден әшекейлер жасау, кесте тігу, кілем тоқу, ағаш өңдеу. Үлкен патриархалдық отбасына — аталықтарға бірігеді. 19 ғасырда көршілік қауым көбейе бастады. Дөңгелек, төртбұрышты шетеннен тоқылған баспаналар 19 ғасыр ағаш үйлермен, 2 қабатты тас үйлермен ауыстырылды. Ерлер — жүннен тоқылған немесе мақталы шалбар, көйлек, бешпет, бурка, киіз қалпақ киеді. Әйел киімдері — бүрмелі шалбар, тік жағалы көйлек, бешпет, байлауыш, ағаш кебіс. Ұлттық тағамдары — мамалыга, ашыған сүт, ірімшік, көкөніс, пісірілген қой, қуырылған құс еті (аджика).

Галерея[өңдеу]

  • Қазақ ұлттық энциклопедиясы

  1. Abkhaz. Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version
  2. (2009) Abkhazia Seeking Turkish Recognition of Independence
  3. (2009) ABKHAZIA’S DIASPORA: DREAMING OF HOME
  4. a b c Chirikba 2003 p8
  5. (2003) 2003 Census statistics (Орысша)
  6. (2002)
  7. 2002 Census statistics (Орысша)
  8. [1]