Протактиний

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
91 ТорийПротактинийУран
СутегіГелийЛитийБериллийБорКөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитанВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысЦинкГаллийГерманийМышьякСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСурьмаТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕвропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТанталВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийУнунпентийЛиверморийУнунсептийУнуноктийПериодическая система элементов
91Pa
Orthorhombic.svg
Electron shell 091 Protactinium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Протактиний / Protactinium (Pa), 91

Топ, период, блок

ІІІ, 7, f

Атомдық масса
(молярлық масса)

231,03588 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Rn] 5f2 6d1 7s2

Атом радиусы

161 пм

Химиялық қасиеттері
Электртерістілігі

1,5 (Полинг шкаласы)

Иондалу энергиясы
(бірінші электрон)

0,0(0,00) кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Тығыздық (қ.ж.)

15,37 г/см³

Балқу температурасы

2113 K

Қайнау температурасы

4300 K

Басқа да қасиеттері
CAS нөмірі

7440-13-3

Протактиний / Protactinium (Pa)
Radiation warning symbol.svg

Протактиний , Protactinium (Pa) - Менделеевтің Периодтық кестесінің ІІІ тобының 7 периодына жататын химиялық элемент; актиноидтарға жататын қатты радиоактивті металл. Рет нөмірі - 91, атомдық массасы - 231,03588. Өте аз таралған элементтердің бірі. Жер қыртысында салмақ мөлшері 1*10-10% шамасында. АҚШ, Швеция, Конго, Испаниия, Чехия, ЮАР, Ресей, Канада,Мароккодағы уран кен орындарында табылады.

1917 ж. бір-біріне байланыссыз Ган мен Мейтнер және Содде мен Кренстон ашты. Актинийдің алдында тұрғаннан кейін оны Протактиний деп атады

Протактиний — жылтыр ашық сұр түсті металл.

Физикалық қасиеттері[өңдеу]

Протактиний — жылтыр ашық сұр түсті металл, ауада тотығып күнгірттенеді.

Тығыздығы - 15,37 г/см3, балқу температурасы 2113 К, қайнау температурасы 4300 К.

Химикалық қасиеттері[өңдеу]

Протактиний химиялық қасиеттері аз зерттелген элемент

Қосылыстарында айнымалы +2, +4, +5 валентті.

Қыздырғанда жәй жйне күрделі заттармен әрекеттеседі. Оның сітекті РаН3, оттекті Ра2О5, фторлы РаҒ4, РаҒ5, хлорлы РаСІ4, РаСІ5 бірнеше тұздары және гидрототықтары алынған.

Алынуы[өңдеу]

Протактиний уран кендері қалдықтарынан алынады, оны жасанды жолмен де синтездейді.

Протактинийді радиометрлік әдіспен анықтайды.

Изотоптары[өңдеу]

Массалық саны Жартылай ыдырау мерзімі Ыдырау түрі
224 0,6 с α
225 2,0 с α
226 1,8 с α
227 38,3 мин. α (15%), электронды қармау (85%)
228 22 сағ. α (2%), электронды қармау (98%)
229 1,4 күн α (0,25%), электронды қармау (99%)
230 17 күн β (10%), электронды қармау (90%), α (0,003%), β+ (0,03%)
231 32480±260 жыл α
232 1,31 күн β
233 27,4 күн β
234М (UX2) 1,18 мин. β
234 (UZ) 6,7 сағ. β
235 23,7 мин. β
236 12,5 мин. β
237 10,5 мин (?)/39 мин. β

Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Protactinium

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998