Халықаралық Алматы әуежайы
| Халықаралық Алматы Әуежайы | |||
|---|---|---|---|
| |||
| |||
| IATA: ALA – ICAO: UAAA
| |||
| Қысқаша мәлімет | |||
| Әуежай түрі | Азаматтық | ||
| Иесі | Groupe ADP | ||
| Операторы | TAV Airports Holding | ||
| Қызмет көрсетеді | Алматы, Қазақстан | ||
| Тасымалдаушы Хабы | * Air Astana | ||
| Теңіз деңгейінен биіктігі | 681 м / 2234 ф | ||
| Координаттар | 43°21′07″ с. е. 077°02′26″ ш. б. / 43.35194° с. е. 77.04056° ш. б. (G) (O) (Я) | ||
| Сайты | |||
| Ұшып-қону жолақтары | |||
| Жолақ бағыты | Ұзындығы | Айдыны | |
| м | фут | ||
| 05R/23L | 4,397 | 14,427 | Асфальт |
| 05L/23R | 4,500 | 14,764 | Бетон |
| Статистикасы (2021) | |||
| Жолаушылар | Шамамен 7 млн. | ||
| Source: 24.kz [1]. | |||
Халықаралық Алматы Әуежайы (ағылш. Almaty International Airport) Қазақстандағы ең үлкен әуежай. Ол Алматы Орталығынан 18 километр қашықтықта орналасқан. Әуежай арқылы Қазақстан бойынша жолаушылардың жартысы және жүктердің 68% өтеді. [2] 2011 жылы әуежай 3,665,538 жолаушыға қызмет көрсеткен (2010 жылмен салыстырғанда 19%-тік өсім). [3] Әуежайды «Алматы халықаралық әуежайы» АҚ басқарады, акцияларының 100% түрік TAV Airports Holding компаниясына тиесілі[4].
17 ақпанда Мәскеуде Мемлекетаралық авиация комитетінің Авиация және әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі кеңестің 32 сессиясы өтіп, Алматы әуежайының әуеайлағы ең үздік әуеайлақ атағына ие болды[5]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Алматының алғашқы әуежайы 1923 жылы қазіргі Орталық стадионның жанындағы Верное ипподромының алаңында салынды. Бастапқы әуежай ғимараты, қазіргі Халықаралық әуежай ғимараты, 1936 жылы салынған (жобалаған сәулетшілер Б. Заварзин мен Г. Элкин). Т. Басенов жобалау мен құрылысқа айтарлықтай үлес қосты.[6]
Ғимараттың сәулеті ұлттық сәулет өнерінің стильдік ерекшеліктерін біріктіріп, оған шығыс стилін береді. Сұраныстың артуына байланысты 1974 жылы алғашқы жолаушыларын қабылдаған Алматыда жаңа әуежай салу туралы шешім қабылданды (сәулетшілер В. Ищенко, О. Наумова, О. Литвиенко және Ю. Шарапова). Кеңес дәуірінде Алматы әуежайы Ленин орденімен марапатталды. [6]
1990 жылға дейін ол Кеңес Азаматтық Авиация Департаментінің бөлігі болып, 1991 жылы "Алматы Әуежайы" болып қайта құрылды. Сол кезден бері әуежай тәуелсіз бизнес бірлік ретінде өз жұмысын жалғастырды. Кейін ол Халықаралық Алматы Әуежайы ЖШС болып қайта аталды.
1998 жылы әуежай ұшып-қону жолағы (ҰҚЖ) жөндеуден өткеннен кейін, Алматы Әуежайы II категорияға ие болып, Халықаралық Әуежай статусын алды.
1999 жылдың 9-10 шілдесіне қараған түні Алматыдағы бұл әуежай ғимараты өртеніп кетті. Өрттен зақымдалмаған ескі әуежай ғимараты 2004 жылы қалпына келтіріліп, 2007 жылы бизнес-терминал есігін ашты. Алматы әуежайы Оңтүстік Шығыс Азиядан Еуропаға және кері бағыттағы қолайлы географиялық орналасуға ие. Бүгінде ол барлық типтегі ұшақтарды қабылдай алатын Қазақстандағы ең ірі әуежай болып табылады.[6]
1999 жылдың 9 шілдесінде әуежай ресторанында өрт басталып, бүкіл әуежай терминалы жанып кетті. Жаңа терминалдың құрылысы 2004 жылы аяқталды.
Алматы Әуежайы Air Astana ұлттық тасымалдаушының хабы болып табылады. Сонымен қатар Орталық Азиядағы жүк тасымалдау хабы.
2008 жылдың қыркүйек айында екінші ұшып-қону жолағы ашылды. Жаңа ұшып-қону жолағына ICAO сертификаты беріліп, оған III категория берілді. Жолақ сапасы мен онда орнатылған заманауи құрал жабдықтар ұшу қарқыны бойынша әуе кемелерінің барлық түрін ешбір шектеусіз қабылдауға мүмкіндік береді. Жаңа ұшып-қону жолағы Орталық Азияда ең ұзын болып табылады. Әлем бойынша 21-орынға жайғасқан.
