Уикипедия:Бүгін/Қыркүйек
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Оқиғалар
Дүниеге келгендер
- 1848 — Огюст Анри Форель (1931), швейцариялық невропатолог, психиатр, энтомолог және қоғам қайраткері
- 1875 — Эдгар Берроуз (1950), американдық жазушы
- 1877 — Френсис Астон (1945), ағылшын физигі, химигі, химиядан 1922 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
- 1887 — Блез Сандрар (шын аты Фредерик-Луи Созе) (1961), француз жазушысы.
- 1906 — Хоакин Балагер (2002), ақын, тарихшы, Доминикан Республикасының президенті
Қайтыс болғандар
- 1729 — Ричард Стил, ағылшын жазушысы.
- 1836 — Соломон Иванович Додашвили (1805), грузиндік ағартушы, жазушы және қоғам қайраткері
- 1885 — Эмиль Эггер (en:Émile Egger) (1813), француз филологы және тарихшы.
- 1970 — Франсуа Мориак (1885), француз ақыны және жазушы, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
- 1982 — Хаскелл Карри (1900), американдық математик
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
- 1789 — АҚШ Қаржы министрлігінің негізделуі.
- 1919 — АҚШ-та темір жолшылардың ереуіл жасауына тыйым салынды.
- 1971 — Бiрiккен араб Республикасы өзінің тарихи Мысыр атауын қайтарды
- 1991 — АҚШ Латвия, Литва және Эстония мемлекеттердің тәуелсіздігін мойындады.
- 1996 — Украинада гривна жаңа валютасы енгiзiлді
Дүниеге келгендер
- 1814 — Эрнст Курциус (Ernst Curtius (ағыл.)) (1896), неміс археологы
- 1852 — Поль Бурже (1935), француз жазушысы
- 1877 — Фредерик Содди (1956), ағылшын физигі, химигі, радиоактивтік ыдырау теориясының авторы
- 1913 — Билл Шенкли (1981), «Ливерпуль» футбол клубының әйгілі бапкері.
- 1964 — Киану Ривз, американдық киноактер
Қайтыс болғандар
- 1910 — Анри Руссо, француз суретшісі
- 1929 — Пауль Лени (Paul Leni (ағыл.)) (1885), неміс суретшісі және режиссер.
- 1969 — Хо Ши Мин (1890), Вьетнам президенті (1951—1969 жж.)
- 1973 — Джон Рональд Руэл Толкин, ағылшын жазушысы, филолог.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1596 — Константин Гюйгенс, нидерландық ақын, ғалым және композитор (1687).
- 1768 — Франсуа Рене де Шатобриан (1848), француз жазушысы және саясаткер.
- 1887 — Карлис Улманис (1942), латвиялық мемлекеттік қайраткер, Латвия президенті (1936-1940 жж.).
- 1892 — Дариюс Мийо (1974), француз композиторы.
- 1981 — Бейонсе, американдық әнші.
Қайтыс болғандар
- 1750 — Хосе Каньисарес (1676), испандық драматург.
- 1784 — Цезарь Франсуа Кассини (1714), француз астрономы және геодезист.
- 1831 — Юзеф Пешка, поляк суретшісі.
- 1846 — Виктор-Жозеф Этьен де Жуи (1764), француз жазушысы және драматург
- 1965 — Альберт Швейцер, неміс дәрігері, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1568 — Томмазо Кампанелла (1639), италияндық философ.
- 1733 — Кристоф Мартин Виланд (1813), неміс жазушысы.
- 1750 — Роберт Фергюссон (1774), шотланд ақыны.
- 1929 — Андриян Николаев (2004), кеңес ғарышкеры.
- 1946 — Фредди Меркьюри (шын аты Фаррух Булсара) (1991), британдық рок-музыкант, «Queen» тобының жетекшiсi.
Қайтыс болғандар
- 1803 — Пьер Шодерло Де Лакло (1741), француз жазушысы.
- 1857 — Огюст Конт (1798), француз философы және әлеуметтанушы
- 1917 — Мариан Смолуховский (шын тегі фон Смолан-Смолуховский) (1872), поляк физигі
- 1992 — Фриц Лейбер (1910), американдық жазушы
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1892 — Эдвард Виктор Эпплтон (en:Edward Victor Appleton) (1965), британдық физик, 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1906 — Луис Федерико Лелуар (en:Luis Federico Leloir) (1987), француз текті аргентиналық биохимик, химиядан 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1908 — Льюис Эссен (en:Louis Essen) (1997), ағылшын физигі, кварц және атом сағаттарының құрастырушысы
- 1939 — Судзуми Тонегава, жапон молекулярлық биолог және иммунолог, физиология және медицинадан 1987 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1943 — Ричард Робертс (en:Richard John Roberts), американдық биохимик, физиология және медицинадан 1993 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
Қайтыс болғандар
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Дүниеге келгендер
- 1726 — Франсуа Андре Филидор (1795), француз композиторы
- 1829 — Фридрих Август Кекуле (1896), неміс химигі.
