Наймандар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Найман ұлысы немесе тайпасы – Моңғол үстіртіндегі Орхон, Селенаг өзендерінің бастауынан Алтай тауына дейінгі аралықта мекен еткен соңғы түркі тайпаларының бірі. Найман ұлысы өзге де тайпа-ұлыстар сияқты көшіп-қонып өмір сүретін. Ең басты тіршілігі – мал бағумен айналысып, тек Селенага өзенінің бойында тұратындары ғана аздап егін екті. Олар алғашында “найман” деп аталмаған. Алтайдың айналасын қоршай қоныстанған көшпелі түркі тайпаларының әлі де іргесі орнықпаған тұста көп тайпаларды “басмылдар” деп қана атаған. Ал “найман” атауы кезінде “сегіз,сегіздер елі” дейтін моңғол сөзінен шыққан болса, академик Ә. Марғұлан өз кезегінде, осы найман тайпасының тегі түркі екенін анықтаған. Наймандар моңғолдарды өздеріне жат ел, ата жауы санап келеді. Оның белгісі – найман жұрты өз мемлекетін құру үшін жан аямай соғыс ашып, қырғын салған Шыңғыс ханның ешбір ісіне қолдау көрсетпеген. Наймандар әуел бастан Темучин мен Нирун моңғолдардың немесе Боданчар ұрпағының арасында болған хан тағы үшін жүргізілген таласқа (Жамұха сияқты) араласпаған. Тек, моңғолдардың тайпааралық қақтығыстарында жеңіліп, әлсірегендеріне қол ұшын беріп отырған ел. Сондықтан найман жұрты моңғолдар үшін “жат жұрт,бөтен ел” немесе “сырт жауы” саналды.