Әуекомпаниялар мен бағытар
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ішкі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]| Әуе компаниясы | Бағыттары |
|---|---|
 Air Astana | Ақтау, Ақтөбе, Астана, Атырау, Қарағанды, Қызылорда, Орал, Өскемен, Павлодар, Шымкент |
| SCAT | Ақтау, Астана, Көкшетау, Қостанай, Петропавл, Семей, Шымкент, Тараз, Үржар |
| Semeyavia | Семей |
| Zhezkazgan Air | Жезқазған |
Халықаралық
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Note: ^1 : Although BMI's flight to London-Heathrow has a stop in Amritsar. It has no rights to transport passengers solely between Almaty and Amritsar.
Ұшақ сиымдылығы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Халықаралық Алматы әуежайына қонуға болатын ұшақтар тізімі көрсетілген.
| Ұшақ аты | Керек ұшу-қону жолақ ұзындығы |
|---|---|
| Boeing 737-100 | 2000 м |
| Boeing 737-200 | 2300 м |
| Boeing 737-300 | 2400 м |
| Boeing 737-400 | 2500 м |
| Boeing 737-500 | 2300 м |
| Boeing 737-600 | 2400 м |
| Boeing 737-700 | 2600 м |
| Boeing 737 MAX 8 | 2700 м |
| Boeing 737 MAX 9 | 2800 м |
| Boeing 747-200 | 3000 м |
| Boeing 747-400F | 3100 м |
| Boeing 747-8F | 3200 м |
| Boeing 767 | 2800 м |
| Boeing 777F | 3300 м |
| Ұшақ аты | Керек ұшу-қону жолақ ұзындығы |
|---|---|
| Airbus A320 | 2200 м |
| Airbus A321 | 2300 м |
| Airbus A320neo | 2300 м |
| Airbus A330 | 2800 м |
Жолаушылар тасымалы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Жолаушылар тасымалы бойынша Алматы әуежайы Қазақстандағы ең ірі ауежай болып табылады.
| Жыл | Жолаушылар саны | Өзгеріс |
|---|---|---|
| 2010 | 3,000,000 | ▬ |
| 2011 | 3,665,538 | ▲ 22.2% |
| 2012 | 4,003,004 | ▲ 9.2% |
| 2013 | 4,323,224 | ▲ 8% |
| 2014 | 4,588,866 | ▲ 6% |
| 2015 | 4,905,307 | ▲ 6.9% |
| 2016 | 4,878,450 | ▼ 0.5% |
| 2017 | 5,640,800 | ▲ 15.6% |
| 2018 | 5,686,926 | ▲ 1% |
| 2019 | 6,422,721 | ▲ 13% |
| 2020 | 3,669,668[7] | ▼42.9% |
| 2021 | 6,103,657[8] | ▲ 66.3% |
Болашағы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазіргі уақытта, әуежайда жаңа терминал салынуда. Жаңа терминалды 2024 жылдың жаз мезгілінде іске қосу жоспарланған. Жаңа терминалдың басты артықшылығы advanced EDGE стандартына (экологиялық таза ғимараттарды сертификаттау жүйесі) сай болады. Айталық, энергияның 40%-дан астамын, судың 20%-дан астамын көлемін, сондай-ақ құрылыс кезінде материалдардың 20%-дан астамын үнемдеу көзделген. Бұдан бөлек салынып жатқан терминал Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) стандарты бойынша Optimum деңгейіндегі сервиспен қамтамасыз етіледі. Әуежайға қызмет көрсетудің жаңа тұжырымдамасы жылдам, сапалы қызмет көрсетуді қамтып, шығындарды оңтайландыруға бағытталған. TAV Airports Holding Алматы әуежайын Орталық Азиядағы ірі жүк хабына айналдырып, Алматы облысын ілгерілетумен бірге Қазақстанға жаңа авиакомпанияларды тартуды жоспарлап отыр.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑
- ↑ Euromoney: ISI Intellinews http://www.euromoney.com/article.asp?ArticleID=1856080
- ↑ Almaty International Airport (official site)
- ↑ Мұрағатталған 5 қыркүйектің 2023 жылы.
- ↑ Халықаралық Алматы әуежайының әуеайлағы ТМД елдеріндегі ең үздік әуеайлағы атанды Мұрағатталған 10 маусымның 2012 жылы.
- 1 2 3 Алматы әуежайы.
- ↑ https://kz.kursiv.media/2021-04-23/mezhdunarodnyy-aeroport-almaty-snizil-chistuyu-pribyl-v-sem-raz/ Мұрағатталған 9 желтоқсанның 2022 жылы.
- ↑ https://cfts.org.ua/news/2022/01/26/passazhiropotok_krupneyshego_aeroporta_kazakhstana_v_2021_godu_pochti_dostig_dopandemiynogo_urovnya_68758
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Халықаралық Алматы әуежайы (ресми сайты)
- Халықаралық Алматы әуежайынан ұшықып шыққан ұшақтар мен қонып жатқан ұшақтардың радарлық бағылаулары
 |
Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Almaty International Airport |
| ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