- 1915 — Кийоси Ито, жапон математигі.
- 1908 — Майкл Эллис Дебейки (2008), американдық хирург, хирургия төңiрегiндегi атақты маман.
- 1917 — Джон Уоркап Корнфорт, австралиялық химик, 1975 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
Қайтыс болғандар
- 1907 — Франсуа Арман Сюлли-Прюдом (1839), француз ақыны, әдебиеттен 1901 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1951 — Джон Слоан (1871), американдық суретші.
- 1956 — Отто Юльевич Шмидт (1891), математик, астроном, геофизик,
- 1991 — Эдвин Метисон Макмиллан (1907), американдық физик, 1951 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
- 1858 — Канадада алтын табылды.
- 1890 — Ағылшындармен Солсбери қаласы (қазіргі Хараре, Зимбабве астанасы) негізделді.
Туғандар
- 1764 — Виктор-Жозеф Этьен де Жуи (1846), француз жазушысы және драматург
- 1818 — Теодор Куллак (1882), неміс пианисті және композиторы
- 1838 — Артур Ауверс (1915), неміс астрономы
- 1897 — Ирен Жолио-Кюри (1956), француз физигі, 1935 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1962 — Алтынбек Сәрсенбайұлы (2006) — Қазақстанның қоғам, мемлекет, саяси қайраткері.
Қайтыс болғандар
- 1684 — Иоганн Розенмюллер (1619), неміс музыканты және композитор.
- 1816 — Фёдор Фёдорович Иванов (1777), орыс ақыны және драматург.
- 1874 — Франсуа Пьер Гийом Гизо (1787), француз тарихшысы және саяси қайраткер.
- 1981 — Эудженио Монтале (1896), италияндық ақын, 1975 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
 БҰҰ, Халықаралық демократия күні
Оқиғалар
Туғандар
- 1789 — Джеймс Фенимор Купер (1851), американдық жазушы.
- 1828 — Александр Михайлович Бутлеров, орыс химигі, органикалық химияның негіздеушісі(1886).
- 1857 — Уильям Тафт (1930), АҚШ-тың 27-ші президенті.
- 1890 — Агата Кристи, ағылшын жазушы-әйел (1976).
Қайтыс болғандар
- 1938 — Томас Вулф (1900), американдық жазушы.
- 1971 — Джон Десмонд Бернал (1901), ағылшын физигі және қоғам қайраткері.
- 1989 — Роберт Пенн Уоррен (1905), американдық жазушы және ақын.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
 Ангола, Қаһармандар күні. АҚШ, Азаматтық күні.
Оқиғалар
Туғандар
- 1826 — Георг Бернхард Риман, әйгілі неміс математигі, қазiргi математикалық анализдің негіздеушісі 1866).
- 1867 — Масаока Сики (1902), жапон ақыны.
- 1908 — Джон Кризи (en:John Creasey) (1973), американдық жазушы.
- 1918 — Хаим Герцог (1997), Израиль мемлекетінің 6-шы президенті (1983—1993 жж.).
- 1922 — Агостиньо Нето (1979), Ангола ақыны және бірінші президенті (1975—1979 жж.).
Қайтыс болғандар
- 1948 — Рут Бенедикт (1887), американдық философ, және әлеуметтанушы.
- 1958 — Фридрих Адольф Панет (1887), неміс химигі.
- 1994 — Карл Поппер (1902), ағылшын философы.
- 1997 — Ред Скелтон (en:Richard «Red» Bernard Skelton) (1913), ағылшын композиторы.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1833 — Эрнесто Теодоро Монета (1918), италияндық журналист, 1907 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1845 — Йозеф Карабацек, австриялық шығыстанушы (1918).
- 1869 — Юозас Тумас-Вайжгантас (1933), Литва жазушысы және қоғам қайраткері.
- 1878 — Эптон Билл Синклер (1968), американдық жазушы.
Қайтыс болғандар
- 1898 — Теодор Фонтане (1819), неміс жазушысы.
- 1957 — Ян Сибелиус, фин композиторы.
- 1971 — Георгос Сеферис, грек ақыны, 1963 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1975 — Сен-Жон Перс (шын аты Алексис Сен-Леже) (1887), француз ақыны, 1960жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
- 1964 — Мальта Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды.
- 1981 — Белиздің тәуелсіздік күні
- 1972 — Филиппиндер президенті Фердинанд Маркос елде төтенше жағдай жариялап, Конституцияның күшін жояды.
