КСРО халық санағы (1989)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
1989 жылғы КСРО халық санағы
Есептегіш белгішесі
Жалпы мағлұматы
Мемлекет

 КСРО

өткізілген күні

1989 жылы 12-19 қаңтар

Жалпы саны

286,7 миллион адам

Көп тұрғынды аймақ

Мәскеу 8 769 117

1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағы — 12-19 қаңтар аралығында өткен соңғы КСРО халық санағы.

Өткізу[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағының санақ парағы (толық санақ)

Санақ 8 күн бойы, 1989 жылдың 12-19 қаңтары аралығында азаматтардың нақты тұрғылықты жері бойынша сауалнама жүргізу арқылы жүргізілді. Сауалнама мен жазбаларды санақ парақшаларына жазуды кәсіпорындардан, мекемелерден, ұйымдардан алынған арнайы дайындалған санақ қызметкерлері жүргізді. Ақпарат жауаптардың дұрыстығын растайтын құжаттарды талап етпей, сауалнамаға қатысушылардың сөздерінен жазылды.

Санақ аяқталғаннан кейін үш ай өткен соң — 1989 жылдың сәуірінде — елдің жекелеген аймақтарындағы халықтың саны мен таралуының алдын ала қорытындылары жарияланды. 1990 жылдың басында санақ парақшаларын автоматтандырылған өңдеу негізінде халықтың саны мен жас құрамы, отбасылық жағдайы, отбасының саны мен мөлшері, білім деңгейі, ұлты мен тілі, күнкөріске қажетті қаражат көзі бойынша түпкілікті нәтижелер алынды.

Санақ ұрандары: «Жолдас! Сіздердің халық санағына қатысуларыңыз – ел жоспарлары нақтылығының кепілі».

Санақ нәтижелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағы туралы ақпарат парағы

Санақ бойынша халық саны 1989 жылғы 12 қаңтардағы жағдай бойынша 286,7 миллион адамды құрады. 1979 жылғы санақтан кейінгі 10 жыл ішінде ол 24,3 миллион адамға немесе 9%-ға өсті.

Саны, млн. адам Орташа жылдық өсу қарқыны, %
1959 ж. 1970 ж. 1979 ж. 1989 ж. 1959-69 1970-78 1979-89
Бүкіл халық 208,8 241,7 262,4 286,7 1,3 0,9 0,9
Қала халқы 100,0 136,0 163,6 188,8 2,8 2,1 1,4
Ауыл халқы 108,8 105,7 98,8 97,9 -0,3 -0,7 -0,1

Санақ 73,1 миллион отбасын қамтыды, бұл 1979 жылмен салыстырғанда 6,8 миллионға (10%) көп. Отбасы санының ең көп өсімі Орта Азия республикалары мен Әзірбайжан КСР (22-29%), сондай-ақ Қазақ КСР (16%) мен Молдаван КСР (12%) болды. Республика бойынша отбасының орташа саны жалпы алғанда 3,5 адамды, қалалық елді мекендерде – 3,3 адамды, ауылдық жерде – 3,8 адамды құрады. Одақтас республикаларда отбасының орташа мөлшері Тәжік КСР, Латвия КСР және Эстон КСР-де 6,1 адамнан 3,1 адамға дейін ауытқиды, бұл негізінен отбасындағы бала санына байланысты.

1989 жылы отбасында 255,8 млн адам (ел халқының 89%) тұрды. Сонымен қатар, 13 миллион (5%) отбасы мүшелері отбасынан бөлек өмір сүрді, бірақ оған ортақ бюджет арқылы байланысты болды. 16,4 млн (6%) отбасы болмаған немесе онымен материалдық байланысын жоғалтқан (жалғызбасты адамдар). Отбасынан бөлек тұратын және жалғызбасты адамдардан тұратын отбасы мүшелерінің үлесі әсіресе Орталық Азия республикаларында, Грузин КСР және Әзірбайжан КСР-де аз, оларда 4-6%, РКФСР, Украина КСР, БКСР және Балтық республикаларында (11-15%) айтарлықтай көбірек болды.

