Диспрозий

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
66 ТербийДиспрозийГольмий
Dy

Cf
Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртек Азот Оттек Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Цинк Галлий Германий Мышьяк Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сурьма Теллур Иод Ксенон Цезий Барий Лантан Церий Празеодим Неодим Прометий Самарий Европий Гадолиний Тербий Диспрозий Гольмий Эрбий Тулий Иттербий Лютеций Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Торий Протактиний Уран Нептуний Плутоний Америций Кюрий Берклий Калифорний Эйнштейний Фермий Менделевий Нобелий Лоуренсий Резерфордий Дубний Сиборгий Борий Хассий Мейтнерий Дармштадтий Рентгений Коперниций Унунтрий Флеровий Унунпентий Ливерморий Унунсептий УнуноктийПериодическая система элементов
66Dy
Hexagonal.svg
Electron shell 066 Dysprosium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Диспрозий / Dysprosium (Dy), 66

Атомдық масса
(молярлық масса)

162,5 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 4f10 6s2

Атом радиусы

180 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

159 пм

Иондалу энергиясы
(бірінші электрон)

567,0(5,88) кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Тығыздық (қ.ж.)

8,55 г/см³

Балқу температурасы

1685 K

Қайнау температурасы

2835 K

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) 10,7 Вт/(м·К)

Диспрозий
Dysprosium (Dy)

Диспрозий (көне грекше: δυσπρόσιτος, Dysprosium (Dy) - Менделеевтің Периодтық кестесінің лантаноидтар тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі - 66, атомдық массасы - 162,5 г/моль. Жеті тұрақты изотоптары бар.

Диспрозийді 1886 ж. француз химигі П. Э. Лекок де Буабодран спектроскоп жәрдемімен гольмий тұздарының ерітіндісінен тапқан. Диспрозий жер қыртысында 4,5*40-4%, басқа лантаноидтермен аралас кездеседі.

Физикалық қасиеттері[өңдеу]

Диспрозий — күміс түсті сұр металл. Балқу температурасы - 1685 К, қайнау температурасы - 2835 К.

Диспрозий

2008 жылы әлемде 1 кг таза (99—99,9 %) диспрозийдің бағасы - 180—250 доллар болған.

Химиялық қасиеттері[өңдеу]

Ауада өте баяу тотығады, 100 °C-тан биік температурада - тез.

Қыздырғанда галогендермен, азотпен, сутекпен әрекеттеседі. Қышқылдармен (HF-тан басқа) әрекеттескенде Dy (׀׀׀) тұздары түзеледі. (׀׀׀), не взаимодействует с растворами щелочей.

Қолдануы[өңдеу]

Металлургияда, электроникада, ядролық энергетикада қолданады. Химияда - катализатор ретінде пайдаланады.

Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Dysprosium

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998