Гватемала

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Гватемала Республикасы
ис. República de Guatemala
Flag of Guatemala.svg Coat of arms of Guatemala.svg
Байрақ Елтаңба
Ұран: «Libre Crezca Fecundo (исп. Бос және бай өсім)»
Әнұран: «Guatemala Feliz» (тыңдау )
LocationGuatemala.svg
Тарихы
Құрылды 15 қыркүйек 1821
Тәуелсіздік күні 11 қазан 1825 (Испаниядан)
Мемлекеттік құрылымы
Ресми тілі испан тілі — Мемлекеттік тіл
Гватемала тілі — Ресми тілі
Елорда Гватемала
Ірі қалалары Гватемала
Үкімет түрі Президент республикасы
Президент
Вице-президент
Джимми Моралес
Хафит Кабрера
Географиясы
Жер аумағы
• Барлығы
• % су беті
Әлем бойынша 103-ші-орын
108 889 км² км²
0,4%
Жұрты
• Сарап (2013)
• Санақ
Тығыздығы

14 373 472[1] адам (69-ші)
119 адам
134.6 адам/км² (348.6)
Экономикасы
ЖІӨ
  • Қорытынды
  • Жан басына шаққанда

2005 $
40.000 $
ЖІӨ (АҚТ)
  • Қорытынды (2013)

$62.78 миллиард $
АДИ (2013) 0.673 ([[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі|]])
Этнохороним Гватемалалықтар, Гватемалдықтар Гватемаль
Валютасы Кетцаль 1 US $= Q 7.60
Қосымша мәліметтер
Интернет үйшігі .gt
ISO коды GT
ХОК коды GUA
Телефон коды +502
Уақыт белдеулері UTC−6:00

Гватемала(ис. Guatemala) Гватемала Республикасы (ис. República de Guatemala reˈpuβlika ðe ɣwateˈmala ) — Орталық Америкада орналасқан мемлекет. Жер аумағы – 109 мың км². Халқы 10,6 млн. (1995). Астанасы — Гватемала қ.

Тұрғындары, негізінен, киче-майя тайпаларына жататын үндістер мен метистер. Ресми тілі — испан тілі. Тұрғындары католиктер, бұған қоса протестанттар да кездеседі. Елді президент басқарады. Заң шығарушы органы — бір палаталы Ұлттық конгресс. Жерінің көпшілік бөлігі таулы-қыратты. Кен байлықтарына (хром, марганец, алтын, күміс, т.б.) бай. Климаты субэкваторлық, мусондық. Тау жоталарында орт. температура 15 — 20°С, жазық жерлерде 23 — 27°С. Жауын-шашынның орташа мөлш. 500 — 1000 мм, тау бөктерлерінде 3500 мм-ге дейін жетеді. Жерінің 50%-ін қалың орман алып жатыр. Қазіргі Гватемала аумағын ерте заманда үндіс тайпалары қоныстанған. Орта ғасырларда майя тайпасының жоғары дамыған мәдениеті болған. Елді 1524 — 24 жылдары испан отаршылары басып алды. Ұлт-азаттық қозғалысы нәтижесінде 1821 ж. 15 қыркүйекте Гаусс тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. 19 ғ-дың аяқ кезінен елге Америка капиталы үстемдік жүргізді. 1957 ж. аграрлық реформалар барысында көптеген кәсіпорындар мемлекет меншігіне алынды. 1954 — 85 жылдар аралығында Гватемалада жиі-жиі әскери төңкерістер болып, бірнеше үкімет ауысты. Ұлттық революциялық бірлік ұйымы мен үкімет әскерлері арасындағы 30 жылға созылған қарулы қақтығыстар 1996 ж. желтоқсан айында тоқтатылды. Гватемала — артта қалған аграрлы ел. Тұрғындардың 65%-і а.ш-нда еңбек етеді. Негізгі өнімдері — кофе, қант қамысы, мақта, банан. Кен байлықтарының көптігіне қарамастан, оны өндіру нашар дамыған. Халық тұтынатын тауарлар шет елден әкелінеді. Ел экономикасына шет ел капиталы үстемдік жүргізеді. Жұмыссыздық өте жоғары деңгейде (40%). Гватемала — БҰҰ, Латын Америкасы елдері экон. одағы, т.б. көптеген халықар. ұйымдарға мүше. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Орт. Америка елдері, Жапония, Германия, Мексика.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 мамыр 2013. Тексерілді, 9 мамыр 2013.

Үлгі:Central America Үлгі:Pacific Ocean