Гвинея-Бисау

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
República da Guiné-Bissau
Republic of Guinea-Bissau
Guinea-Bissau байрағы Guinea-Bissau Emblem
Ұраны"Unidade, Luta, Progresso"  (Portuguese)
"Unity, Struggle, Progress"
ӘнұраныEsta é a Nossa Pátria Bem Amada  (Portuguese)
Guinea-Bissau орналасуы
Елордасы
(және ең ірі қаласы)
Bissau1
11°52′N, 15°36′W
Ресми тілдері Portuguese
Үкімет түрі Republic
 —  Президенті Мануэль Серифу Ньямаджу
 —  Премьер-министрі Руи Дуарте Барруш
Тәуелсіздік from Portugal 
 —  Declared September 24 1973 
 —  Recognised September 10 1974 
Аумағы
 —  Барлығы 36 125  км² (136th)
Айтылым қатесі: Танылмаған тыныс белгісі « » sq mi 
 —  Су (%) 22.4
Жұрты
 —  July 2005 сарап. 1,586,000 (148th)
 —  2002 жұрт санағы 1,345,479 
ЖІӨ (АҚТ) 2005 сарап.
 —  Бүкіл $1.167 billion (165th)
 —  Жан басына шаққанда $736 (177th)
АДИ (2004) Green Arrow Up Darker.svg 0.349 (low) (173rd)
Ұлттық ақшасы CFA franc (XOF)
Уақыт белдеу(лер)і GMT (UTC+0)
Интернет үйшігі .gw
Телефон белгілемесі +245
1 Former President Kumba Ialá decided to change the capital city to Buba, but this is unlikely to occur.

Гвинея-бисау, Гвинея-Бисау Республикасы — Африканың батыс жағалауында орналасқан мемлекет. Жер аум. 36,1 мың км2. Халқы 1,1 млн. (1996). Оның 80%-і банту тілінде сөйлейтін баланта, фула, мандьяк, мандинка, т.б. халықтар. Астанасы — Бисау қ. (160 мың). Ресми тілі — португал тілі. Тұрғындарының 60%-ке жуығы пұтқа табынушылар, 35%-і мұсылмандар, қалғандары христиандар. Елді президент басқарады. Заң шығарушы органы — Ұлттық халық жиналысы. Жері, негізінен, жазық дала, мұхит жағалаулары сазды батпақ болып келеді. Климаты экваторлық-муссондық. Жазы жаңбырлы, қараша айындағы орташа темп-ра 24С, ал шілде айында 26С. Мәңгі жасыл ормандар мен саванналарда жан-жануарлар мен өсімдіктердің өте көп түрлері кездеседі, аса құнды ағаштар да бар. Ежелгі тарихы әлі көп зерттелмеген. 9 — 15 ғ-лар аралығында Гана, Мали мемлекеттеріне бағынған. 1446 жылдан бастап елге португал отаршылары келе бастады. Олар біртіндеп қамалдар мен сауда орындарын ашып, құл саудасымен айналысты. 17 — 20 ғ-ларда жергілікті халық дүркін-дүркін көтеріліс жасап, отаршыларға қатты қарсылық көрсетті. 2-дүниежүз. соғыстан кейін елде ұлт-азаттық қозғалыс қайтадан күшейді. Үкімет 1951 ж. елге “теңіздің арғы бетіндегі провинция” статусын берді. Бірақ азаттық қозғалысы басылу орнына одан әрі өрши түсті. 1963 ж. елде қарулы көтеріліс басталып, кейіннен партизан қозғалысы өрістеді. 1973 ж. 24 қыркүйекте Гаусс -Б-дның тәуелсіздігі жарияланды. Келесі жылы Португалия өз әскерлерін елден алып кетуге мәжбүр болды. Банкілер, ірі компаниялар, сыртқы сауда, табиғи қорлар мемлекет меншігіне алынды. Жұмыссыздықтың көбеюі, азық-түліктің жетіспеушілігі салдарынан 1980 ж. әскери төңкеріс орын алды. Қазір елге біртіндеп шет ел капиталы қайтадан ене бастады. Гаусс -Б. артта қалған елдер қатарына жатады. Бір адамға шаққанда жалпы ұлттық өнім 300 долларға жетер-жетпес. Халықтың 80%-і а. ш-нда жұмыс істейді. Негізінен, дәнді дақылдар өсіріледі. Өнеркәсіпте, негізінен, ұсақ кәсіпорындар, соңғы кезде балық аулау жақсы дамып келеді. Экономикасының 90%-ке жуығын шетелдіктер қаржыландырады. Негізгі сауда серіктестері: Португалия, Испания, Франция, Швеция, АҚШ] және Сенегал.