- 2004 — Орыс тіліндегі Викидәйексөздің негізі қаланды
Туғандар
- 1708 — Антиох Дмитриевич Кантемир (1744), орыстың атақты ақын-сықақшы
- 1801 — Борис Семёнович Якоби (1874), неміс текті орыс физигі.
- 1853 — Хейке Камерлинг-Оннес (1926), голланд физигі, 1913 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1866 — Шарль Николь (1936), француз микробиологы, 1928 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1866 — Герберт Уэллс (1946), ағылшын жазушысы.
Қайтыс болғандар
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1791 — Майкл Фарадей (1867), ағылшын физигі және химигі, электромагниттік индукцияны ашқан және генератор құрастырушысы.
- 1901 — Чарльз Хаггинс (en: Charles Brenton Huggins) (1997), американдық хирург, онколог, гормонотерапия негіздуешісі, физиология және медицинадан 1966 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1903 — Андрей Андреевич Марков (1979), Кеңес математигі.
- 1931 — Филипп Григорьевич Рутберг, орыс электрофизигі. КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982).
Қайтыс болғандар
- 1833 — Нильс Трешов (1751), Норвегия философы және жазушысы, Осло Университетінің негіздеушісі.
- 1861 — Эрнст Фридрих Цвирнер (1802), неміс архитекторы.
- 1921 — Иван Вазов (1850), Болгария ақыны
- 1956 — Фредерик Содди (1877), ағылшын физигі және химигі.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Туғандар
Қайтыс болғандар
- 1777 — Иоганн Генрих Ламберт (1728), неміс астрономы, математигі, физигі, философы.
- 1970 — Эрих Мария Ремарк, неміс жазушысы(1898).
- 1986 — Николай Николаевич Семёнов, орыс химигі және физигі, 1956 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1896).
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
Қайтыс болғандар
- 1917 — Эдгар Дега (шын аты Эдгар-Жермен-Илер де Га) (1834), француз суретшісі және мүсіншісі.
- 1921 — Энгельберт Гумпердинк (1854), неміс композиторы.
- 1959 — Ганс Гримм, неміс жазушысы.
- 1983 — Михайло Стельмах (1912), украин жазушысы.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1841 — Жорж Клемансо (1929), француз мемлекеттік қайраткері, Франция Премьер-министрі.
- 1803 — Проспер Мериме (1870), француз жазушысы.
- 1852 — Анри Муассан (1907), француз химигі, 1906 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1897 — Мұхтар Омарханұлы Әуезов, қазақ жазушысы, қоғам қайраткері, ғұлама ғалым
- 1910 — Диосдадо Макапагал (1997), Филиппиндер мемлекеттік қайраткері, Филиппиндер президенті.
Қайтыс болғандар
- 1859 — Карл Риттер (1779), неміс ағартушысы, қазіргі географияның негізін салушы.
- 1891 — Герман Мелвилл (1819), американды жазушысы.
- 1927 — Виллем Эйнтховен (1860), голланд физиологы, 1924 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1989 — Фердинанд Маркос (1917), Филиппиндер президенті.
- 1927 — Уильям Боинг (1881), американдық авиақұрастырушысы.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
Оқиғалар
Туғандар
- 1901 ― Энрико Ферми, италияндық физик, 1938 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1954).
- 1920 — Митчелл, Питер, ағылшын биохимигі, 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1992).
- 1931 — Джеймс Уотсон Кронин, американдық физик, 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1943 — Лех Валенса, поляк саяси қайраткері, 1983 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты, Польша президенті (1990—1995 жж.).
- 1976 — Шевченко Андрей Николайұлы, украин футболшысы, шабуылшы.
Қайтыс болғандар
- 1494 — Анджело Полициано (1454), италияндық ақын.
- 1902 — Эмиль Золя (1840), француз жазушысы.
- 1909 — Владимир Видрич (en:Vladimir Vidrić) (1875), хорват ақыны.
- 1981 — Билл Шенкли (1913), аты аңызға айналған Ливерпуль футбол клубының бапкері.
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
 Ботсвана, Тәуелсіздік күні.- БҰҰ. Халықаралық аудармашы күні.
Оқиғалар
Туғандар
- 1870 — Жан Батист Перрен (en:Jean Baptiste Perrin) (1942), француз физигі, 1926 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
- 1905 — Невилл Фрэнсис Мотт (en:Nevill Francis Mott) (1996), ағылшын физигі, 1977 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
- 1928 — Эли Визель ([[en:Elie Wiesel), американдық жазушы және ұстаз, 1986 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1939 — Жан Мари Лен (en:Jean-Marie Lehn), француз химигі, 1987 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
- 1943 — Иоганн Дайзенхофер (en:Johann Deisenhofer), неміс биофизигі, 1988 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
Қайтыс болғандар
қарау – талқылау – өңдеу – тарихы
|
.jpg)
.png)
.jpg)
