Лютеций

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
71 ИттербийЛютецийГафний
Lu

Lr
СутегіГелийЛитийБериллийБорКөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитанВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысЦинкГаллийГерманийМышьякСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСурьмаТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕвропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТанталВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийУнунпентийЛиверморийУнунсептийУнуноктийПериодическая система элементов
71Lu
Hexagonal.svg
Electron shell 071 Lutetium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Лютеций / Lutetium (Lu), 71

Топ, период, блок

ІІІ, 6, d-блок

Атомдық масса
(молярлық масса)

174,967 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Xe] 4f14 5d1 6s2

Атом радиусы

175 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

156 пм

Электртерістілігі

1,27 (Полинг шкаласы)

Иондалу энергиясы
(бірінші электрон)

513,0 (5,32) кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Тығыздық (қ.ж.)

9,8404 г/см³

Балқу температурасы

1936 K

Қайнау температурасы

3668 K

Басқа да қасиеттері
Жылуөткізгіштік

(300 K) (16,4) Вт/(м·К)

CAS нөмірі

7439-94-3

Лютеций / Lutetium (Lu)

Лютеций, Lutetium (Lu) - Менделеевтің Периодтық кестесінің ІІІ тобының 6 периодына жататын химиялық элемент; лантаноидтар қатарына жатады. Рет нөмірі - 71, атомдық массасы - 174,967.

Элементті оксид түрінде 1907 жылы бір-біріне байланыссыз 2 химик ашқан: француз Жорж Урбэн, автриялық Карл Ауэр фон Вельсбах және амрикандық Чарльз Джеймс. Ашылуының басымдылығы Ж. Урбэнға берілді. Аты Париж қаласының латынша атауы - Lutetia Parisorum деген сөздерден алынды. Табиғи Лютецийдің екі тұрақты изотопты 175Lu(97.4%) және 174Lu (2.6%) алынған. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері - 1*10-4%. Ең қымбат металдардың бірі, 1 кг бағасы - 3,5—5,5 мың доллар.

Физикалық қасиеттері[өңдеу]

Лютеций — күміс түсті ақшыл металл

Лютеций — күміс түсті ақшыл металл, лантаноидтардың арасында ең ауыры.

Атомдық массасы 174,967, тығыздығы 9,8404. Балқу температурасы 1936 К, қайнау температурасы 3668 К.

Химиялық қасиеттері[өңдеу]

Қосылыстарында ІІІ валентті. Оның тогығы Lu2O3, гидрототығы Lu(OН)3. Лютеций гидрототығы Lu(OН)3 лантоноидтер тобындағы басқа элементтер гидрототықтарының ішінде ең әлсіз негіз.

Лютеций хлориді, нитраты, сульфаты суда ериді. Фториді, карбонаты, оксалаты - суда ерімейді.

Қолдануы[өңдеу]

  • Ақпарат иесі ретінде цилиндрлік магнит домендердің өндірісінде қолданылады.
  • Лазер сәулелерінің генерациясын жасау үшін қолданады.
  • Магнит, кызуға шыдамды керамика жасау үшін және металлургияда қолданады.
  • Ядролық физикада және энергетикада қолданылады.

Изотоптары[өңдеу]

Нуклид

символы

Протон

заряды

N(нейтрон) Изотоп

массасы
(а. е. м.)

Жартылай

ыдырау
мерзімі
(T1/2)

Ядроның

спины
және жұптығы

Қозу энергиясы
150Lu 71 79 149,97323 43 мс 2+
151Lu 71 80 150,96758 80,6 мс 11/2-
152Lu 71 81 151,96412 650 мс 5-
153Lu 71 82 152,95877 900 мс 11/2-
154Lu 71 83 153,95752 1 с 2-
155Lu 71 84 154,954316 68,6 мс 11/2-
156Lu 71 85 155,95303 494 мс 2-
157Lu 71 86 156,950098 6,8 с 1/2+
158Lu 71 87 157,949313 10,6 с 2-
159Lu 71 88 158,94663 12,1 с 1/2+
160Lu 71 89 159,94603 36,1 с 2-
161Lu 71 90 160,94357 77 с 1/2+
162Lu 71 91 161,94328 1,37 мин 1-
163Lu 71 92 162,94118 3,97 мин 1/2+
164Lu 71 93 163,94134 3,14 мин 1-
165Lu 71 94 164,939407 10,74 мин 1/2+
166Lu 71 95 165,93986 2,65 мин 6-
167Lu 71 96 166,93827 51,5 мин 7/2+
168Lu 71 97 167,93874 5,5 мин 6-
169Lu 71 98 168,937651 34,06 сағ. 7/2+
170Lu 71 99 169,938475 2,012 тәулік 0+
171Lu 71 100 170,9379131 8,24 тәулік 7/2+
172Lu 71 101 171,939086 6,70 тәулік 4-
173Lu 71 102 172,9389306 1,37 жыл 7/2+
174Lu 71 103 173,9403375 3,31 жыл 1-
175Lu 71 104 174,9407718 тұрақты 7/2+
176Lu 71 105 175,9426863 3,85×1010 жыл 7-
177Lu 71 106 176,9437581 6,6475 d 7/2+
178Lu 71 107 177,945955 28,4 мин 1+
179Lu 71 108 178,947327 4,59 сағ. 7/2+
180Lu 71 109 179,94988 5,7 мин 5+
181Lu 71 110 180,95197 3,5 мин 7/2+
182Lu 71 111 181,95504 2,0 мин 1
183Lu 71 112 182,95757 58 с 7/2+
184Lu 71 113 183,96091 20 с 3+


Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Lutetium

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998