Одақтас республикалардың халқы саны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

мың адам 1989 ж. қала тұрғындары % титулды ұлттар % 1989 ж.
1979 ж. 1989 ж. 1979 ж. қатынасы % 1979 ж. 1989 ж. 1979 ж. 1989 ж. 1979 ж. қатынасы %
КСРО 262436 286731 109 62 66 52,4 50,8 -1,6
РКФСР 137551 147400 107 69 74 82,6 81,5 -1,1
Украин КСР 49755 51707 104 61 67 73,5 72,7 -0,8
Белорус КСР 9560 10200 107 55 65 79,4 77,9 -1,5
Өзбек КСР 15391 19905 129 41 41 68,7 71,4 +2,7
Қазақ КСР 14684 16536 113 54 57 36,0 39,7 +3,7
Грузин КСР 5015 5443 109 52 56 68,8 70,1 +1,3
Әзірбайжан КСР 6028 7038 117 53 54 78,1 82,7 +4,6
Литва КСР 3398 3690 109 61 68 80,0 79,6 -0,4
Молдован КСР 3947 4338 110 39 47 63,9 64,5 +0,6
Латвия КСР 2521 2680 106 68 71 53,7 52,0 -1,7
Қырғыз КСР 3529 4290 122 39 38 47,9 52,4 +4,5
Тәжік КСР 3801 5109 134 35 33 58,8 62,3 +3,5
Армян КСР 3031 3288 108 66 68 89,7 93,3 +3,6
Түрікмен КСР 2759 3534 128 48 45 68,4 72,0 +3,6
Эстон КСР 1466 1573 107 70 72 64,7 61,5 -3,2

Тұрғындардың ұлттық құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Соңғы тізімге одақтық, автономиялық республикалардың, автономиялы облыстар мен округтердің «титулдық ұлттар» деп аталатын барлық өкілдері, сондай-ақ немістер мен поляктар кіреді.

1979 ж., мың адам 1989 ж., мың адам 1989 ж. 1979 ж. қатынасы %
Бүкіл халқы 262085 285743 109
Орыстар 137397 145155 106
Украиндар 42347 44186 104
Өзбектер 12456 16698 134
Беларустар 9463 10036 106
Қазақтар 6556 8136 124
Әзірбайжандар 5477 6770 124
Татарлар 6185 6649 107
Армяндар 4151 4623 111
Тәжіктер 2898 4215 145
Грузиндер 3571 3981 111
Молдовандар 2968 3352 113
Литвандар 2851 3067 108
Түрікмендер 2028 2729 135
Қырғыздар 1906 2529 133
Немістер 1936 2039 105
Чуваштар 1751 1842 105
Латыштар 1439 1459 101
Башқұрттар 1371 1449 106
Жебірейлер 1762 1378 76
Мордвалар 1192 1154 97
Поляктар 1151 1126 98
Эстондар 1020 1027 101
Шешендер 756 957 127
Ұдмұрттар 714 747 105
Марилер 622 671 108
Аварлар 483 601 124
Осетиндер 542 598 110
Лезгиндер 383 466 122
Қарақалпақтар 303 424 140
Буряттар 353 421 119
Кабардалар 322 391 121
Сахалар 328 382 116
Даргиндер 287 365 127
Коми 327 345 105
Құмықтар 228 282 123
Ингуштар 186 237 128
Тывалар 166 207 124
Қалмақтар 147 174 119
Қарашайлар 131 156 119
Коми-пермяктар 151 152 101
Карелдер 138 131 95
Адыгейлер 109 125 115
Лактар 100 118 118
Абхаздар 91 105 116
Табасарандар 75 98 130
Малқарлар 66 85 128
Хакастар 71 80 113
Ноғайлар 60 75 126
Алтайлықтар 60 71 118
Шеркестер 46 52 113
Ненецтер 30 35 116
Эвенкілер 27 30 111
Ханттар 21 23 108
Талыштар - 21 -
Рутулдар 15 20 136
Сахурлар 13 20 148
Агулдер 12 19 155
Чукчалар 14 15 108
Долғандар 5,1 6,9 137
Коряктар 7,9 9,2 117
Мансилер 7,6 8,5 112
Басқа халықтар 2811 3441 122

Әдебиет[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Лабутова Т. Ежегодник Большой советской энциклопедии. выпуск 34. стр. 007—011, Москва 1990 г. ISBN 5-85270-041-X.
  • В. А. Болдырев. Итоги переписи населения СССР / Госкомстат. — М.: Финансы и статистика, 1990. — 49 с.